II SA/Ke 860/14

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 5 listopada 2014 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.Z. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K.Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. K. Z. złożył formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Ze złożonego formularza wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Wnioskodawca jest właścicielem domu wielkości 100 m² i nieruchomości rolnych o powierzchni 19 ha. Skarżący osiąga miesięczny dochód w wysokości 2850 zł, na który składają się: dopłaty do rolnictwa -1600 zł, dochód ze sprzedaży cieląt – 833 zł, dochód ze sprzedaży zboża – 417 zł. Wnioskodawca wykazał następujące wydatki miesięczne: 1200 zł - rata kredytu bankowego zaciągniętego na kwotę około 20000 zł, 205 zł – energia elektryczna i gaz, 200 zł – woda i kanalizacja, 800 zł – paliwo, 100 zł- opał. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie kosztów sądowych i ustanowienie adwokata przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za każdym razem na wnioskodawcy ciąży jednak obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. W rozpatrywanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Wnioskodawca prowadzi dochodowe gospodarstwo rolne średniej, nie ma nikogo na utrzymaniu. Okoliczność, że skarżący spłaca kredyt bankowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Udzielenie kredytu musiała poprzedzać pozytywna analiza sytuacji finansowej strony w zakresie możliwości spłaty pożyczonej kwoty. Przy tym spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami postępowania sądowego, gdyż niedopuszczalna byłaby sytuacja, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykonuje ciążące na niej prywatne zobowiązania kredytowe, a żąda by koszty sądowe pokrywał za nią Skarb Państwa. Z akt administracyjnych dołączonych do rozpoznawanej sprawy wynika, że K.Z. 2013 r. i 2014 r. korzystał z usług radcy prawnego z wyboru M.S. w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. W imieniu skarżącego uiszczono w dniu 3 marca 2014 r. wpisy sądowe o łącznej wysokości 400 zł. W świetle powyższych okoliczności uznano, że przy racjonalnym gospodarowaniu osiąganymi dochodami i posiadanym majątkiem skarżący ma możliwość uiścić 200 zł tytułem wpisu od skargi, ponieść inne ewentualne koszty sądowe na późniejszym etapie postępowania nieprzekraczające jednorazowo kwoty 100 zł (w wypadku oddalenia skargi - opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a następnie wpis od skargi kasacyjnej) oraz zapłacić honorarium profesjonalnego pełnomocnika prawnego z wyboru. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonka, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób prawidłowy a z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że K. Z. nie jest osobą nieporadną życiowo. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.