II SA/Ke 947/21
WyrokWSA w Kielcach2022-01-18
Skład orzekający: Renata Detka, Krzysztof Armański, Agnieszka Banach
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie ustalenia trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków gminnego zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania, podjęta na podstawie art. 9a ust. 15 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, narusza prawo poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały rady gminy dotyczącej Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego, uznając, że niektóre jej postanowienia (m.in. § 1 ust. 2, 3 i 5, § 2 ust. 1, § 3 ust. 1-3, § 4 ust. 1-6, § 5 ust. 1-4, § 9 ust. 3 załącznika) istotnie naruszają prawo, głównie poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej zawartej w art. 9a ust. 15 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Sąd uznał, że rada gminy nie miała uprawnień do wprowadzania określonych regulacji, które wykraczały poza ramy upoważnienia ustawowego lub modyfikowały przepisy rangi ustawowej.Stan faktyczny
Rada Gminy Gowarczów podjęła uchwałę w sprawie ustalenia trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania. Prokurator Okręgowy w Kielcach wniósł skargę na uchwałę, zarzucając jej istotne naruszenie prawa, w tym przekroczenie zakresu delegacji ustawowej. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę i stwierdził nieważność części uchwały, jednocześnie oddalając skargę w pozostałej części.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 1 ust. 2, ust. 3 i ust. 5, § 2 ust. 1, § 3 ust. 1-3, § 4 ust. 1-6, § 5 ust. 1-4, § 9 ust. 3 załącznika nr [...] do zaskarżonej uchwały oraz oddalił skargę w pozostałej części.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędzia WSA Agnieszka Banach Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi P. K. na uchwałę Inne z dnia [...] lipca 2011 r. [...] w przedmiocie ustalenia trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków gminnego zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania I. stwierdza nieważność § 1 ust. 2, ust. 3 i ust. 5, § 2 ust. 1, § 3 ust. 1-3, § 4 ust. 1-6, § 5 ust. 1-4, § 9 ust. 3 załącznika nr [...] do zaskarżonej uchwały; II. oddala skargę w pozostałej części.
Dnia 12 lipca 2011 r. Rada Gminy Gowarczów, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U.
z 2001 r., Nr 142, poz.1591 ze zm.), zwanej dalej "u.s.g." oraz art. 6 ust. 2 i art. 9a ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U.
z 2005 r., Nr. 180, poz.1493 ze zm.), zwanej dalej "u.p.p.r.", podjęła uchwałę nr VIII/42/2011 w sprawie ustalenia trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania. Zgodnie z treścią § 1 uchwały, ustalono tryb i sposób powoływania
i odwoływania członków Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego w Gowarczowie oraz szczegółowe warunki jego funkcjonowania stanowiący załącznik Nr 1 do niniejszej uchwały.
W § 1 ust. 2 ww. załącznika postanowiono, że: "Zespół działa na podstawie porozumień zawartych między Wójtem Gminy Gowarczów, a podmiotami wchodzącymi w skład Zespołu."
Zgodnie z § 1 ust. 3 załącznika do uchwały, każdy członek Zespołu przed udziałem w pierwszym posiedzeniu składa pisemne oświadczenie o zachowaniu poufności wszelkich informacji i danych uzyskanych w trakcie realizacji zadań
w ramach pracy w Zespole (zał. Nr 1 do trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Zespołu).
Stosownie do § 1 ust. 5 załącznika do uchwały, odwołanie członków Zespołu Interdyscyplinarnego następuje z chwilą:
- zmiany miejsca zamieszkania,
- naruszenia zasad współpracy,
- naruszenia zasad poufności danych i informacji przy realizacji zadań,
- 50% nieusprawiedliwionych obecności na posiedzeniach Zespołu w ciągu roku kalendarzowego.
W myśl § 2 ust. 1 załącznika do uchwały, Przewodniczący Zespołu Interdyscyplinarnego zostaje wybrany na pierwszym spotkaniu, w głosowaniu jawnym, zwykłą większością głosów.
Na zasadzie § 2 ust. 4 załącznika do uchwały, Przewodniczący może zostać odwołany na podstawie:
- uzasadnionego pisemnego wniosku któregokolwiek z członków Zespołu; odwołanie następuje w wyniku głosowania jawnego, zwykłą większością głosów;
- pisemnej rezygnacji Przewodniczącego z zajmowanej funkcji;
- uzasadnionego pisemnego wniosku Wójta.
