II SA/Ke 97/05

Sygnatura akt: II SA/Ke 97/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie: Sędzia NSA Anna Żak, Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Protokolant: ref. stażysta Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04.11.2005 r. sprawy ze skargi B. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . z dnia [...]numer [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...]Prezydent Miasta na podstawie art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, odmówił B. U. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podniósł, że ze złożonej przez wnioskodawczynię deklaracji wynika, że średnie miesięczne dochody dwuosobowej rodziny ( B. U. i jej córka ) wyniosły w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku ( tj. w czerwcu, lipcu i sierpniu 2003 r.) - kwotę 442,50 zł. Głównym źródłem utrzymania były alimenty i zasiłek rodzinny. Wnioskodawczyni nigdy nie ubiegała się o pomoc z MOPS, a podczas sporządzenia wywiadu nie wykazała pomocy finansowej ani rzeczowej ze strony rodziny. B. U. posiada mieszkanie własnościowe, w którym organ "braków nie stwierdził - nowe meble do pokoju dziecka zakupione, wedle oświadczenia przez matkę w miesiącu wrześniu 2002 r." Powyższe wskazuje, że wnioskodawczyni posiada inne nie ujawnione we wniosku źródła dochodu i w związku z tym stwierdzono rażącą dysproporcję pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w deklaracji a ponoszonymi wydatkami i faktyczną sytuacją majątkową wnioskodawcy. Organ nadmienił przy tym, że obecnie B. U. przyznany został dodatek mieszkaniowy na okres od 1 kwietnia 2004 r. do 30 września 2004 r. Rozpoznając odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożone przez B. U., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało je w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył treść art. 7 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i podniósł, że postępowanie wyjaśniające wykazało, że B. U. utrudniała pracownikowi przeprowadzającemu wywiad środowiskowy wstęp do pokoju swojej córki. Okazało się później, że chciała w ten sposób ukryć wyposażenie tego pokoju w nowe meble. Złożone przez nią wyjaśnienia, że meble zostały zakupione przez jej matkę, nie mogą wpłynąć na zmianę oceny sytuacji strony z tamtego okresu. Skoro bowiem sytuacja skarżącej była tak trudna, że nie mogła regulować z własnych zasobów czynszu mieszkaniowego, to jej matka winna udzielić jej wsparcia przed wszystkim na ten cel, a nie na poprawę standardu wyposażenia mieszkania. Ponadto, w dacie składania wniosku, odwołująca się nie posiadała żadnych zadłużeń w opłatach mieszkaniowych, co wskazuje, że niewątpliwie udzielano jej pomocy pieniężnej. Nie korzystała także z pomocy 2 społecznej, a jeżeli kwota 50 zł. jaka mogłaby jej zostać udzielona z tego tytułu nie satysfakcjonuje B. U. oznaczać to może jedynie, że była w lepszej sytuacji finansowej niż wskazywały na to udokumentowane dochody. Fakt, że obecnie organ I-szej instancji przyznał wnioskodawczyni dodatek mieszkaniowy, jest niewątpliwie wynikiem zmiany okoliczności, bowiem strona nie poprawia dalej standardu mieszkania, posiada zadłużenia czynszu, ujawnia pomoc od rodziny i jej sytuację dziś można ocenić jako adekwatną do wykazanych w deklaracji dochodów. Skargę od powyższego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła B. U. wnosząc o "przyznanie jej dotacji na okres od 30 września 2003 r. do 31 marca 2004 r." Podniosła, że jej sytuacja finansowa jest trudna, gdyż jest osoba bezrobotną, bez prawa do zasiłku, wychowującą 15-letnią córkę. Meble do pokoje córki zostały zakupione przez jej rodzinę na raty we wrześniu 2002 r. Była to nagroda dla dziecka za bardzo dobre wyniki w nauce. Zaprzeczyła także twierdzeniu, jakoby jej celem było ukrycie tych mebli przed pracownikiem przeprowadzającym wywiad środowiskowy oraz, że w dacie składania wniosku nie posiadała zadłużenia z tytułu czynszu mieszkaniowego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji organu II instancji, podstawą materialno- prawną rozstrzygnięcia był przepis art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz.U. nr 71, poz. 734 ze zm.), który stanowi, że organ może odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nie uzasadniająca przyznania pomocy finansowej. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca wykazała w deklaracji niskie dochody, zatem aby skorzystać z możliwości jaką daje powołany wyżej przepis organ winien szczegółowo uzasadnić, że ustalony w toku postępowania stan majątkowy wnioskodawcy pozostaje w dysproporcji do wykazanych dochodów i że dysproporcja ta jest rażąca. 