II SA/Ke 99/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 marca 2013 roku sprawy ze skargi J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję wydaną w dniu [...] z upoważnienia Wójta Gminy P. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., którą to decyzją odmówiono J. J. świadczenia w formie zasiłku rodzinnego z dodatkami z tytułu samotnego wychowywania dziecka i na pokrycie wydatków związanych z dojazdami do miejscowości, w której znajduje się szkoła, wnioskowanych na S. J. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia SKO w K. ustaliło, że J. J. w dniu 12 października 2012 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego na syna S. J. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Do wniosku dołączyła wymagane przepisem § 2 ust. 2 pkt 6 lit. a) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 298 poz. 1769), zaświadczenie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z 31 lipca 2012 r. o dochodach uzyskanych przez nią w 2011 r. oraz zaświadczenie tegoż urzędu o dochodach uzyskanych przez syna S. J. Z zaświadczeń tych wynikało, że wnioskodawczyni w 2011 r. osiągnęła dochód w kwocie 11.112,56 netto, a jej syn 2.247,67 zł., co oznacza, że miesięczny dochód wnioskodawczyni wyniósł 926,01 zł, a jej syna S. 561,92 zł, przy czym z uwagi na to, że S. J. od września 2011 r. otrzymywał rentę rodzinną, jego dochód z tego tytułu został doliczony do dochodu rodziny proporcjonalnie, tzn. podzielony przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, o czym stanowi art. 5 ust.4a ustawy. Organ ustalił też, że S. J. nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Następnie organ wyjaśnił, że przepisy art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, dalej przytaczanej jako ustawa (tekst jednolity Dz. U. Nr 139/06 poz. 992 ze zm.), formułują kryterium dochodowe, od spełnienia którego zależy prawo do zasiłku rodzinnego i tym samym dodatków do tego zasiłku. Wg powołanych przepisów zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539 zł bądź 623 zł w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Okresem zasiłkowym stosownie do treści art. 3 pkt 10 ustawy jest okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Dochodami natomiast, stanowiącymi podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych są dochody z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy. Za dochód rodziny z kolei należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Ponieważ J. J. domaga się przyznania zasiłku rodzinnego z dodatkami na okres zasiłkowy 2012 – 2013, dochodem na podstawie którego należy oceniać jej prawo do świadczeń jest dochód z 2011 r. Według art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy, dochodem po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, są przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Organ II instancji wyjaśnił również, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania wyjątek od zasady wyrażonej w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy polegający na tym, że w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Kwota przekroczenia w przypadku J. J. wyniosła bowiem 204,96 zł i jest wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego wynoszącego 77 zł. Ponadto w poprzednim okresie zasiłkowym organ I instancji przyznał J. J. zasiłek rodzinny w sytuacji przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego, co dodatkowo uzasadnia odmowę przyznania zasiłku i dodatków. Kolegium wyjaśniło także, że ustawodawca w ścisły sposób określił zasady przyznawana świadczeń rodzinnych, nie dopuszczając w tym zakresie uznania administracyjnego. Dlatego trudna sytuacja materialna skarżącej w sytuacji gdy nie spełnia ona ustawowego kryterium dochodowego, nie daje możliwości przyznania wnioskowanego zasiłku rodzinnego i w konsekwencji również dodatków do niego. W skardze na decyzję SKO w K. z dnia [...], uzupełnionej w piśmie z dnia [...] i na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r., J. J. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i wadliwą wykładnię art. 5 ust. 4a ustawy. Uzasadniając pierwszy z zarzutów skarżąca stwierdziła, że podając jej dochód w wysokości 11.112,56 zł netto organy nie uwzględniły, że w tej kwocie jest jeszcze 8-miesięczny dochód jej syna S., a pojawienie się jego dochodów od września 2011 r., kiedy to upełnoletnił się, towarzyszyło obniżenie o tę kwotę jej renty. Na dowód powyższego skarżąca dołączyła zaświadczenie ZUS z dnia 13 lutego 2013 r. Stwierdziła też, że według jej wyliczeń opartych na treści zaświadczeń Urzędu Skarbowego, jej i syna miesięczny dochód wynosi około 1113 zł, co na osobę wynosi około 556 zł. Odnosząc się do drugiego z zarzutów J. J. powołała się na interpretację art. 5 ust. 4a ustawy zaprezentowaną w szeregu zacytowanych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, zgodnie z którą nie można dokonywać wykładni tego przepisu w oderwaniu od pozostałych przepisów ustawy, a w szczególności art. 5 ust. 1. Prawidłowe wyliczenie powinno polegać na zsumowaniu dochodów rodziny, czyli jej i syna i podzieleniu przez 12. Zakwestionowała w związku z tym podzielenie dochodu jej syna na 4 miesiące. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Zasady ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, ich przyznawania oraz wypłacania reguluje ustawa o świadczeniach rodzinnych. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była zasadność odmowy przyznania na S. J. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i na pokrycie wydatków związanych z dojazdami do szkoły. Jedyną przyczyną odmowy przyznania wnioskowanych przez J. J. świadczeń było przekroczenie przez dwuosobową rodzinę skarżącej kryterium dochodowego warunkującego możliwość przyznania zasiłku rodzinnego. Wysokość kwoty tego kryterium mającego w sprawie zastosowanie określona została w art. 5 ust. 1 ustawy na kwotę 539 zł, stanowiącą przeliczony na osobę przeciętny miesięczny dochód wszystkich członków rodziny. To, że taka właśnie kwota kryterium dochodowego miała w sprawie zastosowanie - nie było kwestionowane. Spór dotyczył natomiast tego, czy dochód rodziny skarżącej osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. w 2011 r., rzeczywiście wynosił kwotę, jaką przyjęły organy. Charakterystyczne i - w związku z potwierdzeniem wyliczeń skarżącej - w istocie przesądzające rozstrzygnięcie sprawy było przy tym to, że J. J. nie kwestionowała faktu przekroczenia przez jej rodzinę dochodu stanowiącego kryterium dochodowe. Kwestionując bowiem wyliczenia organów zmierzała jedynie do wykazania, że dochód jej rodziny, aczkolwiek przekracza kryterium dochodowe, to jednak o kwotę niższą niż ta, którą wyliczyły organy obu instancji. Ponieważ organy administracji niewadliwie ustaliły, że w poprzednim okresie zasiłkowym J. J. przyznano zasiłek rodzinny w sytuacji przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego (decyzja GOPS w P. znak: [...] – k. 1 akt administracyjnych), niemożliwe było ponowne skorzystanie przez skarżącą w bieżącym okresie zasiłkowym z możliwości, jaką daje art. 5 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tym przepisem bowiem, w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Z powyższego wynika więc, że nawet w razie uwzględnienia zarzutów skargi i przyjęcia wysokości dochodu rodziny skarżącej na poziomie przez nią wskazanym, nie miałoby to wpływu na wynik sprawy, a przez to w świetle treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa, nie mogło doprowadzić do uwzględnienia skargi. Mimo tego należy stwierdzić, że rozstrzygając sprawę organy administracji nie dopuściły się zarzucanych w skardze naruszeń prawa, gdyż poprawnie wyliczyły wysokość dochodu rodziny J. J.. Z akt sprawy wynika bowiem, że respektując dyspozycję art. 3 pkt 1) lit. a) ustawy i § 2 ust. 2 pkt 6) lit. a) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, przy obliczeniach oparto się na danych zawartych w dołączonych do wniosku zaświadczeniach Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...]r., które zostały sporządzone według wzoru stanowiącego załącznik 4 do w/w rozporządzenia. Z zaświadczeń tych wynika w szczególności jednoznacznie, że łączna kwota dochodu (tj. według wyjaśnienia zawartego w przypisie nr 3 do załącznika, kwota przychodu pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, bez pomniejszenia o składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz o należny podatek dochodowy) J. J. w roku podatkowym 2011, wyniosła 11.237,88 zł, a więc tyle samo co w przedstawionym przez skarżącą przy jej piśmie z dnia 14 lutego 2013 r. (k. 16) zaświadczeniu ZUS Oddział w K. z dnia 13 lutego 2013 r. Ponieważ przy tym, jak to wyżej wyjaśniono, podstawą do obliczenia dochodu rodziny w sprawach o świadczenia rodzinne jest zaświadczenie z urzędu skarbowego, a nie z zakładu ubezpieczeń społecznych, bez skorygowania przedłożonego zaświadczenia Drugiego Urzędu Skarbowego w K. nie jest możliwe przyjęcie w sprawie, że część z wykazanych w tym zaświadczeniu dochodów stanowiła dochód syna skarżącej S. J. Nie można się też zgodzić ze skarżącą o ile twierdzi, że dochód jej syna S. uzyskany w ciągu 4 miesięcy 2011 r. z tytułu renty rodzinnej, powinien być dla celów ustalenia dochodu jego rodziny podzielony na tyle miesięcy, w ilu dochód ten był osiągnięty. Należy zauważyć, że orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych z lat 2009 - 2010, które skarżąca powołała na uzasadnienie swojego poglądu, dotyczy innego stanu prawnego niż obowiązujący w niniejszej sprawie. Z dniem 1 stycznia 2012 r. treść art. 5 ust. 4a ustawy została bowiem zmieniona. Zgodnie z jego obecnym brzmieniem mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, w przypadku uzyskania dochodu przez osobę uczącą się w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód osoby uczącej się, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Jednoznaczna treść tego przepisu nie pozwala, w ocenie Sądu, na odmienne niż w nim wskazane obliczanie dochodu S. J. uzyskanego w okresie od września do grudnia 2011 r. z tytułu renty rodzinnej. Należy jednak jeszcze raz powtórzyć, że nawet przy uwzględnieniu omawianego zarzutu skargi i obliczeniu dochodu S. J. bez uwzględnienia treści art. 5 ust. 4a ustawy i w konsekwencji podzieleniu dochodu syna skarżącej na 12 miesięcy, a nie na 4, dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę i tak przekroczyłby kwotę 539 zł stanowiącą kryterium dochodowe dotyczące jej rodziny, przez co i tak wyłączona byłaby możliwość przyznania wnioskowanych świadczeń (dochód S. J. określony w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego w K. z dnia 9 sierpnia 2012 r. w wysokości 2.467,17 zł – 219,50 zł składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne = 2.247,67 zł : 12 miesięcy = 187,31 zł + 926,01 zł (wyliczony przez organ dochód miesięczny J. J.) = 1.113,32 zł : 2 osoby = 556,66 zł. Nie można mieć również wątpliwości co do spełnienia w sprawie przesłanki zastosowania dyspozycji art. 5 ust. 4a ustawy, określonej w końcowej części tego przepisu i to mimo braku takiego ustalenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z dołączonego do akt administracyjnych zaświadczenia z dnia 4 września 2012 r. wystawionego w Technikum nr 4 przy Zespole Szkół Elektrycznych w K. (k. 4 akt administracyjnych) wynika, że S. J. jest uczniem tej szkoły w roku szkolnym 2012/2013 co oznacza, że w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, w dalszym ciągu uzyskiwał dochód z tytułu renty rodzinnej (por. art. 68 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 153/09 poz. 1227 ze zm.). Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego nieuwzględnienia przez organy administracji faktu, że pojawienie się od września 2011 r. dochodów jej syna towarzyszyło obniżenie o tę kwotę jej renty, należy wyjaśnić, że fakt ten został jednak uwzględniony, co wynika nawet z przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia ZUS Oddział w K. z dnia 13 lutego 2013 r., gdzie przychód J. J. z renty rodzinnej za okres od stycznia do sierpnia 2011 r. wraz z jej przychodem z tytułu renty dot. niezdolności do pracy za cały 2011 rok, sumują się do kwoty 11.237,88 zł, tj. do kwoty identycznej z wykazaną w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego w K. z dnia 31 lipca 2012 r. dołączonym do wniosku. Oznacza to, że dochód skarżącej przyjęty do obliczeń przez organy administracji, nie obejmował dochodów jej syna z tytułu renty rodzinnej za okres od września do grudnia 2011 r. Uwzględniając powyższe uwagi Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Ponieważ jednocześnie brak jest w sprawie okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 u.p.p.s.a.