W treści § 3 załącznika do uchwały określono "Cele działania Zespołu Interdyscyplinarnego", wskazując, że są nimi: usprawnienie systemu przepływu informacji oraz reagowania na zidentyfikowane problemy społeczne, w tym
w szczególności przemocy w rodzinie (ust. 1); zintegrowanie działań instytucji
i organizacji odpowiedzialnych za realizację zadań wynikających z Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w rodzinnie na lata 2011-2014 (ust. 2). Zgodnie zaś z § 3 ust. 3 załącznika do uchwały, Zespół może tworzyć grupy robocze w celu rozwiązywania problemów związanych z wystąpieniem przemocy w rodzinie
w indywidualnych przypadkach. W skład grupy roboczej wchodzą przedstawiciele jednostek pomocy społecznej, Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, policji, oświaty, ochrony zdrowia, kuratorzy sądowi, a także inne osoby będącymi specjalistami w dziedzinie przemocy w rodzinie, którzy wypełniają na rzecz zgłoszonej rodziny czynności służbowe, zawodowe lub statutowe.
W § 4 ust. 1-6 załącznika do uchwały postanowiono, że do zadań Zespołu Interdyscyplinarnego, należy:
"1. Integrowanie i koordynowanie działań podmiotów, których przedstawiciele wchodzą w skład Zespołu.
2. Diagnozowanie problemu przemocy w rodzinie na terenie gminy Gowarczów.
3. Podejmowanie działań w środowisku zagrożonym przemocą w rodzinie, mających na celu przeciwdziałanie temu zjawisku.
4. Inicjowanie interwencji w środowisku dotkniętym przemocą w rodzinie.
5. Rozpowszechnienie informacji o instytucjach, osobach i możliwościach udzielenia pomocy w środowisku lokalnym.
6. Inicjowanie działań w stosunku do osób stosujących przemoc.".
Stosownie do treści § 5 ust. 1 – 4 załącznika do uchwały do zadań grup roboczych należy:
"1. Opracowanie i realizacja planu pomocy w indywidualnych przypadkach wystąpienia przemocy w rodzinie.
2. Monitorowanie sytuacji rodzin w których dochodzi do przemocy oraz rodzin zagrożonych wystąpieniem przemocy.
3. Dokumentowanie działań podejmowanych wobec rodzin w których dochodzi do przemocy oraz efektów tych działań.
4. Informowanie Przewodniczącego Zespołu Interdyscyplinarnego o efektach działań grup roboczych.".
Zgodnie z postanowieniem § 8 ust. 2 załącznika do uchwały, posiedzenia Zespołu odbywają się w zależności od potrzeb, ale nie rzadziej niż raz na 3 miesiące.
Na zasadzie § 9 ust. 3 załącznika do uchwały, skład grupy roboczej jest dostosowany do skali problemu.
