II SA/Ke 98/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka,, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 marca 2009r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania I. i W. małżonków D. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...], orzekającą o wymeldowaniu I. D. i W. D. z pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy ustalił, że w wyniku złożonego w dniu 2 lipca 2008 r. przez A. P. i K. K.- P. wniosku o wymeldowanie I. i W. D. ze wskazanego lokalu zostało wszczęte postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Organ II instancji wskazał, że po rozpatrzeniu powyższego wniosku organ I instancji decyzją z dnia [...], uznał, że zachodzą przesłanki określone w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego w/w osób. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyli I. i W. małżonkowie D. wnosząc o jego uchylenie. Rozpatrując powyższe odwołanie Wojewoda podkreślił, że jednym z głównych zadań wynikających z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest rejestracja danych o miejscu pobytu osób. Osoba, która opuszcza miejsce pobytu ma obowiązek dokonać wymeldowania, a w przypadku nie wykonania tego obowiązku, zgodnie z art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy organ gminy na wniosek strony lub z urzędu zobligowany jest do wydania decyzji w tym przedmiocie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wydanie takiej decyzji musi być poprzedzone wnikliwym postępowaniem wyjaśniającym, w trakcie którego obowiązkiem organu jest ustalenie stanu faktycznego, tj., czy nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu, a w przypadku twierdzącym, czy opuszczenie to ma charakter dobrowolny i trwały. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądowym i administracyjnym tylko takie opuszczenie daje podstawy do wymeldowania osoby w trybie decyzji. Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy organ II instancji wskazał, że organ gminy zobowiązany był do zbadania i oceny, czy I. i W. D. przebywają w lokalu położonym przy ulicy [...] w K., gdzie pozostają zameldowani na pobyt stały. Wojewoda Śuznał, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy bezspornie świadczy o tym, że skarżący nie zamieszkują w spornym lokalu, który opuścili we wrześniu 2005r. i wyjechali do Niemiec, gdzie koncentrują swoje życie. Nie dopełnili jednak obowiązku wymeldowania z pobytu stałego. Ponadto zgodnie z umową sprzedaży niniejszego lokalu, sporządzoną w formie aktu notarialnego Rep. A 3101/2005 z dnia 26 sierpnia 2005r., I. i W. małż. D., jako sprzedający, zobowiązali się do wymeldowania z miejsca stałego pobytu do dnia 30 września 2005r. Organ odwoławczy wskazał, że I. i W. D. nadal mieszkają w Niemczech, a do Polski przyjeżdżają raz w miesiącu na 2 - 3 dni i wówczas mieszkają w spornym lokalu, do którego nadal posiadają klucze. W sądzie natomiast toczy się sprawa o unieważnienie aktu notarialnego sprzedaży i przedmiotowego domu i w przekonaniu organu w tym celu skarżący chcą zachować zameldowanie. Ponadto W. D. w imieniu swoim i męża oświadczyła, że z lokalu wymeldują się niezwłocznie po rozliczeniu z małżeństwem P. Wojewoda podkreślił, że bezsporny pozostaje fakt sporadycznego przebywania małżonków D. w lokalu położonym w K. przy ulicy [...] tym bardziej, że sama skarżąca podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 15 września 2008r. stwierdziła, że w takich warunkach nie da się mieszkać a jedynie "przenocować 2 - 3 dni", a co więcej fakt ten znajduje również potwierdzenie w kontroli meldunkowej dokonanej przez Policję, w trakcie której ustalono, że W. i I. D. nie zamieszkują w spornym lokalu od ok. 3 lat. Reasumując, organ odwoławczy podkreślił, że przedstawiony stan faktyczny w sposób jednoznaczny wskazuje, że I. i W. małż. D. zamieszkali w Niemczech, wobec czego lokal położony przy ulicy [...] w K. przestał być dla nich miejscem pobytu stałego w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. To zaś zamieszkiwanie to nie tylko sporadyczne przebywanie w danym lokalu, lecz skoncentrowanie w nim swojego życia osobistego, rodzinnego i zawodowego. Ponadto organ II instancji zaznaczył, że kwestie meldunkowe służą wyłącznie celom ewidencyjnym i mają na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu (art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Nie mogą więc służyć załatwianiu innych spraw, będących w kompetencji sądów powszechnych. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach W. D. wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca zarzuciła, że ustalenia dotyczące stanu faktycznego niniejszej sprawy, a w szczególności dotyczące samodzielnego opuszczenia lokalu i nie przebywania w nim przez ustalony okres są nieprawdziwe i sprzeczne z doświadczeniem życiowym i zasadami współżycia społecznego. Autorka skargi podkreśliła, że w poszukiwaniu pracy wraz z mężem przemieszczają się w różne miejsca i ciągle zmieniają miejsca czasowego pobytu, co nie zmienia faktu, że ich stałym i jedynym miejscem zamieszkania, gdzie mają wszystkie rzeczy jest lokal, z którego ich wymeldowano. W. D. podała, że w jej przekonaniu, aby dokonać wymeldowania konieczne jest, aby osoba ta dobrowolnie opuściła lokal na czas określony w ustawie, zabierając wszystkie swoje rzeczy, nie jest natomiast dopuszczalne wymeldowanie, gdy osoba ta stale wraca do lokalu, skąd zabiera i zostawia swoje rzeczy i wchodzi do niego kiedy tylko chce. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszenia przez Wojewodę przepisu prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139/2006 poz. 993 ze zmianami), przytaczanej dalej jako ustawa, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Według art. 15 ust. 2 tej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Analiza cytowanych przepisów wskazuje, że tak jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, o ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu (o jego opuszczeniu), nie ma ono zatem nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym, jaki danej osobie przysługuje do lokalu. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem dokonania tej czynności przez organ administracji jest wyłącznie ustalenie faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w danym lokalu. Utrwalony jest w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, który podziela również Sąd w niniejszym składzie, że o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05, LEX 190969). Bezsporny w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że W. i I. D. oraz T. P. i E. P. na mocy aktu notarialnego z dnia 26 sierpnia 2005 r. sprzedali nieruchomość położoną w K. przy ul. [...] A. P. i K. K.- P., przy czym sprzedający zobowiązali się do wymeldowania z miejsca stałego zamieszkania do 30 września 2005 r., czego małżonkowie D. nie uczynili. Nie ulega też żadnej wątpliwości, że W. i I. D. przebywają czasowo w Niemczech, gdzie podjęli pracę. Ze zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego dowodów, a w szczególności z wyjaśnień złożonych w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 13 sierpnia 2008 r. przez W. D. wynika, że sprzedany dom składał się z dwóch lokali, a w jednym z nich składającym się z pokoju i kuchni, nadal zamieszkuje skarżąca i jej mąż, tam też znajdują się meble oraz rzeczy należące do małżonków D. niezbędne do codziennego użytku. Skarżąca podała również, że pomimo iż pracuje w Niemczech, średnio raz w miesiącu przyjeżdża do lokalu położonego w K. przy ul. [...] i zostaje w nim ok. 3 do 7 dni, dysponuje kluczami do mieszkania i po powrocie z Niemiec ma zamiar w nim nadal mieszkać. Powyższe okoliczności znajdują także potwierdzenie w ustaleniach dokonanych w trakcie oględzin przeprowadzonych w przedmiotowym lokalu w dniu 15 września 2008 r., podczas których stwierdzono, że w lokalu tym znajdują się meble, naczynia, dywany oraz pralka należące do W. i I. D. Mieszkanie pozbawione jest natomiast wody i prądu. Skarżąca używa do gotowania butli gazowej, natomiast wodę pobiera od sąsiada. Co więcej fakt posiadania przez małżonków D. kluczy do spornego lokalu potwierdził również w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 1 września 2008 r. A. P., który wprawdzie podał, że skarżąca i jej maż nie mieszkają w domu przy ul. [...] w K., jednakże dysponują kluczami do drzwi wejściowych. W świetle powyższych ustaleń nie można uznać, iż opuszczenie przez małżonków D. powyższego lokalu miało charakter trwały. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie o sygn. II OSK 561/05, LEX nr 190969 stanął na stanowisku, że osoba, która bez uprzedniego wymeldowania przebywa od wielu lat poza granicami Polski, nie odwiedza zajmowanego dotychczas lokalu nawet okazjonalnie, nie przechowuje w nim własnych przedmiotów oraz sprzętów oraz nie czyni żadnych starań o zapewnienie sobie w tym lokalu dalszego pobytu w związku ze zmianą właściciela – jest osobą, która dobrowolnie i w sposób trwały opuściła lokal. A contrario zatem należy uznać, że skoro małżonkowie D. nadal co miesiąc wracają do spornego lokalu i pozostają w nim przez kilka dni, dysponują kluczami do drzwi wejściowych, a także pozostawili w nim meble oraz swoje osobiste rzeczy nie zachodzi podstawa do wydania decyzji o ich wymeldowaniu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Konieczności dokonania czynności wymeldowania nie można w szczególności upatrywać w fakcie zbycia przedmiotowego domu, skoro skarżący kwestionowali ważność umowy sprzedaży, tocząc przez blisko 3 lata proces o ustalenie jej nieważności, a w toku tamtego postępowania sądy ustaliły między innymi, że strony umowy sprzedaży z dnia 26 sierpnia 2005 r. umówiły się, iż nabywcy nieruchomości, po jej nabyciu użyczą skarżącym jedną jej część (zabudowaną działką nr [...], na której znajduje się przedmiotowy, sporny lokal) nieodpłatnie na okres 5 lat, po czym przeniosą własność tej części z powrotem na zbywców, również nieodpłatnie (uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2007 r., sygn. Akt I ACa 200/07 – k. 43-46 akt administracyjnych). Okoliczności te świadczą jednoznacznie o braku zamiaru opuszczenia spornego lokalu przez skarżących. Również fakt prawomocnego, niekorzystnego dla skarżących zakończenia tamtego procesu nie może zmienić oceny sprawy. Okoliczność ta bowiem może stanowić podstawę do orzeczenie eksmisji, a dopiero następnie w jej konsekwencji do wymeldowania skarżących. Wojewoda uznając w świetle prawidłowo dokonanych ustaleń faktycznych, że opuszczenie przez W. i I. D. lokalu przy ul. [...] w K. miało charakter trwały dopuścił się naruszenia przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a.