II SAB/Ke 11/25
WyrokWSA w Kielcach2025-05-22
Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Banach
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba niebędąca stroną postępowania administracyjnego, ale posiadająca interes faktyczny, może wnieść skargę na bezczynność organu administracji publicznej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę na bezczynność organu, ponieważ skarżąca A. M. nie posiadała legitymacji do jej wniesienia. Skarga na bezczynność organu przysługuje wyłącznie stronie postępowania administracyjnego, a A. M. nie została uznana za stronę, ponieważ nie jest właścicielką nieruchomości, a jej interes opierał się jedynie na faktycznym zamieszkiwaniu w budynku, co stanowiło interes faktyczny, a nie prawny.Stan faktyczny
A. M. złożyła skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w sprawie samowolnej rozbudowy i przebudowy wewnętrznej instalacji gazowej. Skarżąca podnosiła, że PINB nie podjął skutecznych działań, nie zapewnił dostępu do informacji publicznych i nie przeprowadził rzetelnej kontroli. PINB w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że prowadził postępowanie w sprawie samowolnej rozbudowy instalacji gazowej, ustalił naruszenia przepisów Prawa budowlanego i nałożył obowiązki na właściciela nieruchomości. Organ wskazał również, że skarżąca nie jest stroną postępowania, ponieważ nie jest właścicielką nieruchomości, a jej interes ma charakter jedynie faktyczny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę A. M.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Banach, po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce w przedmiocie samowolnej rozbudowy i przebudowy wewnętrznej instalacji gazowej oddala skargę.
W dniu 30 grudnia 2024 r. A. M. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce (dalej "PINB") w sprawie wewnętrznej instalacji gazowej w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. [...], domagając się:
- stwierdzenia bezczynności PINB,
- zobowiązanie PINB do podjęcia niezwłocznych działań w celu przeprowadzenia kontroli stanu technicznego ww. instalacji gazowej oraz wydania decyzji administracyjnej,
- wszczęcia postępowania sądowego w celu rozwiązania wszystkich wątpliwości związanych z zaistniałą sytuacją, a także powołania biegłego, który oceni stan techniczny ww. instalacji gazowej oraz komina;
- zasądzenia od PINB na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi A. M. podniosła, że mieszka wraz z trójką dzieci w budynku, którego właścicielem jest jej ojciec Z. M. Od października 2022 r. za zgodą ojca gaz został przepisany na nią i zawarła umowę z gazownią jako użytkownik budynku.
W marcu 2024 r. doszło do interwencji pogotowia gazowego z powodu nielegalnego manipulowania plombą. W październiku 2024 r. złożyła oficjalną skargę do ŚWINB na działanie organu nadzoru. Skarżąca powołała się na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach (dalej "ŚWINB"), który rozpatrując jej skargę na bezczynność PINB postanowieniem z 12.11.2024 r., stwierdził, że jest uzasadniona, jako że organ I instancji od kwietnia do października 2024 r. nie podjął działań w sprawie wykonania przedmiotowej instalacji, utrzymując że w kompetencjach organów nadzoru budowlanego nie leżą kwestie związane z nielegalnym poborem gazu i pomijając samą kwestię legalności lub niewykonania instalacji gazowej związanej z jej poborem. Dopiero 31 października 2024 r. przeprowadzono kontrolę i wszczęto postępowanie w sprawie samowolnej rozbudowy i przebudowy wewnętrznej instalacji gazowej w ww. budynku. Pomimo wielokrotnych skarg i interwencji PINB nie podjął skutecznych działań w celu wyjaśnienia sprawy, w tym nie zapewnił jej dostępu do niezbędnych informacji publicznych. Swoje stanowisko skarżąca podtrzymała i uzupełniła w kolejnych pismach procesowych z 7 kwietnia 2025 r., 8 kwietnia 2025 r., 9 kwietnia 2025 r. i 28 kwietnia 2025 r. Podniosła, że decyzja o przywróceniu dostaw gazu została wydana wyłącznie na podstawie dokumentów przedstawionych przez jej ojca Z. M. – właściciela domu, bez przeprowadzenia jakiejkolwiek rzetelnej kontroli ze strony PINB. Nie została zweryfikowana zgodność przedstawionych dokumentów (protokołów czy projektów) ze stanem faktycznym instalacji w budynku. Sama nie została uznana za stronę postępowania administracyjnego, mimo że instalacja gazowa przebiega przez jej mieszkanie, a zarówno ona jak i jej dzieci są bezpośrednio narażeni na niebezpieczeństwo. Ojciec w godzinach wieczornych i nocnych nadal prowadzi prace przy instalacji gazowej. Skarżąca wniosła również o weryfikację, czy Z. M. posiadał odpowiednie uprawnienia do wystawiania dokumentów i posługiwania się pieczątkami. Niezgodny z rzeczywistością jest ponadto protokół okresowej kontroli przewodów kominowych sporządzony przez K. K. Wniosła również o zwrócenie się do R. N. o "udzielenie jednoznacznego stanowiska" czy opinia techniczna dotycząca instalacji gazowej została przez niego faktycznie przygotowana, zatwierdzona i podpisana w formie, w jakiej widnieje w aktach. Podkreśliła fakt ignorowania jej wielokrotnych interwencji już od marca 2024 r. Wniosła o weryfikację całej dokumentacji oraz ustalenie czy decyzja PINB została wydana zgodnie z prawem i zasadami rzetelności postępowania administracyjnego, a także o zwrócenie się do PINB o przesłanie pełnej dokumentacji dotyczącej wcześniejszego postępowania administracyjnego wobec Z. M.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując że sprawa instalacji gazowej w ww. budynku dotyczy dwóch postępowań:
- z wniosku PSG z 13 marca 2024 r., dotyczącego ingerencji w układ pomiarowy (licznik gazu), polegającej na montowaniu w skrzynce gazowej obejścia licznika gazowego; ponadto PSG poinformowała, że z powodu jednoczesnego używania w budynku gazu z sieci i gazu płynnego zamknięto dopływ gazu na kurku głównym przy gazomierzu przez zamontowanie zaślepki, a drugie podejście pod gazomierz zakorkowano i zaplombowano, z kolei obejście licznika zdemontowano i zabezpieczono; PINB zażądał od właściciela protokołu szczelności instalacji gazowej, a po jego otrzymaniu pismem z 26 kwietnia 2024 r. udzielił odpowiedzi PSG, informując o braku podstaw do wszczęcia postępowania w tej sprawie;
- dotyczącego samowolnej rozbudowy i przebudowy wewnętrznej instalacji gazowej w ww. budynku, zainicjowanego zgłoszeniem telefonicznym A. M., w wyniku którego pracownicy Pogotowia Gazowego – wskutek zgłoszenia z 17 października 2024 r. - ponownie stwierdzili używanie przez właściciela budynku dwóch rodzajów paliwa gazowego i ponownie zamknęli dopływ gazu na kurku głównym przy gazomierzu i zamontowali zaślepkę; pismem z 23 października 2024 r. PSG zwróciła się do PINB o podjęcie stosownych działań skutkujących wydaniem opinii, czy budynek spełnia wymagania określone w przepisach techniczno-budowlanych; w trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że właściciel Z. M. rozbudował i przebudował wewnętrzną instalację gazową w swoim budynku, a roboty te wykonał bez dopełnienia wymaganych formalności. Skutkowało to wszczęciem postępowania administracyjnego.
W toku prowadzonego postępowania administracyjnego PINB ustalił, że odcinek instalacji gazowej biegnący od układu pomiarowego w ul. [...] do ww. budynku jest w istocie samowolą budowlaną, a Z. M. przebudował i rozbudował wewnętrzną instalację gazową w swoim budynku, doprowadzając ją samodzielnie do trzech wyodrębnionych lokali mieszkalnych, pomimo że nie może wykonywać samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.
PINB, odnosząc się do ww. postanowienia organu wyższej instancji, wskazał na brak dostrzeżenia informacji zawartej w wystąpieniu PSG z 13.03.2024 r. co do tego, że instalacja związana z nielegalnym poborem gazu została zdemontowana i zabezpieczona w torbie depozytowej – wobec czego PINB skupił się na zbadaniu poprawności podłączeń urządzeń i szczelności instalacji gazowej w budynku. W tej sytuacji badanie legalności wykonania obejścia układu pomiarowego, po jego likwidacji, organ I instancji uznał za bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie PINB działał z urzędu, ustalając że w przedmiotowym przypadku doszło do samowolnej rozbudowy i przebudowy wewnętrznej instalacji gazowej znajdującej się w budynku mieszkalnym przy ul. [...]. Do dokonania ustaleń w tym zakresie doszło w wyniku wyznaczonej z urzędu na dzień 31 października 2024 r. kontroli. Jednocześnie PINB zwrócił się do Urzędu Miasta Kielce o przekazanie decyzji o pozwoleniu na budowę instalacji gazowej bądź zgłoszeń w tym zakresie. Na podstawie otrzymanych odpowiedzi ustalono, że doszło do wspomnianej samowolnej rozbudowy i przebudowy instalacji gazowej. O fakcie wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie poinformowano skarżącą pismem z 5 listopada 2025r., a ponieważ skarżąca nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego w budynku mieszkania, nie przysługuje jej przymiot strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzonej samowoli budowlanej. Pismem z 5 listopada 2024 r. zwrócono się ponadto do PSG sp. z o.o. z prośbą o dodatkowe informacje pomocne w ustaleniu chronologii zdarzeń związanych z prowadzonym postępowaniem. Postanowieniem z 21 listopada 2024 r. PINB zażądał od Z. M., jako właściciela działki nr ewid. [...], dostarczenia w terminie do 31 stycznia 2025 r. następujących dokumentów:
oceny technicznej, stwierdzającej czy wewnętrzne instalacje gazowe doprowadzone do ww. budynku mieszkalnego jednorodzinnego od punktów przyłączeniowych przy ul. [...] do budynku oraz wewnętrzne instalacje gazowe zasilane z butli gazowych, umiejscowionych poza budynkiem, po północnej stronie działki, zostały wykonane prawidłowo, w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami oraz czy w stosunku do tych instalacji nie zachodzą okoliczności uzasadniające nakazanie wykonania ewentualnych zmian i przeróbek w celu doprowadzenia ich do zgodności z obowiązując przepisami techniczno-budowlanymi;
inwentaryzacji geodezyjnej wewnętrznych instalacji gazowych do ww. budynku;
protokołu kominiarskiego i protokołu próby szczelności wewnętrznych instalacji gazowych, a ponadto wskazania, w jakich pomieszczeniach budynku znajdują się kratki wentylacyjne, określenia ilości przewodów kominowych wentylacyjnych i spalinowych znajdujących się aktualnie w budynku, wskazania miejsc i sposobu podłączeń tych przewodów oraz wskazania urządzeń zasilanych gazem ziemnym oraz płynnym i sposobu ich podłączenia do wewnętrznej instalacji gazowej.
Nałożony na inwestora obowiązek złożenia ww. dokumentacji został w terminie dopełniony. PINB przystąpił zatem do sprawdzenia i analizy przedłożonych dokumentów i – jeżeli nie będą budzić żadnych wątpliwości i zastrzeżeń – to przewiduje, że sprawa może zakończyć się w marcu 2025 r. Natomiast A. M. "zasypała" organ dużą ilością różnego rodzaju skarg – przy czym nieprawdziwe okazały się jej twierdzenia o nieszczelności instalacji gazowej, jako że w aktach sprawy znajdują się protokoły interwencji Państwowej Straży Pożarnej w Kielcach z 19 października 2024 r. oraz 5 grudnia 2024 r. i w obu przypadkach nie stwierdzono występowania zagrożeń. Pomieszczenia w budynku sprawdzono detektorem wielogazowym, nie wykrywając zagrożeń w postaci ulatniającego się gazu oraz nie stwierdzono występowania tlenku węgla, zatem twierdzenie skarżącej, że gazy z instalacji wentylacji grawitacyjnej dostają się do zajmowanego przezeń mieszkania uznano za nieprawdziwe. Z kolei skarga A. M. z 5 grudnia 2024 r. na nienależyte wykonywanie zadań przez PINB w sprawie dotyczącej przedmiotowej instalacji gazowej została przez ŚWINB uznana za nieuzasadnioną – pismem z 7 stycznia 2025 r. Podobnie, skargi i interwencje kierowane bezpośrednio do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego uznano za bezzasadne. A. M. wielokrotnie była informowana o toczącym się postępowaniu, mimo że nie przysługuje jej w tej sprawie przymiot strony. Końcowo PINB wyjaśnił, że ponieważ powodem wystąpienia nieprawidłowości w wewnętrznej instalacji gazowej w ww. budynku mieszkalnym były wykonane roboty budowlane, polegające na samowolnej rozbudowie i przebudowie tej instalacji, postępowanie administracyjne toczy się w oparciu o przepisy art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Oznacza to, że celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ decyzji administracyjnej (lub innego aktu) albo do dokonania czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony.