W § 9 ust. 10 postanowiono, że wszystkich członków grupy roboczej obowiązuje zasada poufności danych i informacji uzyskanych w trakcie pracy grupy roboczej. Członek grupy roboczej przed przystąpieniem do wykonywania czynności
o których mowa w art. 9b ust. 2 i 3 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie składa wójtowi oświadczenie o treści zgodniej z art. 9c ust. 3 wymienionej ustawy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na wskazane wyżej przepisy uchwały wniósł Prokurator Okręgowy w Kielcach, który zarzucił istotne naruszenie prawa, tj.:
1) art. 9a ust. 8 i ust. 15 u.p.p.r., § 137 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283), zwanego dalej "rozporządzeniem", w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP, poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej poprzez powtórzenie w § 1 ust. 2 załącznika do uchwały treści zapisu ustawowego, tj. art. 9a ust. 8 u.p.p.r., który określa, że porozumienia winny być zawierane między wójtem, burmistrzem albo prezydentem miasta a podmiotami, o których mowa w art. 9a ust. 3, ust 3a lub ust. 5 u.p.p.r.;
2) art. 9c ust. 2 i ust. 3, art. 9a ust. 15 u.p.p.r., § 137 rozporządzenia w zw. z art. 7
i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej
i częściowe powtórzenie, a nadto modyfikację w § 1 ust. 3 załącznika do uchwały dotyczącego złożenia oświadczenia o zachowaniu poufności wszelkich informacji
i danych uzyskanych przy realizacji zadań w ramach pracy w zespole treści zapisu ustawowego zawartego w art. 9c ust. 2 i ust. 3 u.p.p.r.;
3) art. 9a ust. 15 u.p.p.r. w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez sformułowanie
w § 1 ust. 5 załącznika do uchwały przesłanek uzasadniających odwołanie członka zespołu interdyscyplinarnego w postaci: zmiany miejsca zamieszkania, naruszenia zasad współpracy, naruszenia zasad poufności danych i informacji przy realizacji zadań, 50% nieusprawiedliwionych obecności na posiedzeniach Zespołu w ciągu roku kalendarzowego, w sytuacji gdy rada gminy została upoważniona wyłącznie do określenia trybu i sposobu odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego;
4) art. 9a ust. 6 i ust 15 u.p.p.r., § 137 rozporządzenia w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i powtórzenie oraz modyfikację w § 2 ust. 1 załącznika do uchwały treści zapisu ustawowego, tj. art. 9a ust. 6 u.p.p.r., który określa, że przewodniczący zespołu interdyscyplinarnego jest wybierany na pierwszym posiedzeniu zespołu spośród jego członków;
5) art. 9a ust. 15 i ust. 6 u.p.p.r. w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez sformułowanie w § 2 ust. 4 załącznika do uchwały przesłanek uzasadniających odwołanie Przewodniczącego Zespołu Interdyscyplinarnego, w sytuacji gdy rada gminy została upoważniona wyłącznie do określenia trybu i sposobu odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego;
6) art. 9b ust. 1 i art. 9a ust. 15 u.p.p.r., § 137 rozporządzenia w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i częściowe powtórzenie oraz modyfikację w § 3 ust. 1-2 załącznika do uchwały treści zapisu ustawowego zawartego w art. 9b ust. 1 u.p.p.r.;
7) art. 9a ust. 10-12 i ust. 15 u.p.p.r., § 137 rozporządzenia w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i częściowe powtórzenie oraz modyfikację w § 3 ust. 3 załącznika do uchwały dotyczącego możliwości tworzenia przez Zespół grup roboczych treści zapisu ustawowego zawartego w art. 9a ust. 10 u.p.p.r., nadto przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i wskazanie w § 3 ust. 3 załącznika do uchwały, że w skład grupy roboczej wchodzą przedstawiciele jednostek pomocy społecznej, Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, policji, oświaty, ochrony zdrowia, kuratorzy sądowi, a także inne osoby będące specjalistami w dziedzinie przemocy w rodzinie, którzy wypełniają na rzecz zgłoszonej rodziny czynności służbowe, zawodowe lub statutowe, podczas gdy ww. przepisy nie upoważniają rady gminy do formułowania katalogu tych podmiotów, gdyż został on wyczerpująco określony w art. 9a ust. 11 i ust. 12 u.p.p.r.;
8) art. 9b ust. 2, art. 9a ust. 15 u.p.p.r., § 137 rozporządzenia w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i powtórzenie w § 4 ust. 1-6 załącznika do uchwały treści zapisu ustawowego zawartego w art. 9b ust. 2 u.p.p.r.;
9) art. 9b ust. 3 i art. 9a ust. 15 u.p.p.r, § 137 rozporządzenia w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i powtórzenie oraz modyfikację w § 5 pkt 1 - 4 załącznika do uchwały treści zapisu ustawowego zawartego w art. 9b ust. 3 u.p.p.r.;
10) art. 9a ust 7 i ust. 15 u.p.p.r., § 137 rozporządzenia w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i powtórzenie w § 8 ust. 2 załącznika do uchwały, wskazującym częstotliwość posiedzeń zespołu interdyscyplinarnego, treści zapisu ustawowego zawartego w art. 9a ust. 7 u.p.p.r.;
11) art. 9a ust. 11, 12 i 15 u.p.p.r., § 137 rozporządzenia w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i wskazanie w § 9 ust. 3 załącznika do uchwały, że skład grupy roboczej dostosowany jest do skali problemu, podczas gdy przepisy art. 9a ust. 11-12 u.p.p.r. określają katalog podmiotów wchodzących w skład grupy roboczej;
12) art. 9c ust. 2 i 3 i art. 9a ust. 15 u.p.p.r, § 137 rozporządzenia w zw. z art. 7 i 94 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu delegacji ustawowej i częściowe powtórzenie, a nadto modyfikację w § 9 pkt 10 załącznika do uchwały treści zapisu ustawowego zawartego w art. 9c ust. 2 i 3 u.p.p.r.;
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały we wskazanym powyżej zakresie, a w uzasadnieniu skargi przedstawił argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, uznając, że podniesione w niej zarzuty nie mają charakteru istotnego naruszenia prawa, a nadto upłynęły terminy do zaskarżenia ww. uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 5 oraz art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym uwzględniając skargę na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 9a ust. 15 u.p.p.r. Zgodnie z tym przepisem rada gminy określi,
w drodze uchwały, tryb i sposób powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowe warunki jego funkcjonowania.
Uchwała objęta skargą stanowi akt prawa miejscowego. Stosownie do art. 40 ust. 1 u.s.g., na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Akty prawa miejscowego jako akty prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP) mają charakter generalny, abstrakcyjny i obejmują swoim zasięgiem wszystkie podmioty funkcjonujące na obszarze swojego obowiązywania. Ponieważ zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, w razie stwierdzenia, że istotnie narusza prawo, treść art. 94 ust. 1 u.s.g. zezwala na stwierdzenie jej nieważności przez sąd administracyjny w całości lub w części, bez względu na datę jej podjęcia.
Stosownie do art. 91 ust. 1 u.s.g., nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem. Podstawą stwierdzenia takiego faktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por.: Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd Terytorialny 2001/1-2, s. 101-102). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje
w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste
i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Dokonując oceny legalności zaskarżonej uchwały, należy mieć też na uwadze zasadę praworządności, wynikającą z art. 7 Konstytucji RP. Wymaga ona, aby materia regulowana wydanym aktem prawa wynikała z upoważnienia ustawowego, nie przekraczała zakresu tego upoważnienia, ale także realizowała wszystkie obowiązki z upoważnienia tego wynikające.
Zgodnie z powołanym już wyżej art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego wydają akty prawa miejscowego, obowiązujące na obszarze działania tych organów, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach. Akty prawa miejscowego, jako źródło powszechnie obowiązującego prawa o ograniczonym zasięgu terytorialnym (art. 87 ust. 2), są aktami normatywnymi niższego rzędu, które powinny być zgodne z aktami prawnymi wyższego rzędu. Organ uchwałodawczy gminy ma zatem obowiązek przestrzegania zakresu upoważnienia udzielonego
w ustawie w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego.
W rozpoznawanej sprawie Rada Gminy Gowarczów działała na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 9a ust. 15 u.p.p.r., przy czym w uwzględnionej przez Sąd części, uchwała narusza tę normę w sposób istotny z powodu przekroczenia upoważnienia ustawowego w zakresie omówionych poniżej przepisów załącznika do uchwały.
1. Zarzut dotyczący § 1 ust. 2 załącznika uchwały
Zgodnie z art. 9a ust. 8 u.p.p.r., zespół interdyscyplinarny działa na podstawie porozumień zawartych między wójtem, burmistrzem albo prezydentem miasta
a podmiotami, o których mowa w ust. 3 lub 5. W myśl art. 9a ust. 3 pkt 1 – 6 u.p.p.r., w skład zespołu interdyscyplinarnego wchodzą przedstawiciele: jednostek organizacyjnych pomocy społecznej; gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych; Policji; oświaty; ochrony zdrowia; organizacji pozarządowych.
W skład zespołu interdyscyplinarnego mogą wchodzić także prokuratorzy oraz przedstawiciele podmiotów innych niż określone w ust. 3, działających na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie (art. 9a ust. 5 u.p.p.r.).
W myśl powołanych przepisów, zespół interdyscyplinarny działa zatem na podstawie porozumień zawieranych przez organ wykonawczy gminy z określonymi
w ustawie podmiotami, ale w skład zespołu wchodzą przedstawiciele tych podmiotów, nie zaś one same. Przepis § 1 ust. 2 załącznika do uchwały jest więc niezgodny z art. 9a ust. 3 i 5 w zw. z art. 9a ust. 8 u.p.p.r., gdyż to nie podmioty, o jakich mowa wyżej, wchodzą w skład zespołu, lecz ich przedstawiciele. Na marginesie trzeba dodać, odnosząc się do opisu omawianego zarzutu zawartego w petitum skargi, że ustawa
o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia zaskarżonego aktu nie zawierała przepisu art. 9a ust. 3a u.p.p.r., gdyż został on dodany przez art. 7 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 kwietnia 2020 r. (Dz.U.2020.956) zmieniającej u.p.p.r. z dniem 30 listopada 2020 r.
2. Zarzut dotyczący § 1 ust. 3 załącznika do uchwały
W myśl art. 9c ust. 3 u.p.p.r., przed przystąpieniem do wykonywania czynności, o których mowa w art. 9b ust. 2 i 3, członkowie zespołu interdyscyplinarnego oraz grup roboczych składają organowi, o którym mowa w art. 9a ust. 2, oświadczenie
o następującej treści: "Oświadczam, że zachowam poufność informacji i danych, które uzyskałem przy realizacji zadań związanych z przeciwdziałaniem przemocy w rodzinie oraz, że znane mi są przepisy o odpowiedzialności karnej za udostępnienie danych osobowych lub umożliwienie do nich dostępu osobom nieuprawnionym.".
Zatem każdy członek składa oświadczenie o zachowaniu poufności, ale ma to obowiązek uczynić przed przystąpieniem do wykonywania czynności (realizowania zadań w ramach zespołu bądź w ramach grupy roboczej). Zaskarżony zapis uchwały zaś wprowadza obowiązek złożenia takiego oświadczenia przed udziałem
w pierwszym posiedzeniu zespołu, chociaż nie jest wykluczone, że udział
w pierwszym posiedzeniu zespołu nie będzie pierwszą formą aktywności członka zespołu interdyscyplinarnego, w trakcie której będzie miał dostęp do informacji lub danych osobowych prawnie chronionych. Skarżony akt w tej części w sposób istotnie naruszający prawo, wprowadził modyfikację zasady wynikającej z przepisu rangi ustawowej.
3. Zarzut dotyczący § 1 ust. 5 załącznika do uchwały
W uchwale wydawanej na podstawie art. 9a ust. 15 u.p.p.r. dopuszczalne jest określenie trybu odwołania członków zespołu interdyscyplinarnego i warunków funkcjonowania tego zespołu. W tym konkretnym przypadku treść § 1 ust. 5 załącznika do uchwały powoduje konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego przede wszystkim ze względu na naruszenie zasad techniki prawodawczej. Treść przepisu zawiera bowiem określenie chwili, z jaką ma dochodzić do odwołania członka zespołu interdyscyplinarnego. Trudno jednak określić, który w istocie moment trzeba uznać za ten, z którym członek zespołu zostaje odwołany bądź powinien zostać odwołany, np. w przypadku zmiany miejsca zamieszkania – czy chodzi o moment, w którym członek zespołu faktycznie zamieszka pod innym adresem, czy też data, z jaką zostanie pod innym adresem zameldowany, czy też należy uwzględnić datę, z którą zgłosi on ten fakt przewodniczącemu zespołu. Ponadto brzmienie tego przepisu obejmuje również sytuację, w której dojdzie do zmiany miejsca zamieszkania, ale członek zespołu będzie nadal mieszkał na terenie danej gminy. Przyjęcie, że w takim przypadku członek zespołu miałby być odwołany jest zupełnie niezrozumiałe i nieczytelne dla adresata uchwały. Sposób określenia "chwili" ziszczenia się przesłanek wskazanych
w omawianym przepisie nie pozwala więc na jasne i niebudzące wątpliwości odkodowanie normy w nim zawartej i w konsekwencji prawidłowe zastosowanie. Zgodnie z § 6 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej, przepisy ustawy redaguje się tak, aby dokładnie i w sposób zrozumiały dla adresatów zawartych w nich norm wyrażały intencje prawodawcy. Zasada ta ma zastosowanie także do uchwał rady gminy będących aktami prawa miejscowego (§ 141 załącznika do rozporządzenia). Analizowany przepis załącznika do uchwały nie spełnia tego warunku.
