II SA/Ke 936/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2006 sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] numer [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, zwany dalej Inspektorem, po rozpatrzeniu odwołania M. Ż. na decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] numer [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy wymienionej w poz. 19 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), zwanego dalej rozporządzeniem, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji podniósł, iż M.Ż. nie spełniał przesłanki określonej w przepisie § 8 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia. Wynika to, zdaniem Inspektora, z faktu, iż M. Ż. prowadząc od 1996 r. jednoosobową działalność gospodarczą, nie był pracownikiem w rozumieniu art. 2 Kodeksu pracy. Stosownie bowiem do powołanego przepisu rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny przesyła zainteresowanemu pracownikowi. Ponadto, organ II instancji powołał się na orzeczenie lekarskie numer [...] z dnia 4 stycznia 2005 r. wydane przez upoważniony do rozpoznawania chorób zawodowych zakład służby zdrowia - Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K.. Stosownie do treści tego orzeczenia rozpoznano u M. Ż., w wyniku przeprowadzonej konsultacji neurologicznej, chorobę zwyrodnieniową stawów obwodowych i kręgosłupa, ale nie stwierdzono u niego podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, z uwagi na fakt, iż do 1990 r. - a zatem w okresie zatrudnienia na podstawie umów o pracę - nie zgłaszał on żadnych dolegliwości ze strony narządów ruchu. Opisane przez skarżącego objawy pojawiły się dopiero w 2003 r., gdy już od 7 lat prowadził własną działalność gospodarczą. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję organu I instancji, mylnie nazwaną odwołaniem, wniósł M. Ż.. Jednakże z treści skargi, z której wynika, iż M. Ż. złożył skargę z uwagi na utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji przez organ II instancji, jak również z faktu, iż decyzja organu I instancji ta była już zaskarżona przez niego odwołaniem z dnia 30 maja 2005 r. wynika, iż w rzeczywistości M. Ż. wniósł skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] numer [...]. Skarżący podniósł, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Nadzoru Sanitarnego nie przeprowadził obiektywnie badań dotyczących narażenia jego osoby na poszczególnych stanowiskach pracy w okresie całej jego pracy zawodowej. M. Ż. wskazał, iż organ I instancji, przy rozpatrywaniu jego sprawy, nie wziął pod uwagę okresu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej od dnia 10 czerwca 1996 r. do dnia 23 sierpnia 2006 r., co skutkowało wydaniem przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 4 czerwca 2006 r. w oparciu o niepełny okres jego pracy. Ponadto, zdaniem skarżącego, fakt, iż w prowadzonej przez siebie firmie - Usługi Budowlano - Remontowe M. Ż. nie zatrudnia żadnego pracownika, świadczy o tym, iż on sam jest pracownikiem. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając co do zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa, skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 powołanej ustawy). Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie był kwestionowany przez skarżącego i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Bezspornym jest, iż M. Ż. był zatrudniony jako pracownik: - w okresie od dnia 28 września 1965 r. do dnia 28 lutego 1975 r. w Przedsiębiorstwie Robót Mostowych Oddział Robót Zmechanizowanych i Produkcji Pomocniczej "A." w K. - w okresie od dnia 1 marca 1975 r. do dnia 31 sierpnia 1990 r. w Przedsiębiorstwie Usług Remontowych "B." w K. Nie budzi także wątpliwości fakt, iż skarżący od dnia 6 września 1990 r. do dnia 10 czerwca 1996 r. był zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy oraz, iż od dnia 10 czerwca 1996 r. prowadzi własną jednoosobową działalność gospodarczą - Usługi Remontowo - Budowlane M. Ż. Natomiast problem istniejący w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy prowadząc jednoosobowo działalność gospodarczą i nie zatrudniając żadnych pracowników, M. Ż. może być uznany za pracownika w świetle przepisu § 2 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia. Przepis ten stanowi bowiem, iż zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, zwanego dalej "pracownikiem", w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Z uwagi na brak odrębnej definicji pracownika w powołanym rozporządzeniu koniecznym jest odwołanie się do treści ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz. U. nr 21 poz. 94). Przepis art. 2 Kodeksu pracy stanowi, iż pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę, zaś przepis art. 22 § 1 (11) tej ustawy wymienia zasadnicze elementy stosunku pracy. Jednym z nich jest wykonywanie pracy przez pracownika pod kierownictwem pracodawcy. Tymczasem w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek - samozatrudnienia - jak ma to miejsce w przypadku skarżącego, nie istnieje jakiekolwiek podporządkowanie właściciela firmy. Stwierdzić zatem należy, iż skarżący nie mógł być jednocześnie swoim pracownikiem i pracodawcą, gdyż wyklucza to konstrukcyjna cecha stosunku pracy, jaką jest podporządkowanie pracownika pracodawcy. Podobne stanowisko zajmuje Sąd Najwyższy w swoich wyrokach: - z dnia 25 listopada 2005 r., I UK 68/05, Wokanda 2006/4/26: "Cechą umowy o pracę nie jest pozostawanie w dyspozycji pracodawcy, bo to może występować też w umowach cywilnoprawnych, lecz wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy (pracy podporządkowanej). Ta cecha ma charakter konstrukcyjny dla istnienia stosunku pracy." - z dnia 14 lutego 2001 r.,I PKN 256/00, OSNP 2002/23/564: "W razie ustalenia, że w łączącym strony stosunku prawnym występowały elementy obce stosunkowi pracy (np. brak podporządkowania, możliwość zastąpienia pracownika osobą trzecią), nie jest możliwa ocena, że zawarta została umowa o pracę." - z dnia 11 kwietnia 1997 r., I PKN 89/97, OSNP 1998/2/35 "Brak obowiązku wykonywania poleceń przemawia przeciwko możliwości uznania stosunku prawnego za stosunek pracy (art. 22 § 1 KP)." Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż organ administracji nie przeprowadził obiektywnie badań dotyczących narażenia jego osoby na choroby zawodowe na poszczególnych stanowiskach pracy w okresie całej jego pracy zawodowej, stwierdzić należy, iż zarzut ten jest bezzasadny. Wynika to z treści załącznika do powołanego wyżej rozporządzenia, gdzie pod pozycją 19 jako okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów przewlekłej choroby układu ruchu wywołanego sposobem wykonywania pracy upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego wymieniony jest okres 1 roku. Tymczasem ze zgromadzonej w aktach administracyjnych dokumentacji medycznej i wywiadu chorobowego wynika, iż M. Ż. w okresie pracy do 31 sierpnia 1990 r. nie zgłaszał dolegliwości ze strony narządu ruchu w obrębie prawej kończyny górnej a przypadłość ta pojawiła się u niego dopiero na początku 2003 r. Od momentu zaprzestania wykonywania ostatniej pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę do czasu pojawienia się dolegliwości minęło zatem prawie 13 lat, zamiast dopuszczalnego w pkt 19 rozporządzenia - 1 roku. Wskazać także należy, iż na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2006 r. sam skarżący przyznał, iż dolegliwości pojawiły się u niego w związku z ostatnio wykonywaną w formie samozatrudnienia pracą a zatem w okresie, w którym nie można uznać go za pracownika. Ponadto, M. Ż. nie wystąpił przed wydaniem decyzji przez organ I instancji z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badanie przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, które to uprawnienie przewiduje przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wobec czego skarga nie jest zasadna i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.