II SA/Ke 883/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk - Moskal po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru budowy obiektu budowlanego p o s t a n a w i a : I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. W dniu 25 stycznia 2013r. A. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosek o przyznanie prawa pomocy, sporządzony na urzędowym formularzu PPF, w którym domagała się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [....] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru budowy obiektu budowlanego. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2013r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W ustawowym terminie A. P. wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, kwestionując zawarte w nim stwierdzenie, że realizacja przez nią inwestycji polegającej na wykonaniu metalowej bramy wjazdowej z furtką jest jedną z przyczyn, dla których nie można przyjąć, że jest osobą ubogą. W dalszej treści pisma strona potwierdziła, że bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz potrafi bronić swoich interesów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270) zwanej dalej ustawą P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Tym samym już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego – w całości. W konsekwencji prowadzi to do ponownego rozpatrzenia wszystkich żądań zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Oznacza to, że ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Należy przy tym zauważyć, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy P.p.s.a.). Podkreślić ponadto należy, że opłaty sądowe – do których zalicza się wpis – stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego względu może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Ze złożonego formularza o udzielenie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości 2.203,17 zł miesięcznie. Skarżąca nie wykazała innego majątku poza czterdziestoletnim domem, wymagającym stałych remontów, położonym na działce o powierzchni 1.231 m² i nieużytkiem rolnym o powierzchni 39 arów. Wnioskodawczyni oświadczyła, że od wielu lat leczy się kardiologicznie, co potwierdza przedłożone zaświadczenie lekarskie. W ocenie Sądu przesłanki finansowe i zarzuty, które powołała skarżąca odpowiednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w złożonym sprzeciwie nie uzasadniają uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy ani w zakresie całkowitym, ani częściowym. A. P. nie spełnia bowiem ustawowych kryteriów przyznania prawa pomocy, o których mowa w cytowanym powyżej art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia okoliczność, że wnioskodawczyni posiada stałe źródło utrzymania - emeryturę, z której osiąga regularny miesięczny dochód w kwocie 2.203,17 zł. Gospodarstwo domowe prowadzi sama, nie ma żadnej osoby na utrzymaniu. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. O posiadanych przez skarżącą możliwościach finansowych świadczy także planowane zamierzenie inwestycyjne, polegające na wykonaniu metalowej bramy wjazdowej z furtką. W świetle takich deklaracji, poświadczających zdolności finansowe strony nie sposób podzielić argumentacji skarżącej o braku możliwości pokrycia kosztów postępowania. Niezależnie od powyższego, odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata wskazać trzeba, że w złożonym sprzeciwie A. P. potwierdziła, że bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz potrafi bronić swoich interesów. Należy przy tym wyjaśnić stronie, że na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski. Ponadto zgodnie z gwarancjami procesowymi przewidzianymi w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy P.p.s.a. Sąd bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę, pouczając strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Końcowo należy wyjaśnić skarżącej, że przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., związany z koniecznością poniesienia kosztów sądowych, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012r., sygn. akt: I FZ 51/12, LEX nr 1120552). W świetle powołanych powyżej ustaleń nie budzi wątpliwości Sądu, że taka sytuacja nie zachodzi na gruncie rozpoznawanej sprawy – wobec czego wniosek A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata podlegał oddaleniu. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 260 ustawy P.p.s.a.