II SA/Ke 9/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2017r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia oddala skargę. Postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 169 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), pozostawił bez rozpatrzenia zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że Naczelnik Urzędu Celnego w wezwał Agencję Consultingową "..." sp. z o.o., do udzielenia pisemnych wyjaśnień i przedłożenia dokumentów. Spółka pomimo prawidłowego doręczenia ww. wezwania nie wywiązała się z nałożonego obowiązku. Wobec powyższego postanowieniem z 11 sierpnia 2016 r. organ I instancji nałożył na K. K. (Prezesa Zarządu Agencji Consultingowej [...] Sp. z o. o.) karę porządkową. W dniu 7 września 2016 r. do siedziby organu I instancji wpłynęło zażalenie K.K. na powyższe postanowienie. Zażalenie zostało podpisane przez radcę prawnego W.Z. Do wniosku nie dołączono pełnomocnictwa, które winno zawierać wszystkie dane wymagane zmienioną ustawą Ordynacja Podatkowa. Z uwagi na to, Dyrektor Izby Celnej wezwał radcę prawnego W.Z. do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, poprzez przedłożenie oryginału lub poświadczonego odpisu pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi przez K.K. (Prezesa Zarządu Agencji Consultingowej [...] Sp. z o.o.) z wniesioną opłatą skarbową od powyższego pełnomocnictwa wraz ze wskazaniem adresu elektronicznego do prowadzenia komunikacji elektronicznej poprzez portal podatkowy lub ewentualnych informacji dotyczących problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W wezwaniu organ zawarł pouczenie, że zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej nieusunięcie braków formalnych we wskazanym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Wskazane wezwanie zostało doręczone 21 września 2016 r. W odpowiedzi do Izby Celnej wpłynęło pismo z 26 września 2016 r. wraz z poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopią pełnomocnictwa szczególnego na druku PPS-1, udzielonego w dniu 26 stycznia 2016 r. przez Agencję Consultingową [...] Sp. z o.o. z/s w [...], radcy prawnemu W.Z. do sprawy [...](wszystkie instancje) oraz opłatą skarbową od pełnomocnictwa. Pełnomocnictwa tego w imieniu wspomnianej spółki udzielił Prezes Zarządu K.K. . W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że przesłane pełnomocnictwo szczególne (poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia), nie zostało udzielone do reprezentowania strony postępowania tj. K.K. przez radcę prawnego W.Z. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie K.K. , wniósł o jego uchylenie i zarządzenie przekazania mu zażalenia celem weryfikacji czynności pełnomocnika. Skarżący zarzucił naruszenie art. 138c Ordynacji podatkowej w związku z art. 103 k.c., poprzez zaniechanie wezwania strony do potwierdzenia czynności dokonanych przez pełnomocnika. W uzasadnieniu autor skargi podał, że zaskarżone postanowienie jest błędne, gdyż narusza ono prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu. Dodał, że w przypadku uznania przez organ wadliwości udzielonego przez stronę pełnomocnictwa, winien on zwrócić się bezpośrednio do strony celem potwierdzenia przez nią działań pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy oceny zasadności pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia, w związku z nieuzupełnieniem braku tego zażalenia polegającego na nie przedłożeniu oryginału lub poświadczonego odpisu pełnomocnictwa udzielonego przez stronę postępowania K.K. Bezspornym jest stwierdzenie Dyrektora Izby, że do wniesionego przez pełnomocnika zażalenia na postanowienie organu I instancji dotyczącego nałożenia na K.K. kary porządkowej, nie zostało dołączone pełnomocnictwo, co stanowiło brak formalny tego zażalenia. Dlatego też organ odwoławczy, działając na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, wezwał w terminie 7 dni pełnomocnika strony, do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez: przedłożenie oryginału lub poświadczonego odpisu pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi przez K.K. wraz z opłatą skarbową z tytułu udzielonego pełnomocnictwa oraz ze wskazaniem adresu elektronicznego do prowadzenia komunikacji elektronicznej poprzez portal podatkowy lub ewentualnych informacji dotyczących problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Poza