4. Zarzut dotyczący § 2 ust. 1 załącznika do uchwały
Wskazany przepis w sposób nieuprawniony wprowadza regulację modyfikującą przepis ustawy, tj. art. 9a ust. 6 u.p.p.r., który stanowi, że przewodniczący zespołu interdyscyplinarnego jest wybierany na pierwszym posiedzeniu zespołu spośród jego członków. Ustawa, ale również sama uchwała (§ 8 ust. 2 i 3) posługują się określeniem "posiedzenia", nie zaś "spotkania" zespołu interdyscyplinarnego. Pozorne podobieństwo sposobu określenia momentu, w którym dochodzi do wyboru przewodniczącego zespołu interdyscyplinarnego wprowadza nie tylko modyfikację przepisu ustawowego, ale może w praktyce rodzić wątpliwość interpretacyjną, skoro pierwsze spotkanie członków zespołu nie musi być w każdym wypadku pierwszym posiedzeniem zespołu interdyscyplinarnego.
5. Zarzut dotyczący § 2 ust. 4 załącznika do uchwały
Zdaniem Sądu, zakwestionowany przez Prokuratora przepis zawiera typową regulację określającą tryb odwołania zespołu interdyscyplinarnego, co mieści się
w granicach upoważnienia ustawowego z art. 9a ust. 15 u.p.p.r. Wskazuje bowiem, kto i w jakiej formie wnioskuje o odwołanie przewodniczącego zespołu interdyscyplinarnego. Postanowienie § 2 ust. 4 ma więc w istocie charakter proceduralny. Tym samym Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego w tym zakresie, co znalazło wyraz w pkt II wyroku.
6. Zarzut dotyczący § 3 ust. 1 i 2, § 4 i § 5 załącznika do uchwały
Zasadnie Prokurator zarzucił, że § 3 ust. 1 i 2, § 4 ust. 1- 6 oraz § 5 ust. 1 – 4 załącznika do uchwały istotnie naruszają prawo. Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie nie zawiera regulacji posługującej się pojęciem "celów" działania zespołu interdyscyplinarnego. Przepis art. 9b ust. 1 u.p.p.r. dotyczy realizowania "działań", zaś zadania zespołu interdyscyplinarnego oraz grup roboczych określił sam ustawodawca w art. 9b ust. 2 i 3 u.p.p.r. Ponadto, wymienione w § 4 i § 5 załącznika do uchwały zadania zespołu interdyscyplinarnego i grup roboczych zostały zawężone w porównaniu do zakresu tych zadań wskazanych w ustawie, która w art. 9b ust. 2 i 3 posługuje się zwrotem "w szczególności", otwierając tym samym katalog tych zadań na inne zadania niż wymienione w ustawie.
Wprowadzenie analizowanych postanowień do uchwały nastąpiło
z przekroczeniem zakresu delegacji ustawowej określonej w art. 9a ust. 15 u.p.p.r., która nie upoważnia rady gminy do wskazywania celów bądź zadań zespołu interdyscyplinarnego i grup roboczych.
Nawiązując do konstrukcji omawianego zarzutu skargi Sąd ubocznie jedynie zauważa, że § 5 zawiera ustępy, nie zaś punkty, dlatego Sąd stwierdził nieważność
§ 5 ust. 1 - 4 załącznika do uchwały, traktując zarzut i odpowiednio wniosek skargi jako zwrócony przeciwko poszczególnym ustępom tego przepisu.
7. Zarzut dotyczący § 3 ust. 3 załącznika do uchwały
Przepis ten dotyczy określenia składu grupy roboczej i podlega stwierdzeniu nieważności z uwagi na nieuprawnioną modyfikację treści art. 9a ust. 12 u.p.p.r., zgodnie z którym w skład grup roboczych mogą wchodzić – poza przedstawicielami podmiotów wymienionych w art. 9a ust. 11 – także kuratorzy sądowi, a także przedstawiciele innych podmiotów, specjaliści w dziedzinie przeciwdziałania przemocy w rodzinie.
Zaskarżony przez Prokuratora § 3 ust. 3 załącznika do uchwały pominął
w składzie grupy roboczej "przedstawicieli innych podmiotów", o jakich mowa w art. 9a ust. 12 u.p.p.r., dokonując w tym zakresie nieuprawnionej zmiany treści regulacji ustawowych.
