II SA/Ke 962/14

Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Dnia 2 grudnia 2014 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Z. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata w sprawie ze skargi E. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego, III. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. E. Z. złożyła formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Ze złożonego formularza wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dwunastoletnim synem. Wnioskodawczyni nie wykazała żadnego majątku, z akt administracyjnych wynika, że mieszka wraz z rodziną u teściowej. Skarżąca pobiera wynagrodzenie za pracę w wysokości 1350 zł miesięcznie, a jej mąż wynagrodzenie za pracę w wysokości 3400 zł brutto – w sumie rodzina osiąga miesięczny dochód w wysokości 4750 zł brutto. Wnioskodawczyni wykazała następujące wydatki miesięczne: 150 zł - energia elektryczna, 150 zł – gaz, 300 zł - czynsz, 300 zł – dojazdy do pracy, 300 zł rata kredytu zaciągniętego na leczenie, 100 zł – koszty edukacyjne dziecka, ponadto wydatki na wyżywienie i ubranie. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie kosztów sądowych i ustanowienie adwokata przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za każdym razem na wnioskodawcy ciąży więć obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, tj. w sytuacji ubóstwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. W rozpatrywanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Należy podkreślić, że wnioskodawczyni i jej mąż osiągają stałe dochody z dwóch wynagrodzeń za pracę. E. Z. napisała w skardze, że wraz z mężem i teściami przez 13 lat zainwestowali pieniądze w stan surowy nieruchomości przy ul. W. w K. oraz opłacali wszystkie media. Świadczy to o jej możliwościach finansowych. Okoliczność, że skarżąca spłaca kredyt bankowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Udzielenie kredytu musiała poprzedzać pozytywna analiza sytuacji finansowej strony w zakresie możliwości spłaty pożyczonej kwoty. Przy tym spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami postępowania sądowego, gdyż niedopuszczalna byłaby sytuacja, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykonuje ciążące na niej prywatne zobowiązania kredytowe, a żąda by koszty sądowe pokrywał za nią Skarb Państwa. W świetle powyższych okoliczności uznano, że przy racjonalnym gospodarowaniu osiąganymi dochodami skarżąca ma możliwość uiścić 100 zł tytułem wpisu od skargi, ponieść inne ewentualne koszty sądowe na późniejszym etapie postępowania nieprzekraczające jednorazowo kwoty 100 zł (w wypadku oddalenia skargi - opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, a następnie wpis od skargi kasacyjnej) oraz zapłacić honorarium profesjonalnego pełnomocnika prawnego z wyboru. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonka, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób prawidłowy a z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że E.Z. nie jest osobą nieporadną życiowo. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.