Naczelna zasada postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 12 K.p.a., stanowi, że organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zgodnie z art. 35 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.).
Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy – w ustalonym przepisami terminie – organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.
Powyższe wywody mają na celu ukazanie czemu służy postępowanie ze skargi na bezczynność, jakie zostało zainicjowane przez A. M. w niniejszej sprawie, oraz tego jaki jest jego zakres. Zarówno w skardze, jak i we wniesionych pismach skarżąca oczekiwała bowiem ze strony Sądu szerokiej kontroli nie tylko zaniechań PINB w Kielcach, ale i podejmowanych działań, w tym oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – także poprzez powołanie biegłego, jak i kontroli wydanej w sprawie decyzji. Otóż należy w tym miejscu wyjaśnić, że po pierwsze sąd administracyjny co do zasady nie prowadzi postępowania dowodowego. Kwestię postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym reguluje art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny może wprawdzie przeprowadzić dowody uzupełniające, ale jedynie w postaci dokumentów i to o tyle, o ile jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tym samym w postępowaniu przed sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, iż sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy. Poza tym w ramach skargi na bezczynność sąd nie kontroluje prawidłowości załatwienia sprawy, gdyż nie bada jej merytorycznie pod kątem zastosowania i wykładni przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania służących gromadzeniu materiału dowodowego. Ocenie podlega jedynie tok sprawy z punktu widzenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego odnoszących się do terminów załatwienia sprawy przewidzianych w art. 35 i nast. K.p.a., bądź przepisów szczególnych regulujących terminy załatwienia spraw. Należy jeszcze podkreślić, że kognicja sądu administracyjnego w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność organu ogranicza się do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub czynności i czy dokonał tego w przepisanym terminie. W postępowaniu tym sąd zasadniczo nie bada więc sprawy pod kątem merytorycznym i nie ocenia przyczyn niepodjęcia przez organ czynności lub aktu, do którego był on zobowiązany na mocy odpowiednich przepisów prawa materialnego – jest to badane przez sąd dopiero w przypadku wytoczenia skargi na określone rozstrzygnięcie organu.
Przyczyną oddalenia skargi w niniejszym przypadku był natomiast brak legitymacji do jej wniesienia.
Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2016 r., sygn. I OSK 2823/15: "Po wpłynięciu skargi do sądu administracyjnego sąd w pierwszej kolejności bada spełnienie przez skargę warunków formalnych (art. 57 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 46 p.p.s.a.), zachowanie terminu do jej wniesienia (art. 53 p.p.s.a.). Następnie sąd administracyjny bada, czy skarga została wniesiona przez osobę uprawnioną, legitymowaną do jej wniesienia, czyli mającą przymiot strony (art. 50 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Dopiero po stwierdzeniu, że wnosząca skargę osoba ma przymiot strony sąd bada przedmiot skargi, czyli istotę sprawy". Osoba niemająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine nie może mieć legitymacji skargowej (np. organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji) podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym powoduje oddalenie skargi (por. m.in. wyrok WSA w Łodzi z 23 marca 2017 r., sygn. III SA/Łd 1078/16).
"Interes prawny" powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. O istnieniu legitymacji skargowej nie decyduje samo naruszenie interesu prawnego skarżącego, lecz jego posiadanie, którego istotę stanowi żądanie oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności albo stanu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania z obiektywnym stanem prawnym. Innym słowy, stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku pomiędzy obowiązującą normą prawa, niekoniecznie administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną, nie zaś faktyczną, tego podmiotu. Pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma więc charakter obiektywny, a jego źródła należy upatrywać zasadniczo w przepisach prawa materialnego, niekiedy również procesowego, czy też nawet ustrojowego. Oznacza to, że posiadanie interesu prawnego uzasadnia istnienie przepisu prawa i rekonstruowanej z niego normy prawnej stanowiącej źródło (podstawę) wywiedzenia z niej dla danego podmiotu określonych praw lub obowiązków (por. wyrok NSA z 13 marca 2025 r., sygn. II OSK 2631/24). Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. Mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej.