8. Zarzut dotyczący § 8 ust. 2 załącznika do uchwały
W kwestionowanym przepisie lokalny prawodawca określił częstotliwość zwoływania posiedzeń zespołu interdyscyplinarnego. Do kwestii tej odnosi się art. 9a ust. 7 u.p.p.r., stanowiąc, że posiedzenia zespołu interdyscyplinarnego odbywają się w zależności od potrzeb, jednak nie rzadziej niż raz na trzy miesiące. Ustawa określa minimalną częstotliwość zwoływania posiedzeń zespołu interdyscyplinarnego. Rada Gminy Gowarczów przyjęła, że posiedzenia zespołu interdyscyplinarnego, który będzie funkcjonował w tej Gminie, będą odbywać się w zależności od potrzeb, ale nie rzadziej niż raz na 3 miesiące, czyli z częstotliwością, jakiej co najmniej wymaga ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. W tym przepisie prawa miejscowego nie tyle doszło do powtórzenia przepisu rangi ustawowej, jak zarzuca Prokurator, ale do określenia częstotliwości zwoływania posiedzeń zespołu interdyscyplinarnego, co mieści się w zakresie warunków jego funkcjonowania, o jakich mowa w art. 9a ust. 15 u.p.p.r. Analizowane postanowienie uchwały pełni również funkcję informacyjną, dopełniając regulację ustawową i określając częstotliwość posiedzeń Gminnego Zespołu Interdyscyplinarnego w Gowarczowie.
Dlatego też w tej części skarga podlegała oddaleniu.
9. Zarzut dotyczący § 9 ust. 3 załącznika do uchwały
Art. 9a ust. 11 u.p.p.r. reguluje to, kto obowiązkowo wchodzi w skład grupy roboczej, jak również w art. 9a ust. 12 u.p.p.r. - kto może wchodzić w skład takiej grupy. Przepis § 9 ust. 3 załącznika do uchwały istotnie narusza prawo, gdyż w zależności od bliżej nieokreślonej "skali problemu" dopuszcza możliwość pominięcia w składzie grupy roboczej osób, których udział w zespole ustawodawca uznał za obowiązkowy.
10. Zarzut dotyczący § 9 ust. 10 załącznika do uchwały
Zdaniem Sądu, przepis ten nie modyfikuje treści art. 9c ust. 2 i 3 u.p.p.r., jak zarzuca Prokurator, a jedynie informuje o obowiązkach członków zespołu interdyscyplinarnego i grup roboczych w zakresie zachowania poufności informacji
i danych, wynikających z tych przepisów. Sąd nie dopatrzył się w brzmieniu § 9 ust. 10 takich postanowień, które pozostawałyby w sprzeczności z regulacjami ustawy. Prawodawca gminny obowiązki te ujął jedynie stylistycznie inaczej, nawiązując do odrębnego oświadczenia składanego przez członków zespołu interdyscyplinarnego
i grup roboczych, wchodzącego w skład załącznika Nr 1 do uchwały. Treść oświadczenia odpowiada tej, która zawarta została w art. 9c ust. 3 u.p.p.r. Ponadto
w omawianym przepisie określono sposób złożenia tego oświadczenia w formie pisemnej i doprecyzowano organ, któremu oświadczenie ma być złożone; w tym konkretnym przypadku jest to Wójt Gminy Gowarczów. W ocenie Sądu, takie regulacje mieszczą się w szczegółowych warunkach funkcjonowania zespołu interdyscyplinarnego, o jakich mowa w art. 9a ust. 15 u.p.p.r.
Z podanych wyżej powodów Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.
Natomiast w punkcie II wyroku Sąd częściowo oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. (co do przepisów § 2 ust. 4, § 8 ust. 2 i § 9 ust.10 załącznika do zaskarżonej uchwały).
Odnośnie twierdzenia organu, że upłynęły terminy do zaskarżenia uchwały, należy wskazać, że w przypadku skarg składanych na akty prawa miejscowego nie ma ograniczeń terminem, o jakim mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że skargę do sądu administracyjnego na tego rodzaju akty można wnieść w każdym czasie (art. 53 § 2a p.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło