II SA/Ke 884/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.),, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Pomocnik sekretarza sądowego Izabela Suchenia, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 października 2006r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz Z. B. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Ke 884/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek Z. B., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podniósł, że we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona nie wykazała, aby zaistniały jakikolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji. Nie budzi wątpliwości fakt, że zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej będąc członkiem Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej, a jakiekolwiek zadania wykonywane podczas pełnionej tam służby nie mogą być uznane za działalność kombatancką. Stosownie do treści art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach stanowi to podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Jednocześnie organ podkreślił, że strona w żaden sposób nie wykazała, aby spełniała przesłanki przewidziane w art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 ustawy warunkujące zachowanie uprawnień. Zainteresowany podnosi, że w dniu 2 listopada 1940 r. wraz z matką i rodzeństwem został wysiedlony ze Środy Wielkopolskiej do obozu w Łodzi, przy czym żadnego dowodu na potwierdzenie tego nie przedstawił. Z pisma Archiwum Państwowego w Łodzi wynika, iż na listach osób i rodzin wysiedlonych z b. pow. Środa nie odnaleziono nazwiska strony. Ponadto informacje przedłożone przez to Archiwum nie wskazują, aby w listopadzie 1940 r. miały miejsca wysiedlenia mieszkańców Środy Wielkopolskiej poprzez obóz przesiedleńczy w Łodzi. Wynika to także z kserokopii ankiet przesłanych przez Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Poznaniu. Same twierdzenia zainteresowanego nie mogą zostać uznane za wystarczający środek dowodowy w sprawie, dlatego brak jest postaw do zastosowania art. 4 ust. 1 pkt 1 lit.c ustawy o kombatantach. Skargę od tego rozstrzygnięcia złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Z. B. zarzucając, że jest ono krzywdzące i przedwczesne, albowiem "nie wykorzystano wszystkich możliwości dowodowych jakie należały i należą do kompetencji Urzędu". W szczególności nie zażądano informacji z Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz z Instytutu Pamięci Narodowej, o co skarżący wnosił w toku postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji podnieść na wstępie należy, że sprawa była już przedmiotem kontroli sądowej, albowiem wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie II SA/Kr 2516/00 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną wówczas decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [..] oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...]. Oba rozstrzygnięcia, podobnie jak obecnie, pozbawiały skarżącego uprawnień kombatanckich. W pisemnych motywach wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że organ z naruszeniem art. 77 kpa nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego w sprawie, a konkretnie tych okoliczności wynikających z życiorysu Z. B., które mogą świadczyć o zastosowaniu do rodziny skarżącego represji, najprawdopodobniej związanej z działalnością aresztowanego ojca. Ma to znaczenie z uwagi na treść art. 4 ust. 1 pkt 1b ustawy o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych, co mogłoby mieć wpływ na ewentualne zachowanie przez skarżącego uprawnień kombatanckich. Sąd podkreślił, że chodzi zwłaszcza o ustalenie charakteru obozu w Łodzi, w którym przebywał skarżący po dokonaniu wysiedlenia. Rozpoznając sprawę ponownie organ zwrócił się do Archiwum Państwowego w Łodzi o udzielenie informacji o pobycie Z. B. w obozie przesiedleńczym, po wysiedleniu ze Środy Wielkopolskiej oraz skorzystał z informacji tego Archiwum oraz Instytutu Pamięci Narodowej - nadesłanych zresztą do innej sprawy - dotyczących wykazu osób wysiedlonych z miejscowości "Schroda" oraz ankiet wysiedlenia z tej miejscowości, sporządzonych na podstawie zeznań świadków. Na tym - w ocenie organu - możliwości dowodowe zostały wyczerpane, mimo, że na podstawie treści powyższych dokumentów nie można jednoznacznie ustalić, czy skarżący w obozie przesiedleńczym w Łodzi przebywał czy też nie. W szczególności, pismo z Archiwum Państwowego w Łodzi z dnia 18 listopada 2004 r., na które powołuje się organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zawiera wprawdzie informację, iż nazwiska Z. B. nie odnaleziono w aktach Centrali Przesiedleńczej w Poznaniu, ale jednocześnie podkreśla o czym nie wspomina się już w decyzji - że akta te zachowane są fragmentarycznie i nie zawierają wszystkich nazwisk osób wysiedlonych. Jak podkreślił już w uzasadnieniu cytowanego wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyjaśnienie czy skarżący przebywał wraz z matką i rodzeństwem w obozie przesiedleńczym w Łodzi, ma istotne znaczenie z uwagi na treść art. 4 ust. 1 pkt 1b ( a nie pkt 1c -na który powołuje się zaskarżona decyzja ) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. nr 42 z 2002 r., poz. 371 ze zm.). Przepis ten przyznaje uprawnienia kombatanckie osobom poddanym represjom wojennym, przy czym represjami w rozumieniu ustawy są między innymi okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w miejscach odosobnienia innych niż więzienia hitlerowskie, obozy koncentracyjne bądź ośrodki zagłady, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Jak wynika z treści § 5 pkt 1 lit.j rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz.U. nr 106, poz. 1154 ), wśród miejsc odosobnienia określonych w cytowanym art. 4 ust. 1 pkt 1 lit.b ustawy, znajduje się między innymi przejściowy obóz policji bezpieczeństwa Łódź-Radogoszcz ( ul. Liściasta ). Ponieważ zawarta w rozporządzeniu lista miejsc odosobnienia o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit.b, w których pobyt może dawać uprawnienia kombatanckie ( a w przypadku skarżącego - zachować je ), wymienia na terenie Łodzi tylko ten jeden obóz, organ winien był wszelkimi dostępnymi środkami wyjaśnić, czy Z. B. tam właśnie przebywał. Wydaje się także, że zbyt duże znaczenie dowodowe organ nadaje niezgodności pomiędzy wskazaną przez skarżącego w życiorysie datą wysiedlenia ze Środy Wielkopolskiej tj. 2 listopada 1940 r., a znajdującymi się w aktach informacjami dotyczącymi dni, w jakich miały miejsca wysiedlenia z tej miejscowości. Gdy wybuchła II Wojna Światowa Z. B. miał zaledwie 10 lat, a biorąc pod uwagę znaczny upływ czasu jak i aktualny wiek skarżącego, nie można wykluczyć pomyłki w oznaczeniu przez niego daty wysiedlenia. Przeprowadzając postępowanie dowodowe organ nie może jednocześnie - przy tak skąpym materiale dokumentacyjnym - odmawiać wagi twierdzeniom strony, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Szczegółowe zasady postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień przewiduje rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. i tylko w przypadku faktu zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji, o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o kombatantach, postępowanie dowodowe ograniczone jest do dokumentów właściwych jednostek ( § 5 ). We wszystkich pozostałych sytuacjach, obowiązują ogólne zasady przeprowadzania dowodów przewidziane w kodeksie postępowania administracyjnego, do którego w zakresie nie uregulowanym odsyła § 17 rozporządzenia. Mając to na uwadze winien był organ dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu sprawy ( art. 75 § 1 kpa ), a jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostaną nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, rozważyć możliwość przesłuchania strony ( art. 86 kpa ). Przeprowadzając postępowanie z pominięciem tych zasad, dopuścił się organ naruszenia art. 7 i 77 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy o p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o przepis art. 152, zaś w pkt III o art. 200 ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ mając na względzie poczynione wyżej uwagi, ustali istotne dla sprawy okoliczności z pomocą wszystkich dostępnych środków dowodowych - nie wyłączając dowodu z przesłuchania strony. W szczególności chodzi o wyjaśnienie, czy skarżący przebywał w obozie położonym w Łodzi-Radogoszczy, o jakim mowa wyżej, co dawałoby podstawy do zachowania nabytych przez niego uprawnień kombatanckich.