II SA/Ke 951/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] sp. z o.o. z siedzibą w O. od postanowienia starszego referendarza sądowego WSA w Kielcach z 16 stycznia 2017 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wydanego w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie z 16 stycznia 2017 r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w O. złożyła wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPPr wnosząc o zwolnienie od opłat sądowych w całości. W uzasadnieniu spółka podniosła, że nie posiada środków pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie opłat sądowych w niniejszej sprawie. Wskazała, że jedynym środkiem trwałym spółki są automaty do gier, które w większości zostały zatrzymane przez organy celne na skutek toczących się postępowań. Co więcej, z uwagi na zatrzymanie urządzeń przez Urzędy Celne, spółka została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a w efekcie zarobkowania. Spółka nie posiada zdolności kredytowej, zaś jedyny wspólnik spółki wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. Opisane wyżej trudności finansowe mają charakter trwały i trwają od dłuższego czasu, co też uniemożliwiło spółce poczynienie jakichkolwiek oszczędności na poczet zabezpieczenia ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. Z końcem lutego 2016 r. Bank PeKaO S.A. rozwiązał ze spółką umowę rachunku bankowego z uwagi na brak płatności (wszystkie środki na rachunku zostały zajęte przez urzędy celne, wobec czego bank nie miał możliwości pobrania środków na poczet obsługi rachunku). Na chwilę obecną spółka nie zawarła nowej umowy rachunku bankowego. W dalszej części wniosku spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych 431638, 91 zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 3116315, 44 zł. Dodatkowo spółka podniosła, że wymagalne zobowiązania z tytułu kar pieniężnych, wymierzonych przez organy celne wynoszą 3 000 00,00 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił dla Spółki kwotę zobowiązania podatkowego w podatku VAT na 4049842 zł i orzekł o zabezpieczeniu tej kwoty na majątku Spółki. Postanowieniem z 16 stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W postanowieniu tym referendarz wskazał, że pomimo powoływania się na pozbawienie – wskutek dokonanego przez urzędy celne zatrzymania urządzeń do gier – możliwości prowadzenia działalności gospodarczej a w efekcie zarobkowania, Spółka cały czas występuje w obrocie. Z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie wynikają żadne wpisy o rozwiązaniu Spółki, postępowaniu upadłościowym czy zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej. Referendarz podkreślił, że celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeżeli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem referendarza nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku jest też szczególna instytucja przewidziana w art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych, umożliwiająca zobowiązanie wspólników do dopłat. Dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (tak np. postanowienie NSA z 20.02.2014 r. II FZ 146/14). W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy Spółka zaznaczyła, że jedyny jej wspólnik wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. Powyższe świadczyć może tylko o braku podjęcia przez stronę należytej aktywności w celu samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w postępowaniu i nie może przemawiać na jej korzyść. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca Spółka wskazała, że obecna jej sytuacja finansowa uzasadniała przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Podała, że od dwóch lat wykazuje w swoich sprawozdaniach finansowych znaczne straty finansowe, w 2013 r. strata spółki wyniosła 149.368,31 zł, w 2014 r. 167.360,10 zł. Stan ten ma charakter trwały i się pogłębia, co potwierdza sprawozdanie finansowe spółki za 2015 r. Skala prowadzonej przez skarżącą spółkę działalności gospodarczej i przychód z niej uzyskiwany nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji majątkowej spółki. Przychód jest kategorią bilansową. Co najwyżej jest jednym z elementów, obrazujących kondycję podmiotów gospodarczych. Spółka co prawda posiada majątek ruchomy (ujęty w wykazie środków trwałych), jednak składa się on niemal wyłącznie z urządzeń do gry, które z uwagi na obecne uwarunkowania prawne, jest trudno zbyć. Podniosła, że część tego majątku została zatrzymana przez urzędy celne lub została zajęta w toku prowadzonych egzekucji. Spółka zarzuciła, że referendarz sądowy zmarginalizował kwestię egzekucji, w toku której zajęciu uległ jedyny rachunek bankowy spółki. Dodała, że łączna kwota samych tylko wpisów od skarg na decyzje w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych, które spółka winna uiścić, wynosi obecnie ponad 100000 zł, zaś sama kwota wymagalnych kar pieniężnych 3000000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze Spółki referendarz sądowy prawidłowo uznał, że są one wystarczające do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wypada wskazać, że o kondycji finansowej Spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest zysk, który Spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak równocześnie, że w razie poniesienia przez nią straty, zasadnym jest automatyczne uznanie potrzeby przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, lecz nie jest równoznaczne z brakiem środków finansowych. Strata nie oznacza więc utraty płynności finansowej. Spółka wykazała wprawdzie taką stratę za 2013 r. i 2014 r. Jednak podkreślić należy, że pomimo tej okoliczności strona nadal prowadzi działalność gospodarczą, nie podnosi również, aby było wobec niej prowadzone postępowanie upadłościowe. To zaś, że aktualnie Spółka ma kłopoty finansowe, nie może stanowić samo w sobie przyczyny uwzględnienia jej żądania. Strata, na którą się powołuje, nie przesądza o braku środków finansowych, a wskazuje tylko, że koszty uzyskania przychodu są od tego przychodu wyższe. Odnosząc się do zarzutu Spółki zmarginalizowania faktu zajęcia jej jedynego rachunku bankowego należy podnieść, że sama tego rodzaju okoliczność nie może wprost skutkować koniecznością przychylenia się do jej żądania. Spółka wskazuje, że "może" to oznaczać zaprzestanie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, jednak nadal w tym obrocie funkcjonuje, wykazując aktywność gospodarczą. Dodać należy, że w działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które związane są z wydatkami finansowymi. Zaliczyć do nich należy także opłaty sądowe. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2008 r., sygn. akt I OZ 809/07, dostępne w CBOSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że w niniejszej sprawie postanowieniem z 28 listopada 2016 r., doręczonym skarżącej 7 grudnia 2016 r., jej skarga została odrzucona z powodu wniesienia jej z uchybieniem terminu. Zgodnie zaś z art. 222 p.p.s.a. nie żąda się opłat od pisma, jeżeli już z jego treści wynika, że podlega ono odrzuceniu. Postanowienie o odrzuceniu skargi nie zostało zaskarżone. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.