II SA/Ke 927/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant Marta Bieniek, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi G S na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie : specjalnego zasiłku opiekuńczego p o s t a n a w i a zawiesić postępowanie sądowe. G S złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podała, że od 2007 r. w opiece nad niepełnosprawnym mężem pomagała jej córka. Kiedy jednak w 2010 r. córka wyszła za mąż zrezygnowała z pracy, aby móc samodzielnie tę opiekę sprawować. Jak wynika z akt administracyjnych G S w dniu 3 lipca 2013 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił jej przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W wyniku rozpatrzenia złożonego przez G S odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawczyni ostatni raz była zatrudniona w okresie od 02.11.2009 r. do 17.11.10 r., a z oświadczenia G S wynika, że od 30 listopada 2010 r. pozostaje bez pracy. Zdaniem Kolegium skoro w okresie bezpośrednio poprzedzającym ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawczyni była osobą bezrobotną to nie może zostać uznana za osobę rezygnującą z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Organ podkreślił, że od stycznia 2013 r. nastąpiła zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i obecnie podstawowym warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia przez osobę sprawującą opiekę wyłącznie w celu sprawowania tej opieki. Organ również dodał, że G S pobierała świadczenie pielęgnacyjne do 30 czerwca 2013 r. Od tej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Ze złożonej do akt sądowych w dniu 27 listopada 2013 r. kserokopii decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] wynika, że organ ten przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem na stałe począwszy od 1 września 2012 r. w kwocie 520 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: W dniu 25 czerwca 2013 r. został skierowany do Trybunału Konstytucyjnego wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) - dalej zwaną "ustawą zmieniającą" z zasadą zaufania do państwa i prawa oraz zasadą ochrony praw nabytych wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP. Wniosek ten został zarejestrowany pod sygn. K 27/13. Stosownie do treści art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej, osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu, wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że zakwestionowany art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej wprowadził co prawda okres przejściowy, uprawniający osoby dotychczas otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne do otrzymania przedmiotowego świadczenia przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, czyli do 30 czerwca 2013 r., a ponadto zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej, decyzje wydane na podstawie przepisów dotychczasowych w sprawie o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pozostają w mocy do 30 czerwca 2013 r., czyli na okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy i po upływie tego okresu z mocy prawa przestają obowiązywać - to jednak ustanowienie powyższej regulacji nie może być uznane za wystarczający argument, przemawiający za jej konstytucyjnością. Ustawodawca odebrał bowiem znacznej grupie osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego prawo do tego świadczenia, otrzymywanego dotychczas na podstawie decyzji administracyjnej na czas nieokreślony na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na podstawie tych uregulowań ustawodawca wkroczył zatem w prawomocne decyzje administracyjne, na podstawie których osoby otrzymały prawo do pobierania świadczeń pielęgnacyjnych. Trwałość czy też moc wiążąca w czasie decyzji administracyjnych ostatecznych w administracyjnym toku instancji (art. 16 § 1 k.p.a.) jest jedną z podstawowych zasad polskiego postępowania administracyjnego. Z tego względu ingerencja w prawomocne decyzje może nastąpić wyłącznie w trybie określonym w k.p.a. dla wzruszenia decyzji ostatecznych lub na mocy wyraźnego i nie budzącego wątpliwości przepisu rangi ustawowej. Rzecznik podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie zwracał uwagę, na ugruntowane znaczenie zasady trwałości decyzji administracyjnych w polskim prawie, której źródło stanowi zawarta w art. 2 Konstytucji zasada państwa prawnego oraz wynikające z tej zasady: zasada zaufania obywateli do państwa, a w szczególności do stanowionego przezeń prawa oraz ochrony praw słusznie nabytych. Zdaniem Rzecznika, jest mało prawdopodobne, aby osoby pobierające obecnie świadczenie pielęgnacyjne, pomimo spełnienia kryterium dochodowego, mogły skutecznie ubiegać się o prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wynika to z przyjętych przez ustawodawcę warunków otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki m.in. nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przypadku osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nastąpiła już wcześniej i nie pozostaje w związku z ubieganiem się o nowe świadczenie. Z tego względu nie można dla takiej osoby, mówić o spełnieniu warunku otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego, ponieważ jednym z warunków jego otrzymania jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ta ostatnia kwestia odnosi się do sytuacji występującej w rozpoznawanej przez Sąd sprawie. Skarżąca mająca przyznane świadczenie pielęgnacyjne na stałe począwszy od 1 września 2012 r. na podstawie dotychczasowych przepisów, nie jest w stanie spełnić wymogów otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego właśnie z uwagi na warunek dotyczący rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego w zakresie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z zasadą zaufania do państwa i prawa oraz zasadą ochrony praw nabytych wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP, będzie miało zasadniczy wpływ na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Orzeczenie TK pozwoli na jednoznaczne określenie sytuacji prawnej skarżącej w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zachodzi w sprawie przesłanka do zawieszenia postępowania sądowego o której mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i na jego podstawie orzekł jak w sentencji.