II SA/Ke 994/21
WyrokWSA w Kielcach2022-01-19
Skład orzekający: Dorota Pędziwilk-Moskal, Beata Ziomek, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, której współmałżonek, zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, mimo że posiada schorzenia uniemożliwiające mu sprawowanie opieki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która odmawia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, narusza konstytucyjne zasady równości i sprawiedliwości społecznej. W sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów nie jest w stanie sprawować opieki, a obowiązki te realizuje inny krewny, należy odstąpić od formalnego wymogu posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności przez współmałżonka.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania A. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Organy uznały, że świadczenie nie przysługuje, ponieważ mąż osoby wymagającej opieki, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, wskazując m.in. na błędną wykładnię przepisów. W trakcie postępowania przed sądem, skarżąca przedłożyła orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jej ojca, które zostało wydane przed datą zaskarżonej decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Jacek Kuza po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. S. kwotę [...](czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia 2 listopada 2021 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy L. z dnia 30 sierpnia 2021 r. znak: [...], którą orzeczono o odmowie przyznania A. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M. S..
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia 29 czerwca 2017 r. M. S. została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu tym podano, że niepełnosprawność istnieje od 11 września 2015 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 8 czerwca 2017 r. W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie została zatem spełniona pierwsza z przesłanek wymienionych w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) zwanej dalej "ustawą", dotycząca sytuacji osoby wymagającej opieki.
Odnosząc się do rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji Kolegium wyjaśniło, że w wyroku z dnia 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. K [...] Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W konsekwencji Kolegium podkreśliło, że organ pierwszej instancji odmawiając przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia ze względu na fakt, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 25 roku życia dopuścił się uchybienia prawa materialnego, gdyż nie wziął pod uwagę treści ww. wyroku i wydał decyzję w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną.
Kolegium wskazało, że kwestia do której należy się odnieść dotyczy zaś tego, czy w realiach rozpatrywanej sprawy pobieranie przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi przeszkodę do przyznania jej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie organ odwoławczy powołał się na treść art. 17 ust. 5 lit. b oraz art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 ustawy.
Niezależnie od powyższego organ odwoławczy stwierdził, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać przyznane A. S. z powodu braku spełnienia warunków określonych art. 17 ust. 1a ustawy. Jak wynika bowiem z akt sprawy osoba wymagająca opieki - M. S. pozostaje w związku małżeńskim ze S. S., na którym ciąży obowiązek alimentacyjny względem żony w pierwszej kolejności. Kolegium podkreśliło, że w oświadczeniu z dnia 23 sierpnia 2021 r. skarżąca wskazała, iż tata jest osobą schorowaną, jednak nie legitymuje się on orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Do akt sprawy załączono zaświadczenie lekarskie z dnia 23 sierpnia 2021 r. wystawione przez specjalistę medycyny rodzinnej, w którym wskazano schorzenia S. S., podając, że wymaga on stałego leczenia.
[...] Kolegium podniosło, że ponieważ problemy z oceną stanu zdrowia osoby zobowiązanej do sprawowania opieki, mogą pojawiać się w każdej sprawie dotyczącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to odmienna niż literalna wykładnia art. 17 ust. 1a ustawy nie powinna mieć miejsca. Stanowisko w tym zakresie Kolegium poparło linią orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą sztywne przyjęcie, że tylko osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zwolniona ze sprawowania opieki, jest jasne, nie sprawia trudności interpretacyjnych, a przez to nie doprowadzi do sytuacji, że w dwóch różnych sprawach administracyjnych, podobne stany faktyczne będą inaczej ocenione.
Kolegium wskazało, że w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy został zawarty ściśle określony katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zakreślony m.in. przesłanką pozostawania osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby będącej pod jej opieką. Ustawodawca uznał więc, że jednym z warunków, od których zależy powstanie prawa do tego świadczenia jest to, że opiekę wykonuje osoba obciążona wobec podopiecznego obowiązkiem alimentacyjnym.
Wobec powyższego organ odwoławczy podniósł, że skoro S. S. jest osobą chorą, która również wymaga opieki innych osób, to winien podjąć stosowne kroki w celu uzyskania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności Wówczas wypełnione zostałyby przesłanki określone w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości zamiennego stosowania zaświadczenia lekarskiego z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Reasumując Kolegium stwierdziło, że ciążący w pierwszej kolejności na małżoku chorej obowiązek alimentacyjny nie przeszedł na córkę, przez co skarżąca nie spełnia warunków do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Organ odwoławczy dodał, że w niniejszej sprawie nie jest kwestionowany fakt opieki skarżącej nad matką - M. S.. Podniósł jednak, że przepisy ustawy w sposób jednoznaczny określają przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie pozostawiając organom w tym zakresie żadnej uznaniowości - ustawa ta nie reguluje kwestii opieki nad niepełnosprawnym i nie obliguje do sprawowania takiej opieki żadnego z członków rodziny. Ustala natomiast w sposób precyzyjny, które z osób sprawujących opiekę i po spełnieniu jakich przesłanek, mogą otrzymać rekompensatę finansową ze strony państwa za rezygnację z zatrudnienia lub podjęcia pracy w celu sprawowania takiej opieki.
Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła A. S., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której przepis ten stanowi podstawę prawną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, jako osobie należącej do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacji wobec matki;
2) dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy, przez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pozostawania w związku małżeńskim i brak legitymowania się przez małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z wnioskiem przez skarżącą, w sytuacji w której osoba wymagająca opieki posiada męża nielegitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do ustalenia czy współmałżonek może sprawować opiekę nad żoną - co pozwoliłoby na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.
W uzasadnieniu skargi jej autorka przedstawiła argumentację na poparcie postawionych zarzutów, w oparciu o które wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a także rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Pismem procesowym z dnia 22 grudnia 2021 r. skarżąca przedłożyła do akt sprawy kopię orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia 14 grudnia 2021 r. znak: [...], ustalającego znaczy stopień niepełnosprawności S. S. od dnia 1 października 2021r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Jednocześnie zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Kontrolowana sprawa została na tej podstawie rozpoznana w trybie uproszczonym.
Rozpatrując skargę w ramach, powyżej zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia decyzji organów obu instancji orzekających w sprawie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, stanowiły przepisy art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst. jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 111) powoływanej dalej jako "ustawa".
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zasadnie przyjął organ odwoławczy, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K [...], przepis art. 17 ust. 1b ustawy uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Skutkiem powyższego wyroku TK nie może wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18. roku życia, względnie 25. roku życia, u osoby podlegającej opiece, w przypadku, gdy wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej.
W związku z powyższym, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że przepis ten nie mógł stanowić podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Przy czym świadczenie pielęgnacyjne, w myśl art. 17 ust. 1a ww. ustawy, przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W zaskarżonej decyzji Kolegium odwołało się do literalnej wykładni ostatnio przytoczonego przepisu, a stanowisko organu odwoławczego sprowadza się do tego, że brak jest podstaw do rozszerzenia ustawowego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim o sytuację, w której współmałżonek takiej osoby nie musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a ustalenia w zakresie zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą ma czynić samodzielnie organ, który wydaje decyzję w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium, odwołując się m.in. do wyroku tut. Sądu z dnia 4 marca 2021 r., sygn. II SA/Ke [...], stwierdziło, że sztywne przyjęcie, iż tylko osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zwolniona ze sprawowania opieki jest jasne, nie sprawia trudności interpretacyjnych, a przez to nie doprowadzi do sytuacji, że w dwóch różnych sprawach administracyjnych podobne stany faktyczne będą inaczej oceniane.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela tego sposobu wykładni, choć ma świadomość, że tego rodzaju stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd podziela natomiast tę linię orzeczniczą, zaprezentowaną m.in. w wyroku NSA z 18 listopada 2021 r., sygn. I OSK [...], w ramach której przyjmuje się, że przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy nie można ograniczać się jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że zobowiązanemu do alimentacji w dalszej kolejności będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego tylko w sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niezbędne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym, tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 k.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 ustawy. Przy ocenie, czy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do świadczenia alimentacyjnego nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi, należy zastosować kryterium obiektywne, tzn. że dla przeciętnego obserwatora ma być oczywiste, że osoba zobowiązana nie jest w stanie wypełniać obowiązku alimentacyjnego. Wykładnia językowa przytoczonych przepisów narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP). Formalistyczna wykładnia omawianych przepisów może doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby mogącej faktycznie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Formalnego ograniczenia w postaci żądania legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez zobowiązanego do alimentacji w pierwszej kolejności nie można stosować w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (z racji wieku i stanu zdrowia oraz rodzaju niepełnosprawności podopiecznego) nie może realizować swych obowiązków, a obowiązki te realizuje inny krewny (por. też wyrok WSA w Kielcach z 23 listopada 2021 r., sygn.. akt II SA/Ke [...], WSA w Olsztynie z 2 czerwca 2021 r., sygn. II SA/Ol [...] i powołane tam orzecznictwo, jak też m.in. wyrok NSA z 25 stycznia 2021 r., sygn. I OSK [...]).
Akceptując powyższy sposób wykładni Sąd zaznacza jednocześnie, że odstępstwo od literalnego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy traktować należy jako wyjątek od reguły, znajdujący zastosowanie w jednostkowym przypadku i konkretnej sprawie na bazie danego stanu faktycznego.
W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że mąż osoby wymagającej opieki, tj. S. S., na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie legitymował się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie, jeszcze na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, złożone zostało zaświadczenie lekarskie z dnia 23 sierpnia 2021 r., z którego wynika, że S. S. jest leczony przewlekle z powodu nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca, POCHP, zaćmy (3x leczony operacyjnie), zwyrodnienia stawów i kręgosłupa oraz wymaga stałego leczenia. Z kolei w oświadczeniu z 23 sierpnia 2021 r. skarżąca stwierdziła, jej tata jest schorowany. Wreszcie z przedłożonego do akt sprawy niniejszej orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia 14 grudnia 2021 r., wynika, że S. S. ustalono znaczy stopień niepełnosprawności, który datuje się od dnia 1 października 2021 r., a więc przed wydaniem zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia 2 listopada 2021 r. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia wskazano, że zakwalifikowano osobę zainteresowaną do znacznego stopnia niepełnosprawności na podstawie analizy dokumentacji medycznej załączonej do wniosku, w tym: zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia z dnia 24 września 2021 r., kart informacyjnych leczenia szpitalnego (3 szt.), historii choroby z poradni POZ, przedstawionych wyników badań, pozostałej dokumentacji medycznej i sporządzonych wywiadów oraz danych zawartych we wniosku.
Tymczasem, na skutek przyjęcia literalnej wykładni powołanych wyżej przepisów ustawy wskazane powyżej okoliczności nie zostały w żaden sposób zweryfikowane przez organy orzekające w niniejszym przypadku. Organ odwoławczy przywołał co prawda art. 132 k.r.o., zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, jednak ustalenia w kontekście możliwości uznania skarżącej za osobę uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego organ ograniczył do faktu, że zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności S. S. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w dacie orzekania. Zgodnie z tym, co wyżej podniesiono, nie jest to w omawianym zakresie okoliczność przesądzająca - zwłaszcza w sytuacji, gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości, czy rzeczywiście ojciec skarżącej jest w stanie obiektywnie sprawować realną opiekę nad swoja żoną.
Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie oprócz naruszenia prawa materialnego naruszyły również art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Błędna wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy doprowadziła bowiem do naruszenia powołanych przepisów postępowania. Biorąc pod uwagę wyrażoną przez Sąd ocenę prawną, kierując się art. 153 p.p.s.a., organ winien dokonać dokładnych ustaleń - przede wszystkim na podstawie wszelkiej dostępnej dokumentacji medycznej oraz wywiadu środowiskowego, a w razie konieczności także innych dostępnych środków dowodowych - co do stanu zdrowia i schorzeń S. S. przed dniem 1 października 2021 r., tj. jakie ograniczenia w jego funkcjonowaniu te schorzenia powodowały, a w konsekwencji czy stan zdrowia ojca skarżącej pozwalał na sprawowanie bezpiecznej i realnej opieki nad jego żoną M. S. - przy dokładnym ustaleniu i uwzględnieniu także jego stanu zdrowia i czynności, jakie są konieczne przy sprawowaniu opieki nad żoną. Nie można również pomijać ustaleń dotyczących zdolności finansowych S. S. i związanej z tym ewentualnej możliwości wypełnienia ciążącego na nim obowiązku poprzez opłacenie opieki sprawowanej przez inną osobę. Organy ponownie orzekając w niniejszej sprawie uwzględnią w szczególności treść orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia 14 grudnia 2021 r.
Z tych powodów Sąd w punkcie I sentencji wyroku uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło