II SA/Ke 882/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 września 2006 r. sprawy ze skargi R.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] znak: [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej w dacie jej przejęcia jako działka hip. nr 102, której obecnie w ewidencji gruntów miasta K. odpowiada część działki nr 1353/15 i orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości na rzecz R. B.. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 16 marca 1991 r. R. B. złożył wniosek o zwrot nieruchomości oznaczonych jako działki hip. nr 102 i 22/2. Jednakże decyzją z dnia [...] znak: [...], która uzyskała walor ostateczności z dniem 17 sierpnia 1993 r., Kierownik Urzędu Rejonowego odmówił zwrotu przedmiotowych nieruchomości. Następnie, wnioskiem z dnia 31 maja 1995 r. R. B. ponownie wystąpił o zwrot nieruchomości o pow. 0,1932 ha oznaczonej jako działka hip. nr 102 i podniósł, że przedmiotowa działka nie została zagospodarowana zgodnie z celem przeznaczenia. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało umorzone decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] znak: [...] z uwagi na rozstrzygnięcie kwestii zwrotu przedmiotowej działki opisaną wyżej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] Wskutek złożonego przez R. B. odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] znak: [...], uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy podniósł, iż wobec złożenia przez stronę wniosku o zwrot działki organ I instancji zobowiązany był wystąpić do strony o sprecyzowanie żądań. Kierownik Urzędu Rejonowego, rozpoznając ponownie sprawę, zwrócił się do R. B. pismem z dnia 30 października 1995 r. o uściślenie jego żądań poprzez sprecyzowanie, czy wnioskodawca zwraca się o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] orzekającej o umorzeniu przedmiotowego postępowania, czy też o wznowienie postępowania w trybie art. 145 kpa. W odpowiedzi na to wezwanie pismem z dnia 10 listopada 1995 r. R. B. wystąpił o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Kierownik Urzędu Rejonowego, po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, odmówił wznowienia postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości uznając, iż podnoszone przez stronę argumenty nie mogą stanowić przesłanek do wznowienia postępowania. Następnie, w wyniku złożonego przez R. B. odwołania, Wojewoda wydał decyzję z dnia [...] znak: [...], w której podzielił stanowisko organu I instancji o braku podstaw do wznowienia postępowania i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z dnia 24 lutego 1997 r. sygn. akt II SA/Kr 549/96 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, po rozpoznaniu skargi R. B. na decyzję Wojewody z dnia [...], uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji z dnia [...] Sąd uznał, iż R. B. w piśmie z dnia 10 października 1995 r. wskazał istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, odpowiadające przesłance wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, zaś Kierownik Urzędu Rejonowego nie przeprowadził żadnego postępowania celem weryfikacji tych zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Następnie w związku z reformą ustrojową państwa sprawa ta została przekazana według właściwości Prezydentowi Miasta K.. Prezydent Miasta K., wykonując zadania z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] znak: [...] umorzył postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami i podniósł, iż brak jest jakiejkolwiek przesłanki, która uzasadniałaby zwrot przedmiotowej nieruchomości. W wyniku odwołania wniesionego przez R. B. Wojewoda wydał decyzję z dnia [...] znak [...] , którą uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] i orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podniósł, iż co prawda zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego następca prawny może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeśli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jednakże stosownie do przepisu art. 229 powołanej ustawy, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998r. wywłaszczona nieruchomość została sprzedana na rzecz osób trzecich albo oddana w użytkowanie wieczyste, a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje. Wojewoda wskazał, iż z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu wynika, iż w dniu 1 stycznia 1998r. nieruchomość Skarbu Państwa stanowiąca przedmiot odwołania znajdowała się w użytkowaniu wieczystym a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 24 grudnia 1996 r., co w myśl przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami uniemożliwia dochodzenie zwrotu nieruchomości. Użytkowanie wieczyste ustanowiono na rzecz Przedsiębiorstwa "E" na przedmiotowej nieruchomości decyzją Wojewody znak [...] z dnia [...], co zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 24 grudnia 1996 r. W okresie późniejszym użytkowanie wieczyste przysługiwało następcy prawnemu tej firmy, którym, zgodnie z aktem notarialnym z dnia 30 grudnia 1996 r. Rep. A Nr 8710/96, jest "E" Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 5 marca 1999 r. Organ II instancji ocenił, iż powyższe ustalenia nie uzasadniają umorzenia postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości, lecz obligują do wydania merytorycznej decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości z powodu braku podstawowej materialnoprawnej przesłanki zwrotu nieruchomości. Na potwierdzenie swego stanowiska Wojewoda powołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 10 stycznia 1989r., SA/Wr 957/88, OŚNA 1989, nr 1 poz. 22; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 1992r, I SA 1289/91, ONSA 1992 nr 1, poz. 17; wyrok NSA z dnia 7 czerwca 1994r, I SA 815/93, ONSA 1995 nr 2, poz. 82), zgodnie z którym jeżeli brak jest ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego przez stronę we wniosku, to należy wydać decyzję odmowną a nie umarzającą postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Ponadto, organ odwoławczy ocenił, iż zarzuty R. B. nie wnoszą nowych istotnych dla sprawy okoliczności, a zarzut połączenia niniejszej sprawy ze sprawą o rozwiązanie użytkowania wieczystego nie może być przedmiotem tego postępowania. Wskazał jednocześnie, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Kr 1362/04 oddalił skargę R. B. w przedmiocie przedterminowego rozwiązania użytkowania gruntu przez "E" S .A. Ponadto, organ odwoławczy podniósł, iż w postępowaniu wszczętym wnioskiem R. B. o przedterminowe rozwiązanie użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...], oznaczonego jako działka hip. nr 102 Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją z dnia [...] znak: [...] odmówił rozwiązania użytkowania wieczystego gruntu. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] znak: [...]. Jednakże, wobec wniesienia przez R. B. skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie i następnie uchylenia przez ten Sąd decyzji organu I i II instancji, Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] znak: [...] umorzył postępowanie w sprawie o przedterminowe rozwiązanie użytkowania wieczystego gruntu. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia [...] znak: [...], zaś wyrokiem z dnia 26 marca 2001 r. sygn. akt II SA/Kr 588/01 Naczelny Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę w przedmiocie rozwiązania użytkowania wieczystego gruntu. W związku ze złożeniem przez R. B. wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przywrócił termin do wniesienia skargi, a następnie wyrokiem z dnia 28 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Kr 1362/04 oddalił skargę. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody z dnia [...] złożył R. B., wnosząc "o merytoryczne rozpatrzenie sprawy, począwszy od wadliwej decyzji z dnia [...]" W uzasadnieniu skarżący wskazał, że do czasu wystąpienia o zwrot nieruchomości przedmiotowa działka nie została zagospodarowana zgodnie z celem przeznaczenia. Ponadto, R. B. zarzucił, iż zaskarżona decyzja pomija wszelkie zebrane w sprawie dowody oraz podniósł, iż organy administracji nie przeprowadziły postępowania dowodowego dotyczącego wykrycia nowych istotnych dla sprawy okoliczności, jak również nie wykonały wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody z dnia [...] znak: [...] uchylająca decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu nieruchomości i orzekająca o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości na rzecz R. B. i tylko w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny jest władny wypowiedzieć się, czy decyzja ta jest zgodne z prawem. Na wstępie wskazać trzeba, iż zasadnicze znaczenie dla określenia przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie ma przepis art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 z późn. zm.), który stanowi, iż sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Natomiast zgodnie z art. 242 powołanej ustawy wchodzi ona w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. Należy zatem stwierdzić, iż zarówno zaskarżona decyzja Wojewody z dnia [...], jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] zostały wydane po dacie 1 stycznia 1998 r., kiedy to weszła już w życie ustawa o gospodarce nieruchomościami. Ze względu na powyższe ocenić należy, iż złożenie w dniu 16 marca 1991 r. przez R. B. wniosku o zwrot przedmiotowej działki nie powoduje wyłączenia stosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, bowiem ostateczna decyzja, którą Wojewoda zakończył niniejszą sprawę została wydana po dniu wejścia w życie powołanej ustawy. Podstawą prawną żądania przez skarżącego zwrotu przedmiotowej nieruchomości jest zatem przepis art. 136 ust. 3 powołanej ustawy, który stanowi, iż poprzedni właściciel lub jego następca prawny może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeśli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Orzekanie w sprawach tego rodzaju następuje, stosownie do przepisu art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w drodze decyzji administracyjnej , do której wydania w niniejszej sprawie upoważniony jest, zgodnie z przepisem art. 9b1 niniejszej ustawy, Prezydent Miasta K.. Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie organu odwoławczego sięgnąć trzeba do przepisu art. 229 tej ustawy, który stanowi, iż roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Kierując się dyspozycją przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdzić należy, iż ustanowienie na przedmiotowej nieruchomości użytkowania wieczystego decyzją Wojewody znak [...] z dnia [...] na rzecz Przedsiębiorstwa "E.". i ujawnienie tego prawa w dniu 24 grudnia 1996 r. w księdze wieczystej KW 43999 oraz późniejsze ujawnienie w dniu 5 marca 1999 r. w tej księdze następcy prawnego - firmy "E". wyłącza możliwość dochodzenia przez R. B. zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Ustanowienie użytkowania wieczystego nastąpiło bowiem przed dniem 1 stycznia 1998 r., kiedy to weszła już w życie ustawa o gospodarce nieruchomościami. Należy zatem uznać, iż roszczenie skarżącego o zwrot przedmiotowej działki nie może być zrealizowane na drodze postępowania administracyjnego. Ze względu na powyższe za bezzasadny uznać należy zarzut skarżącego, iż przedmiotowa działka nie została zagospodarowana zgodnie z celem przeznaczenia a organy administracji nie przeprowadziły w tym zakresie postępowania dowodowego. Okoliczności te nie mają znaczenia, bowiem w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - stosowanie art. 136 ust. 3 tej ustawy jest wyłączone. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w wyroku z dnia 16 listopada 2000 r. sygn. akt I SA 1539/99, Lex nr 75555 żądanie zwrotu nieruchomości określonej w przepisie art. 229 niniejszej ustawy nie powoduje wszczęcia postępowania (art. 61 § 1 i 3 kpa), a jeśli organ - mimo tej przeszkody - wszczął postępowanie, podlega ono umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. Nie jest bowiem dopuszczalny zwrot na rzecz poprzedniego właściciela nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeśli zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Prawo to bowiem z mocy art. 232 Kodeksu cywilnego może być ustanowione i wykonywane tylko na gruntach Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Wskazać zatem należy, iż decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości była prawidłowa, zaś jej późniejsze uchylenie decyzją Wojewody z dnia [...] było niezasadne. Jednakże z uwagi na jednoczesne orzeczenie przez organ II instancji odmowy zwrotu nieruchomości ocenić trzeba, iż opisane wyżej uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem zarówno umorzenie postępowania jak i odmowa jego zwrotu sprowadzają się do tego, że skarżący nie może otrzymać wywłaszczonej nieruchomości. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ).