II SA/Ke 92/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 marca 2014 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Wojewoda decyzją z dnia [...] znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania P. T. od decyzji prezydenta Miasta z dnia [...] orzekającej o wymeldowaniu P. T. z pobytu stałego z lokalu położonego w [...] przy ul. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 12 czerwca 2013 r. do Urzędu Miasta wpłynął wniosek J.T. o wymeldowanie P.T. z opisanego na wstępie lokalu. W związku z powyższym organ I instancji zobowiązany był do zbadania i oceny, czy P.T. przebywa w lokalu, w którym zameldowana jest na pobyt stały. Zdaniem organu II instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezspornie świadczy, iż odwołująca nie zamieszkuje w lokalu, który opuściła, a fakt ten potwierdzony został zarówno przez strony postępowania jak i powołanych w niniejszej sprawie świadków. P. T. podczas przesłuchania oświadczyła, że faktycznie nie zamieszkuje w spornym lokalu, ponieważ została z niego wyrzucona. Dodała jednocześnie, że święta Bożego Narodzenia oraz Sylwestra spędziła u babci w Jędrzejowie, a po powrocie " zastała wymienione zamki i spakowane rzeczy". Zarzuciła również, że ojciec nie płaci jej alimentów, gdyby jednak otrzymała zaległe pieniądze mogłaby kupić mieszkanie i wówczas dokonać przemeldowania. J. T. podczas rozprawy administracyjnej stwierdził, że córka wyprowadziła się dobrowolnie w październiku 2012 r., zabrała swoje rzeczy i zamieszkała z partnerem w mieszkaniu położonym w Kielcach, na osiedlu Na Stoku. Od momentu opuszczenia spornego lokalu pojawiła się w nim tylko raz - w styczniu 2013 r. Wnioskodawca dodał, że córka w ogóle nie wykazywała woli powrotu ani nie prosiła o klucze. Do akt sprawy dołączył także zdjęcia pustych pomieszczeń pozostawionych przez córkę w miejscu stałego zameldowania oraz zdjęcia samochodu przewożącego jej rzeczy. Fakt braku zamieszkiwania przez P. T. w przedmiotowym lokalu potwierdzony został również przez powołanych w sprawie świadków (matkę, wujka i rodzeństwo), którzy zeznali, że wnioskodawca utrudniał jej zamieszkiwanie tj. odcinał prąd, wodę, zamykał dojście do kotłowni. Wojewoda uznał, że mimo twierdzeń P. T. o braku dobrowolności opuszczenia miejsca zamieszkania, odwołująca nie skorzystała z przysługującego jej prawa złożenia "wniosku o ochronę posiadania". Zatem opuszczenie przedmiotowego lokalu było dobrowolne, bowiem zgodnie z orzecznictwem nie może być uznane za dobrowolne tylko takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona ale pod warunkiem, że podjęła ona przewidziane prawem środki służące obronie przysługujących jej praw do przebywania w lokalu. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, utrzymywanie zameldowania odwołującej się w spornym lokalu stanowiłoby naruszenie obowiązujących przepisów, a w szczególności naruszenie zasady, że zbiory ewidencyjne mają odzwierciedlać stan faktyczny w zakresie pobytu osób. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach P. T., domagając się jej uchylenia, zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny, a brak zamieszkiwania w tym lokalu stanowi o jego opuszczeniu. W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że z przedmiotowego lokalu została przymusowo usunięta – wyrzucona przez swojego ojca, który wymienił zamki w drzwiach, co zostało wykazane zeznaniami świadków. Wskazała, że wystąpiła do sądu rejonowego z powództwem posesoryjnym, co obligowało organ do rozważenia zawieszenia postępowania administracyjnego. Skarżąca nadto zarzuciła, że decyzja została wydana z obrazą art. 107 § 3 kpa, gdyż jej uzasadnienie nie zawiera wskazania faktów, ani wyjaśnienia podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Matarialnoprawną podstawę rozpoznawania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej jako "ustawa o ewidencji ludności". Zgodnie z art. 1 ust. 2 tej ustawy ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Z kolei według art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Analiza cytowanych przepisów wskazuje, że wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby i ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu. W przypadku wymeldowania źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności, jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, natomiast inne okoliczności, takie jak przykładowo spór o własność nie mają żadnego znaczenia. Przez opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności należy rozumieć trwałe i dobrowolne nie przebywanie w dotychczasowym miejscu pobytu stałego lub czasowego. W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie, czy w niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżącej z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. W ocenie Sądu zarówno ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne organów w tej mierze są słuszne i zasługują na aprobatę. Materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala bowiem na stwierdzenie, że skarżąca opuściła sporny lokal. Powyższych ustaleń nie kwestionowała zarówno w postępowaniu administracyjnym, w skardze, jak i na rozprawie sądowej również sama P. T. Natomiast w ocenie skarżącej to, że z przedmiotowego lokalu nie wyprowadziła się dobrowolnie, a została do tego zmuszona - świadczy o tym, że jego opuszczenie nie miało charakteru dobrowolnego, a w konsekwencji brak było podstaw do wymeldowania. W kontekście powyższego zarzutu należy wskazać, że w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela, że za równoznaczne z opuszczeniem lokalu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, pod warunkiem jednak, że nie skorzystała ona we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyrok NSA z dnia 26.04.2010 r., II OSK 716/09, wyrok NSA z dnia 10.02.2010 r., II OSK 281/09, wyrok NSA z dnia 08.10.2009 r. dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania osoby z poprzednio zajmowanego lokalu. Podkreślić należy, że ustalenie czy strona skorzystała z przysługujących jej środków prawnych w celu obrony swych praw do przebywania w lokalu np. przewidzianej w prawie cywilnym ochrony posesoryjnej tzn. przywrócenia utraconego posiadania ma istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś w nim nie mieszka, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o zmaterializowaniu się tego zamiaru. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (tak np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 321/13 dostępny http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie niniejszej skarżąca wskazywała, że wymiana zamków w drzwiach, uniemożliwiająca jej korzystanie z lokalu miała miejsce w styczniu 2013 r. - po jej powrocie od babci, u której spędzała święta Bożego Narodzenia w 2012 r. i Sylwestra ( k. 11 akt administracyjnych). Z akt sądowych wynika, że strona skarżąca z powództwem o przywrócenie posiadania wystąpiła w dniu 23 grudnia 2013 r. (k. 5 akt sądowych), a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji, w uzasadnieniu której organ zarzucił stronie, że nie skorzystała z przysługującego jej prawa złożenia stosownego pozwu do sądu powszechnego. W tych okolicznościach zarzut skarżącej, o konieczności rozważenia przez organ zawieszenia postępowania administracyjnego, ponieważ wynik sprawy cywilnej będzie miał wpływ na treść postępowania administracyjnego jest niezasadny. Organ administracyjny wydaje bowiem decyzję na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej wydania. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności faktyczne i prawne należy uznać, że opuszczenie przez skarżącą spornego lokalu miało charakter dobrowolny. Orzekające w sprawie organy, wbrew zarzutom skarżącej, nie dopuściły się również naruszenia art. 107 § 3 kpa. W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji było wyczerpujące i zawierało wszelkie przewidziane procedurą elementy. Mając na uwadze powyższe, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.