3 Artykuł 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie tylko zawiera pojęcia nieostre ( "rażąca dysproporcja"), dając organowi administracji publicznej swobodę w ocenie zawartej w nim normy prawnej, ale także pozostawia mu pewien "luz decyzyjny"( organ może ), co nakłada na ten organ obowiązek szczegółowego uzasadnienia zajętego stanowiska. Sądowo-administracyjna kontrola decyzji opartych na uznaniu zmierza zaś do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa wydanie decyzji uznaniowej było w ogóle dopuszczalne, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Dla takiej oceny niezbędna jest natomiast analiza uzasadnienia zaskarżonego aktu, gdyż właśnie tam zgodnie z art. 107 § 3 kpa wyrażane są motywy jakimi kierował się organ przy orzekaniu. Dokonując tak rozumianej kontroli decyzji organu odwoławczego podnieść w pierwszym rzędzie należy, że z jej uzasadnienia nie wynika w sposób jednoznaczny, na czym polegać ma dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi przez skarżącą w deklaracji, a jej faktycznym stanem majątkowym. Wydaje się, że największą rolę organy obu instancji przypisują tu faktowi wyposażenia pokoju córki wnioskodawczym w "nowe meble". Jeżeli tak, to nie można zgodzić się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że bez znaczenia dla oceny tej sytuacji pozostaje prawdziwość złożonego przez B. U. wyjaśnienia, że meble zakupione zostały przez jej matkę. W piśmie z daty 10.03.2004 r. ( kserokopia k. 42 akt administracyjnych ) skarżąca podnosi, że meble - będące podstawowym wyposażeniem pokoju dziecka - stanowią darowiznę dla córki " od rodziny" za wyróżniające wyniki w nauce. Niezbędnym była zatem ocena tych twierdzeń i dokonanie na jej podstawie ustaleń, czy meble istotnie stanowią własność córki B. U. ( wówczas pozostaje odpowiedź na pytanie, na ile wpływa to na stan majątkowy skarżącej ), czy też jej samej, a w tym drugim przypadku, jaki jest ich standard. Przepis art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nakazuje bowiem porównywać dochody wykazane w deklaracji z faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, co oznacza, że stan ten należy dokładnie ustalić, czego nie zrobił organ odwoławczy przyjmując wyjaśnienia skarżącej o darowiźnie mebli na rzecz córki za okoliczność nieistotną dla rozstrzygnięcia. Niezrozumiałym przy tym - z punktu widzenia potrzeb niniejszej sprawy - jest zawarte w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji stanowisko dotyczące pożądanej i wskazanej- zdaniem organu odwoławczego - pomocy finansowej, jaką matka B. U. winna świadczyć na jej rzecz "skoro ...sytuacja ...była tak trudna, że nie mogła regulować z własnych zasobów czynszu mieszkaniowego". Powinność taką - w rozumieniu obowiązku ustawowego, a nie moralnego - można by rozpatrywać jedynie przy spełnieniu przesłanek 4 określonych w przepisach art. 128 i nast. Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego, których zaistnienie i zbadanie należy do kompetencji sądu powszechnego, a nie organu administracji publicznej. Stąd też uwagę organu, której forma wskazuje na zarzut kierowany pod adresem matki skarżącej co do rodzaju świadczonej przez nią pomocy wobec córki, należy uznać za zbędną i nie pozostającą w prawnym związku z przedmiotem sprawy. Jako inną przesłankę odmowy przyznania B. U. dodatku mieszkaniowego Kolegium wskazało, że w dacie składania wniosku nie posiadała ona żadnych zadłużeń w opłatach mieszkaniowych i nie korzystała z pomocy społecznej, co ma świadczyć o tym, że "udzielano jej pomocy pieniężnej, jednakże z sobie wiadomych przyczyn nie ujawniła tego". Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wiadomo jednak, jakie ma przełożenie przytoczony wyżej wniosek ( niezależnie od oceny jego zasadności ), na zastosowanie podstaw z art. 7 ust. 3 Ustawy, a zatem w jaki sposób fakt niekorzystania przez skarżącą z pomocy MOPS i brak zadłużenia czynszowego - wpłynął na ustalenie jej stanu majątkowego oraz przyjęcie rażącej dysproporcji pomiędzy tym stanem a niskimi dochodami wykazanymi w deklaracji. Jeżeli osoba uprawniona do dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, otrzymuje jakąkolwiek kwotę pieniężną-czy to w oparciu o ustawowy obowiązek alimentacyjny realizowany z mocy wyroku sądowego lub dobrowolnie, czy też z innego tytułu ( bo tak zdaje się przyjmować organ II instancji ), to niewątpliwie kwotę taką należy zaliczyć do dochodów w rozumieniu art. 3 ust. 3 Ustawy, ale warunkiem tego jest uprzednie ustalenie jej wysokości, czego organ odwoławczy nie uczynił. Jeśli zaś chodzi o pomoc rzeczową, to stanowić może ona podstawę do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego jedynie w razie spełnienia przesłanek z art. 7 ust. 3 ustawy, a więc jeżeli jej uzyskanie wpływa na stan majątkowy wnioskodawcy w tak znaczący sposób, że powstaje rażąca dysproporcja pomiędzy tym stanem a dochodami wykazanymi w deklaracji. Okoliczności, o których mowa wyżej nie były jednak przedmiotem rozważań organu II instancji, który w motywach zaskarżonej decyzji nie wskazał jasno kryteriów, jakimi kierował się przy ocenie, że podstawy do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego określone w art. 7 ust. 3 Ustawy mają zastosowanie w sprawie. Nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego - a konkretnie stanu majątkowego wnioskodawczyni - i nie wyjaśnił, na czym konkretnie polega rażąca dysproporcja, o jakiej mowa w powołanym wyżej przepisie. Naruszył tym samym przepis art. 7, 77 i 107 § 3 kpa oraz art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych będący podstawą materialno-prawną orzeczenia, wykraczając poza dopuszczalne granice uznania administracyjnego, co niewątpliwie miało wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia. 5 Uchybienia te powodują zatem konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt la i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o przepis art. 152 ustawy o p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy mając na względzie poczynione wyżej uwagi wyda stosowne rozstrzygnięcie eliminując wskazane naruszenia prawa.