II SA/Ke 851/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sylwester Miziołek po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Wojewódzkiego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę sieci kanalizacji sanitarnej grawitacyjno-tłocznej wraz z przykanalikami w Stąporkowie p o s t a n a w i a : I. zwolnić skarżącą od wpisu sądowego od skargi; II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach urzędowy formularz PPF, w których domagała się zwolnienia jej od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego z dnia [...] przedmiocie zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę sieci kanalizacji sanitarnej grawitacyjno-tłocznej wraz z przykanalikami w S. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2013r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zwolnił skarżącą od wpisu sądowego od skargi (pkt I) oraz oddalił jej wniosek w pozostałym zakresie (pkt II). W ustawowym terminie W. L. wniosła sprzeciw od ww. orzeczenia, domagając się jego uchylenia w części dotyczącej pkt II i kwestionując poczynione w tym zakresie ustalenia. Skarżąca wskazała, że brak doświadczenia w kwestiach procesowych oraz wiedzy prawniczej, uniemożliwia jej przeprowadzenie skutecznej obrony swojego interesu formalno-prawnego i materialnego w sprawie. Ponadto, komplikacje pochorobowe uniemożliwiają stronie udział w czynnościach sądowych, a ponoszenie dalszych kosztów jest niemożliwe bez uszczerbku dla koniecznego swojego utrzymania. W załączeniu przedstawiono szpitalne zaświadczenia lekarskie o niezdolności do pracy w dniach 20 marca – 22 kwietnia 2013r. oraz w dniach 22 lipca – 10 września 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Tym samym już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego – w całości. W konsekwencji prowadzi to do ponownego rozpatrzenia wszystkich żądań zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd (por. postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2004r., sygn. akt FZ 375/04). Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych, obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Oznacza to, że ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Podkreślić ponadto należy, iż opłaty sądowe – do których zalicza się wpis – stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego względu może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe wyłącznie wobec osób charakteryzujących się ubóstwem, do których przykładowo należy zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżąca nie należy do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych. Ze złożonego formularza o udzielenie prawa pomocy wynika, że W. L. utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 3.300 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką wymagającego remontu domu wielkości 120 m² oraz użytkuje na podstawie umowy najmu z Zakładem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej mieszkanie wielkości 49 m². Nie posiada innego majątku ani oszczędności. Skarżąca oświadczyła, że miesięcznie wydaje: 450 zł na leczenie, 700 zł na czynsz i inne opłaty związane z mieszkaniem, 280 zł na środki higieny, obuwie, odzież, 740 zł na wyżywienie, 200 zł na dojazdy do pracy, 120 zł na Internet i telewizję kablową. W ocenie Sądu przesłanki finansowe i zarzuty, które powołała skarżąca odpowiednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w złożonym sprzeciwie nie uzasadniają uwzględnienia jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W. L. nie spełnia bowiem ustawowych kryteriów przyznania prawa pomocy, o których mowa w cytowanym powyżej art. 246 § 1 pkt 1 ustawy P.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia okoliczność, że W. L. posiada stałe źródło utrzymania, z którego osiąga regularny miesięczny dochód w łącznej 3.300 zł brutto. Jednocześnie stanowisko tut. Sądu jest zgodne z orzecznictwem sądowym, gdzie konsekwentnie przyjmuje się, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. Podkreślić przy tym należy, że – jak wynika z formularza PPF – skarżąca nie ma nikogo na utrzymaniu. Brak zatem podstaw do uznania, że W. L. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania – co przesądza o odmowie ustanowienia dla niej adwokata oraz zwolnienia od wszelkich kosztów sądowych. Z tego też względu, zważywszy na omówiona powyżej konieczność poczynienia oszczędności w celu prowadzenia sprawy sądowoadministracyjnej, stronę stać jest na opłacenie większości kosztów związanych z prowadzeniem niniejszej sprawy. Jednocześnie nie mogły odnieść skutku twierdzenia strony o pogorszeniu się stanu jej zdrowia – co uniemożliwia udział w niniejszej sprawie. Przedstawiona dokumentacja lekarska potwierdza jedynie, że W. L. dwukrotnie w przeciągu minionego roku była hospitalizowana, a jej każdorazowy pobyt nie przekraczał kilku tygodni. Z danych przedstawionych przez stronę nie wynika jednakże ani rodzaj schorzenia, na jakie cierpi, ani okoliczność, że aktualnie przebywa na zwolnieniu lekarskim – w związku z czym brak podstaw, aby przyjąć, że nie jest ona w stanie uczestniczyć w rozprawie przed tut. Sądem – gdzie stawiennictwo jest nieobowiązkowe. Niezależnie od powyższego wskazać trzeba na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), zgodnie z którym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje zatem przymus adwokacki czy radcowski, a strona skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, dorosłe dziecko lub rodzeństwo. Podkreślić przy tym trzeba, że sposób, w jaki została sporządzona skarga W. L. wskazuje na jej bardzo dobrą znajomość stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz obowiązującego w tym zakresie prawodawstwa – w związku z czym nie mógł odnieść skutku argument o jej "nieporadności życiowej". Jednocześnie, mając na uwadze przedstawiony przez wnioskodawczynię wykaz kosztów utrzymania, Sąd uznał, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Z tego też względu orzeczono o zwolnieniu W. L. od wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 500 zł – stosownie do § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193). Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji postanowienia – na podstawie art. 245 § 3 i 4, art. 246 § 1 w związku z art. 260 ustawy P.p.s.a.