II SA/Ke 91/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 marca 2012r. sprawy ze skargi H.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinnej z dnia [...] znak: [...] wydaną w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. Rozstrzygnięcie organu II instancji zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 26.08.2011r. H. Z. zwróciła się do organu I instancji o przyznanie pomocy w formie m.in. zasiłku celowego w kwocie 800 zł – za sierpień 2011r. Podczas przeprowadzonego w dniu 21.09.2011r. wywiadu środowiskowego ustalono, że z racji występowania u wnioskodawczyni braków m.in. w odzieży – wymaga ona przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu odzieży jesiennej. Decyzją z dnia [...] organ I instancji orzekł o przyznaniu H. Z. zasiłku celowego w sierpniu 2011r. w wysokości 80,00 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu odzieży jesiennej (pkt 1) oraz odmowie przyznania zasiłku celowego w tym miesiącu w kwocie 800 zł (pkt 2). W podstawie prawnej powołano przepisy ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) w zw. z art. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29.07.2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 127, poz. 1055). Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ powołał się na wyniki przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, dokumentujące spełnienie przez H. Z. ustawowych kryteriów, niezbędnych do przyznania zasiłku celowego. Odnosząc się do wysokości udzielonego świadczenia wskazano na ograniczone środki finansowe Ośrodka, które nie pozwalają na przyznanie pomocy w rozmiarze oczekiwanym przez stronę. W tym zakresie odwołano się do zarządzenia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] nr [...] w sprawie ustalenia wysokości zasiłku celowego i zasiłku celowego specjalnego. W odwołaniu od w/w decyzji H. Z. podniosła, że od stycznia do lipca 2011r. otrzymywała z MOPR kwotę 444 zł miesięcznie, zaś od sierpnia została pozbawiona tego świadczenia. Ponadto decyzją [...] została obniżona wartość przyznanego jej ekwiwalentu pieniężnego za tzw. obiad do 100 zł miesięcznie, zresztą strona ze względu na swoje schorzenia nie może korzystać z tej pomocy. H. Z. podkreśliła, że ceny i koszty utrzymania wzrastają, zaś jej świadczenia zostają obniżane. Zdaniem skarżącej tzw. dodatek celowy w wysokości 80 zł i 130 zł stanowi jedynie wyrównanie do wysokości ekwiwalentu obiadowego – który został obniżony. Nie może zatem stanowić tzw. dodatku celowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, podzieliło w całości przedstawione w niej ustalenia faktyczne i podstawę prawną. W szczególności wskazano, że H. Z. jest osobą samotnie gospodarującą, legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, której dochód (zasiłek stały) wynosi 444 zł miesięcznie, co uprawnia ją do otrzymania zasiłku celowego z przeznaczeniem na odzież. Ustosunkowując się do wysokości przyznanego świadczenia organ II instancji podkreślił, że decyzja o przyznaniu, bądź o odmowie jego przyznania jest decyzją uznaniową, co m.in. oznacza, że ustawodawca nie określił wysokości tej pomocy ani kryteriów jej ustalania, pozostawiając te kwestie uznaniu organu do spraw pomocy społecznej. Ponadto z tabeli nr 1 stanowiącej załącznik do w/w zarządzenia nr [...] z dnia [...] wynika, że zasiłek celowy na odzież w przypadku osób samotnie gospodarujących, których dochód nie przekracza 477 zł – do jakiej to grupy zalicza się H. Z. – wynosi do 80 zł. W rezultacie organ I instancji przyznając skarżącej wyłącznie zasiłek celowy na odzież w maksymalnej wysokości 80 zł, nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Kolegium podkreśliło również, że H. Z. jest objęta pomocą w formie zasiłku stałego m. in. od dnia 01.08.2010r. do dnia 31.05.2014r. (decyzja z dnia [...], znak: [...]), pomocą w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (od sierpnia do grudnia 2011r. w łącznej wysokości 500 zł), jak również w miesiącu wrześniu 2011 r. otrzymała zasiłek celowy na zakup obuwia i środków czystości w wysokości 130 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję z dnia [...] H. Z. zarzuciła Kolegium, że kwota przyznana tym rozstrzygnięciem nie rekompensuje jej zmniejszenia kwot przeznaczonych na obiady. Tym samym – wobec braku środków chociażby na skromne przeżycie – nie może być, zdaniem skarżącej, mowy o jakichkolwiek tzw. "zasiłkach celowych". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości, bądź zasad współżycia społecznego. Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o: 1. przyznaniu H. Z. zasiłku celowego w sierpniu 2011r. w wysokości 80,00 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu odzieży jesiennej; 2. odmowie przyznania zasiłku celowego w tym miesiącu w kwocie 800 zł. Ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny dotyczący trudnej sytuacji finansowej skarżącej znajduje pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym – w szczególności w wynikach wywiadu środowiskowego z dnia 21.09.2011r. (k. 15). Kwestią, która wywołuje zasadniczy sprzeciw H. Z. jest natomiast wysokość przyznanego jej świadczenia, która nie odpowiada jej oczekiwaniom. Strona domagała się bowiem przyznania jej pomocy w wysokości 800 zł za sierpień 2011r., a tymczasem otrzymała zasiłek celowy w wysokości 80 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu odzieży jesiennej. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że stosownie do art. 39 ust. 2 w ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zasiłek celowy może być przyznany m. in. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności osobie samotnie gospodarującej, jeżeli dochód tej osoby nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 477 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29.07.2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. nr 127, poz. 1055). Ze względu na treść cyt. przepisów – ściśle określających przesłanki, jakie muszą zostać spełnione przez osobę ubiegającą się o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego – nie ulega wątpliwości, że sytuacja finansowo – życiowa, w jakiej znajduje się skarżąca, odpowiada wszystkim wyżej wymienionym przesłankom. H. Z. jest bowiem samodzielnie gospodarującą osobą o orzeczonym umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, której przysługuje jedynie zasiłek stały w wysokości 444 zł. W tym miejscu należy podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego , że od spełnienia przedstawionych powyżej warunków uzależnione jest jedynie przyznanie zasiłku celowego, natomiast sama jego wysokość została pozostawiona przez ustawodawcę uznaniu organu pomocy społecznej. Do wniosku takiego prowadzi treść art. 39 ust. 1 ustawy, zgodnie z którymi zasiłek celowy jedynie może (a nie musi) zostać przyznany. Wskazania jednakże wymaga, że opisany element uznaniowości nie oznacza, że wydanie decyzji w tym zakresie polega na zupełnej dowolności działania organu. Rozstrzygnięcia wydawane w oparciu o uznanie administracyjne podlegają bowiem kontroli sądowej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Mianowicie, w pierwszym rzędzie zbadania wymaga, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, a jeżeli tak, to czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic tego uznania, a także czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza bowiem – jak wynika z art. 7 k.p.a. – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Mając na uwadze treść przepisów ustawy podnieść trzeba, że organ przy udzielaniu przedmiotowej pomocy społecznej kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej regulacji dotyczącymi wymogu dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3), przy jednoczesnym ograniczeniu uwzględniania potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy do sytuacji, gdy potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). Ratio legis tych postanowień polega na rozdzieleniu funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej. Z powyższych względów uzasadnienie decyzji przyznającej świadczenie z zakresu pomocy społecznej powinno zawierać ustalenia organu dotyczące możliwości płatniczych ośrodka pomocy społecznej (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28.03.2006r., sygn. akt I SA/Wa 180/06, LEX nr 197477 oraz z dnia 23.09.2005r., sygn. akt I SA/Wa 1553/04, LEX nr 192950). W niniejszej sprawie opisane powyżej możliwości finansowe organu I instancji zostały odzwierciedlone w tabeli nr 1 wysokości zasiłku celowego, stanowiącej załącznik do zarządzenia nr [...] Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 0[...] Przedmiotowa tabela różnicuje wysokość przyznawanych zasiłków celowych i zasiłków celowych specjalnych, ustalając ich maksymalną wysokość i częstotliwość. Oczywistą rzeczą jest bowiem niemożliwość zaspokojenia przez ośrodek pomocy społecznej wszystkich potrzeb osób potrzebujących w zgłaszanej przez nie wysokości. Tym samym, wobec sprecyzowania przedmiotowych kwestii w w/w zarządzeniu, organ zabezpieczył rozdzielenie posiadanych środków w sposób najbardziej efektywny, tak aby pomoc w największej wysokości dotarła do osób rzeczywiście najbardziej jej potrzebujących. Ponadto, jak wynika z informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (k. 33), na zasiłki celowe w sierpniu 2011r. rozdysponowano kwotę 19.302,82 zł, w tej formie pomocy udzielono 180 środowiskom, przy czym średnia wysokość przedmiotowego świadczenia wyniosła 107 zł. Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie jednoznacznie wykazano, że wysokość przyznanych H. Z. świadczeń była uzależniona od środków, jakie przeznaczone były w tym okresie na zasiłki celowe z przeznaczeniem na zakup żywności dla najuboższych. W tym miejscu podkreślić trzeba, że skarżącej został przyznany zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu odzieży w maksymalnej, przewidzianej przez powołane zarządzenie, wysokości 80 zł – pomimo, że strona osiąga stały dochód w kwocie 444 zł z tytułu przyznanego zasiłku stałego. Podkreślenia wymaga, że pomoc w tej samej kwocie (80 zł) może być także przyznawana osobom, które nie posiadają jakiegokolwiek dochodu i wobec tego znajdują się w sytuacji znacznie gorszej niż skarżąca. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zakwestionowane przez H. Z. świadczenie nie jest jedynym, które otrzymuje z pomocy społecznej, jako że oprócz zasiłku stałego w kwocie 444 zł miesięcznie, przyznanego od dnia 01.08.2010 r. do dnia 31.05.2014r., został jej przyznany od sierpnia do grudnia 2011r. zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w łącznej wysokości 500 zł) oraz – we wrześniu 2011r. – zasiłek celowy na zakup obuwia i środków czystości w wysokości 130 zł. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).