sporem również jest, że w odpowiedzi na to wezwanie, pełnomocnik strony przesłał pełnomocnictwo szczególne sporządzone na druku PPS-1 wraz z potwierdzeniem dokonania opłaty skarbowej i informacją odnośnie adresu elektronicznego. Jednak wbrew treści wspomnianego wezwania, pełnomocnictwo to nie zostało udzielone przez K.K. (Prezesa Zarządu Agencji Consultingowej [...] Sp. z o.o.), lecz przez Agencję Consultingową [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. Za zasadne w tej sytuacji należało uznać stanowisko organu, że w razie wniesienia zażalenia w imieniu strony przez osobę działającą jako jej pełnomocnik z niezłożeniem jednocześnie dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w imieniu strony, wniesiony środek prawny dotknięty jest brakiem formalnym. Złożonemu środkowi nie można nadać dalszego biegu bez uprzedniego przeprowadzenia procedury uzupełnienia braków formalnych przewidzianej w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Stosownie do wskazanego przepisu, jeżeli podanie (zażalenie) nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia (§ 1). Braki, o których mowa w art. 169 § 1 O.p., należy rozumieć bardzo szeroko i mogą one dotyczyć istotnego elementu treści pisma, np. podpisu, uzasadnienia, precyzyjnego określenia żądania, daty czy też pełnomocnictwa. Wszystkie one będą podlegały uzupełnieniu pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia, a zatem nienadania mu dalszego biegu. Procedura ta znajduje zastosowanie w postępowaniu odwoławczym ze względu na treść art. 235 Ordynacji podatkowej. Podkreślić w dalszym ciągu należy, że wezwanie wystosowane do pełnomocnika strony zostało sformułowane w sposób precyzyjny i nie budzący wątpliwości interpretacyjnych. W szczególności prawidłowo organ stwierdził, że pełnomocnictwo powinno zostać udzielone przez K.K. – Prezesa Zarządu Agencji Consultingowej [...] Sp. z o.o. jako stronę prowadzonego postępowania o nałożenie kary porządkowej, a nie tak jak zostało to uczynione, przez Agencję Consultingową [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], która stroną tego postępowania w ogóle nie była. Krąg stron prowadzonego przez organ I instancji postępowania określony został w art. 262 § 1a Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że jeżeli stroną jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, organ podatkowy może ukarać karą porządkową osobę, która według przepisów dotyczących ustroju danej osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej jest jej ustawowym reprezentantem, członkiem organu uprawnionego do jej reprezentowania lub jest upoważniona do prowadzenia jej spraw. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio. Taka osoba staje się wówczas adresatem postanowienia nakładającego karę porządkową za niedokonanie czynności określonych w pisemnym wezwaniu organu podatkowego, a więc i stroną takiego postępowania. Przedmiotowe zażalenie zostało wniesione od postanowienia organu I instancji w przedmiocie nałożenia na K.K. – Prezesa Agencji Consultingowej [...] kary porządkowej. Skoro więc to na K.K. jako członek organu uprawnionego do reprezentowania osoby prawnej została nałożona kara porządkowa, to niewątpliwie on powinien udzielić pełnomocnictwa do wniesienia zażalenia od postanowienia nakładającego tę karę. O treści cytowanego wcześniej art. 262 § 1a organ odwoławczy pouczył w swoim wezwaniu, a ponadto pełnomocnikowi strony jako profesjonaliście treść tego przepisu powinna być znana. Idąc dalej zaznaczyć trzeba, że w przypadku braku polegającego na niedołączeniu do podpisanego przez pełnomocnika zażalenia – w niniejszej sprawie radcę prawnego W.Z. – pełnomocnictwa, wezwanie w tym zakresie powinno być skierowane do osoby wnoszącej podanie stosownie do art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten zawiera ogólne pojęcie "osoby wnoszącej podanie", którą jak wynika z dalszych przepisów Ordynacji podatkowej może być każdy, kto podpisze podanie - strona, pełnomocnik, świadek, biegły, jak również osoba nie będąca stroną postępowania. Braki formalne podania (zażalenia) usuwa osoba wnosząca podanie (zażalenie) niezależnie od tego czy jest ona jednocześnie osobą, której żądanie zawiera podanie (zażalenie), osobę ją reprezentującą czy też pełnomocnikiem takiej osoby. Skoro, jak wynika z okoliczności niniejszej sprawy i co było między stronami bezsporne, "wnoszącą" zażalenie był pełnomocnik skarżącego, a jednocześnie osoba ta nie podpisała zażalenia, to rzeczą organu podatkowego było wezwanie "wnoszącego zażalenie", a nie podmiotu, którego żądania dotyczyło, do uzupełnienia tego braku. Wezwanie do uzupełnienia wymienionego braku, skierowane do skarżącego zamiast do osoby, która wniosła podanie naruszałoby art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż to na pełnomocniku jako ,,osobie wnoszącej", ciążył obowiązek uzupełnienia braków formalnych podania. W związku z powyższym należy stwierdzić, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ odwoławczy prawidłowo w wezwaniu skierowanym do pełnomocnika skarżącego określił rygor, pod jakim zobowiązał go do uzupełnienia braku formalnego zażalenia złożonego w imieniu strony postępowania. Mimo prawidłowego wezwania, pełnomocnik nie uzupełnił ww. braku formalnego, co skutkowało prawidłowym zastosowaniem art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej. Wobec powyższego nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi i ich argumentacja, że wezwanie powinno być skierowane również do strony postępowania. Pełnomocnik w terminie przesłał dokument pełnomocnictwa szczególnego na druku PPS-1 wraz z potwierdzeniem dokonania opłaty skarbowej oraz informacją o przesyłanie korespondencji drogą pocztową, częściowo wypełniając tym samym wezwanie. Oznacza to, że był jednocześnie właściwą osobą, do której organ wystosował wezwanie o usunięcie braków formalnych podania. Tym samym należało uznać, że zbędne było wzywanie osobiście skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, przez jego podpisanie. Ponowne wzywanie samej strony do podpisania zażalenia, w przypadku nie dołączenia pełnomocnictwa do akt sprawy, było nieuzasadnione również z tego powodu, że doszłoby do zamiany obowiązku usunięcia braku formalnego pisma w postaci braku pełnomocnictwa, wobec nie usunięcia tego braku, na brak formalny podlegający uzupełnieniu poprzez podpis wniosku przez stronę. Podkreślić należy, że art.169 § 4 Ordynacji podatkowej nakazuje pozostawienie pisma bez rozpoznania w przypadku nie uzupełnienia jego braków formalnych w zakreślonym terminie określonym w art. 169 § 1. Brak jest podstaw do uznania, że nieuzupełniony brak formalny podania, jakim jest brak pełnomocnictwa, może przekształcić się w innego rodzaju brak formalny (w tym przypadku brak podpisu pod podaniem), na skutek nie uzupełnienia przez wnoszącego podanie braku formalnego w postaci pełnomocnictwa. Wezwania strony do osobistego podpisania wniosku w istocie prowadzi do uprzywilejowania podatników korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników. W przypadku podatników, którzy wnoszą podanie samodzielnie, bez pomocy pełnomocnika, jeżeli brak formalny w postaci braku podpisu nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, podanie zostanie pozostawione bez rozpoznania, bez ponownego wezwania do uzupełnienia braków. Natomiast w przypadku podatnika korzystającego z usług pełnomocnika podanie nie zostałoby pozostawione bez rozpoznania, mimo nie uzupełnienia braku formalnego np. w postaci braku pełnomocnictwa, a nastąpiłoby wezwanie do uzupełnienia braku w postaci podpisu pod podaniem, mimo tego iż podatnik korzystałby z pomocy fachowego pełnomocnika. Byłaby to sytuacja, w której stworzono by dodatkowe przywileje dla stron korzystających z pomocy fachowych pełnomocników, a to byłoby niedopuszczalne z powodu naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (patrz postanowienie NSA z 25.11.2010 r. I FSK 916/10, wyrok NSA z 10.12. 2013 r., II FSK 3061/11, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają. Podkreślić jednocześnie wypada, że przedmiotowe wezwanie zostało skierowanego do profesjonalnego pełnomocnika, od którego można wymagać wiedzy na temat zasad uzupełniana braków formalnych pism. Ponadto trzeba zauważyć, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z dnia 22 sierpnia 2016 r. otrzymał do wiadomości również sam K.K. (zwrotne poświadczenie odbioru k. 15 akt administracyjnych), w związku z czym nie można zgodzić się z zarzutem skargi, że był on pozbawiony prawa czynnego udziału w postępowaniu. Wobec nie stwierdzenia zarzucanego w skardze naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.