II SA/Ke 936/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego p o s t a n a w i a zawiesić postępowanie sądowe. W. G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organ odwoławczy decyzją tą uchylił decyzję organu pierwszej instancji i w tym zakresie orzekł o odmowie ustalenia W. G. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny matką K. G.. Skarżący wskazał że przed wejściem nowych przepisów, decyzją Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej miał przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia do 31 stycznia 2015 roku. Jak wynika z akt administracyjnych W. G. w dniu 1 lipca 2013 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił mu przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W wyniku rozpatrzenia złożonego przez W. G. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i w tym zakresie orzekł o odmowie ustalenia W. G. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny matką K. G.. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawca ostatni raz był zatrudniony do 31 października 2008 r. Zdaniem Kolegium skoro w okresie bezpośrednio poprzedzającym ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawca była osobą bezrobotną to nie może zostać uznany za osobę rezygnującą z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Organ podkreślił, że od stycznia 2013 r. nastąpiła zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i obecnie podstawowym warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia przez osobę sprawującą opiekę wyłącznie w celu sprawowania tej opieki. Organ również dodał, że W. G. miał przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od 1 listopada 2011 r. do 31 stycznia 2015 r. Organ wskazał, że decyzja ta wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. Od tej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] wynika, że skarżący W. G. miał przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 stycznia 2015 r. w kwocie 520 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: W dniu 25 czerwca 2013 r. został skierowany do Trybunału Konstytucyjnego wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) - dalej zwaną "ustawą zmieniającą" z zasadą zaufania do państwa i prawa oraz zasadą ochrony praw nabytych wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP. Wniosek ten został zarejestrowany pod sygn. K 27/13. Stosownie do treści art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej, osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu, wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że zakwestionowany art. 11 ust. 1 ustawy zmieniającej wprowadził co prawda okres przejściowy, uprawniający osoby dotychczas otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne do otrzymania przedmiotowego świadczenia przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, czyli do 30 czerwca 2013 r., a ponadto zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej, decyzje wydane na podstawie przepisów dotychczasowych w sprawie o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pozostają w mocy do 30 czerwca 2013 r., czyli na okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy i po upływie tego okresu z mocy prawa przestają obowiązywać - to jednak ustanowienie powyższej regulacji nie może być uznane za wystarczający argument, przemawiający za jej konstytucyjnością. Ustawodawca odebrał bowiem znacznej grupie osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego prawo do tego świadczenia, otrzymywanego dotychczas na podstawie decyzji administracyjnej na czas nieokreślony na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na podstawie tych uregulowań ustawodawca wkroczył zatem w prawomocne decyzje administracyjne, na podstawie których osoby otrzymały prawo do pobierania świadczeń pielęgnacyjnych. Trwałość czy też moc wiążąca w czasie decyzji administracyjnych ostatecznych w administracyjnym toku instancji (art. 16 § 1 k.p.a.) jest jedną z podstawowych zasad polskiego postępowania administracyjnego. Z tego względu ingerencja w prawomocne decyzje może nastąpić wyłącznie w trybie określonym w k.p.a. dla wzruszenia decyzji ostatecznych lub na mocy wyraźnego i nie budzącego wątpliwości przepisu rangi ustawowej. Rzecznik podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie zwracał uwagę, na ugruntowane znaczenie zasady trwałości decyzji administracyjnych w polskim prawie, której źródło stanowi zawarta w art. 2 Konstytucji zasada państwa prawnego oraz wynikające z tej zasady: zasada zaufania obywateli do państwa, a w szczególności do stanowionego przezeń prawa oraz ochrony praw słusznie nabytych. Zdaniem Rzecznika, jest mało prawdopodobne, aby osoby pobierające obecnie świadczenie pielęgnacyjne, pomimo spełnienia kryterium dochodowego, mogły skutecznie ubiegać się o prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wynika to z przyjętych przez ustawodawcę warunków otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki m.in. nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przypadku osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nastąpiła już wcześniej i nie pozostaje w związku z ubieganiem się o nowe świadczenie. Z tego względu nie można dla takiej osoby, mówić o spełnieniu warunku otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego, ponieważ jednym z warunków jego otrzymania jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ta ostatnia kwestia odnosi się do sytuacji występującej w rozpoznawanej przez Sąd sprawie. Skarżący mający przyznane świadczenie pielęgnacyjne począwszy od 1listopada 2011 r. do 31 stycznia 2015 r. na podstawie dotychczasowych przepisów, nie jest w stanie spełnić wymogów otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego właśnie z uwagi na warunek dotyczący rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego w zakresie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z zasadą zaufania do państwa i prawa oraz zasadą ochrony praw nabytych wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP, będzie miało zasadniczy wpływ na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Orzeczenie TK pozwoli na jednoznaczne określenie sytuacji prawnej skarżącego w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zachodzi w sprawie przesłanka do zawieszenia postępowania sądowego o której mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i na jego podstawie orzekł jak w sentencji.