Skarga na bezczynność organu przysługuje tylko temu, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone tą bezczynnością. Dla uwzględnienia takiej skargi konieczne jest nie tylko istnienie unormowania, z którego wynika obowiązek podjęcia rozstrzygnięcia, ale także wykazanie związku przyczynowego między bezczynnością organu, a naruszeniem interesu prawnego, czy uprawnienia skarżącego (wyrok WSA w Poznaniu z 1 marca 2023 r., sygn. IV SAB/Po 18/23).
W rozpatrywanym przypadku A. M. wniosła skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce w przedmiocie samowolnej rozbudowy i przebudowy wewnętrznej instalacji gazowej w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. [...]. Jak wyjaśnił organ w odpowiedzi na skargę, już w marcu 2024 r. na skutek pisma PSG sp. z o.o. podjęto czynności związane z nieprawidłowościami dotyczącymi wewnętrznej instalacji gazowej w ww. budynku. W dniu 16 października 2024 r. A. M. złożyła pisemną skargę do ŚWINB na nienależyte jej zdaniem wykonywanie zadań przez PINB dla Miasta Kielce. Skarga ta została rozpoznana przez organ II instancji w trybie art. 227 i nast. K.p.a. (pismo z 11 listopada 2024 r. k. 46-47 akt sprawy). Zainicjowała ona także dalsze działania PINB, który po przeprowadzonej w dniu 17 października 2024 r. kontroli przez pracowników PSG sp. z o.o. wyznaczył na dzień 31 października 2024 r. czynności kontrolne, w wyniku których pismem z dnia 4 listopada 2024 r. zawiadomiono o wszczęciu z urzędu postępowania dotyczącego samowolnej rozbudowy i przebudowy wewnętrznej instalacji gazowej w ww. budynku. Z kolei pismem z dnia 5 listopada 2024 r. PINB poinformował A. M. o podjętych czynnościach oraz stwierdzonej samowoli, a także o tym że ponieważ nie jest ona właścicielem nieruchomości o nr ewid. 1493 przy ul. [...], której dotyczy wszczęte postępowanie administracyjne, nie będzie informowana o dalszych działaniach oraz o rozstrzygnięciu tej sprawy. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2024 r. PINB zażądał od Z. M. przedłożenia określonych dokumentów, w tym stosownej oceny technicznej. W dniu 17 lutego 2025 r. została wydana decyzja na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.), dalej jako "u.P.b.", nakładająca obowiązek na Z. M., zaś decyzją z 20 marca 2025 r. PINB dla Miasta Kielce stwierdził wykonanie obowiązku.
Jak już wyżej wspomniano, w przypadku skargi na bezczynność interes prawny w jej wniesieniu ma wyłącznie strona postępowania administracyjnego. Świadczy o tym także treść art. 37 K.p.a., statuującego prawo wniesienia ponaglenia przez stronę w przypadku przewlekłości lub bezczynności. W przepisie tym jest wyraźnie wskazane, że prawo wniesienia ponaglenia służy stronie. Tym bardziej więc prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego będące ewentualnym skutkiem wniesienia ponaglenia, przysługuje wyłącznie stronie postępowania. A. M. w rozpatrywanym przypadku nie została uznana za stronę postępowania. Krąg stron w postępowaniu naprawczym, prowadzonym w trybie art. 50-51 u.P.b., podlega ustaleniu na podstawie art. 28 K.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się rozstrzygnięcie, które rozstrzyga o jej prawach i obowiązkach albo rozstrzyga wprawdzie o prawach i obowiązkach innego podmiotu, ale w ten sposób wpływa jednak na sytuację prawną tej osoby. Nie ulega wątpliwości, że A. M. nie jest właścicielem budynku przy ul. [...]. Jej interes mający uzasadniać udział w postępowaniu miałby – w ocenie skarżącej – opierać się na faktycznym zamieszkiwaniu w jednym z lokali budynku. Zdaniem Sądu trafne jest w tej sytuacji stanowisko organu co do tego, że po stronie skarżącej istnieje co najwyżej interes faktyczny, natomiast interes prawny w przedstawionym wyżej rozumieniu nie został przez nią wykazany.
W tej sytuacji, mając na uwadze całość powyższych wywodów, skarga A. M. podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło