II SAB/Ke 17/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Magdalena Niźnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2018 r. sprawy ze skargi [...] na bezczynność Wojewody w przedmiocie wniosku o uchylenie decyzji oddala skargę. [...] wniósł w dniu 8 marca 2018r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Wojewody w zakresie "wniosku z dnia 27 października 2017r. o uchylenie decyzji o uznaniu za osobę poszukującą pracy". Do wniosku dołączył ponaglenie skierowane do właściwego Ministra w sprawie bezczynności Wojewody w przedmiocie wykreślenia z ewidencji osób poszukujących pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że w dniu 27 października 2017r. skarżący złożył pismo adresowane do Wojewody, w którym oświadczył, że powtórnie potwierdza wcześniejsze ustne oświadczenie woli złożone ustnie do protokołu na podstawie art. 63 kpa oraz powtórnie żąda natychmiastowego wydania decyzji uchylających wszelkie poprzednie decyzje o uznaniu za poszukującego pracy. W odpowiedzi na powyższe pismo Wojewoda pismem z dnia 20 listopada 2017r. poinformował skarżącego, że poruszane kwestie były przedmiotem rozstrzygnięcia WSA w Kielcach, który wyrokiem z dnia z 26 października 2017r., sygn. akt II SA/Ke 394/17 oddalił jego skargę. Natomiast od wyroku WSA skarżącemu przysługuje prawo wniesienia skargi kasacyjnej do NSA. Organ wskazał, że w treści ponaglenia kierowanego do Ministra skarżący odniósł się do postanowienia WSA w Kielcach z dnia 29 lutego 2018r. sygn. akt II SAB/Ke 4/18 dotyczącego skargi na bezczynność organu wniesionej w dniu 13 grudnia 2017r. Podkreślił, że postanowieniem z dnia 26 marca 2018r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uznał ponaglenie za bezzasadne. Na rozprawie sądowej w dniu 17 maja 2018r. Sąd dopuścił dowód z akt sądowych tut. Sądu o sygn. II SA/Ke 394/17 oraz o sygn. II SA/Ke 51/18 i dołączonych do niej akt administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność nie zasługuje na uwzględnienie. Jej przedmiotem, zgodnie z pismem skarżącego z dnia 27 października 2017r., jest żądanie uchylenia decyzji o uznaniu za osobę poszukującą pracy. Do wniosku skarżący dołączył ponaglenie skierowane do właściwego Ministra w sprawie bezczynności Wojewody w przedmiocie wykreślenia z ewidencji osób poszukujących pracy. Stosownie do art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 zm.), dalej p.p.s.a., warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia. Z kolei zgodnie z § 2 tego artykułu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie warunek wyczerpania środków zaskarżenia został spełniony, ponieważ skarżący złożył ponaglenie skierowane do właściwego Ministra w sprawie bezczynności Wojewody w przedmiocie wykreślenia z ewidencji osób poszukujących pracy. Postanowieniem z dnia 26 marca 2018r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uznał ponaglenie za bezzasadne. Zatem skarga na bezczynność w sprawie niniejszej podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Sąd administracyjny rozpoznając sprawę ze skargi na bezczynność organu lub przewlekłości prowadzonego przez ten organ postępowania winien, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ocenić czy organ administracji podjął wszelkie niezbędne czynności w celu załatwienia sprawy i czy udzielił stronie niezbędnych wyjaśnień i informacji. Rolą Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy, przy czym Sąd uwzględnia stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie wyrokowania. Zauważyć należy, że w postępowaniu, w którym przedmiotem skargi jest bezczynność organu, Sąd uwzględniając skargę na bezczynność - na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W przypadku stwierdzenia, że organ nie dopuścił się bezczynności, skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że bezczynność zachodzi wówczas, gdy w ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął odpowiedniej czynności. Rozpoznając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności należy przytoczyć okoliczności faktyczne wynikające z akt sprawy niniejszej, jak również z akt tut. Sądu dopuszczonych jako dowód w sprawie tj. akt o sygn. II SA/Ke 394/17, II SA/Ke 51/18 oraz akt administracyjnych dołączonych do sprawy II SA/Ke 51/18. Z akt tych wynika, że wyrokiem z dnia 26 października 2017r. WSA w Kielcach oddalił skargę [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie utraty statusu osoby poszukującej pracy. Zaskarżoną decyzją Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, na podstawie art. 33 ust. 4a pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z 31 października 2017r. w sprawie utraty statusu osoby poszukującej pracy z dniem 22 września 2017r. W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że "Analizując stan prawny niniejszej sprawy – w zestawieniu ze stanem faktycznym, znajdującym odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym – stwierdzić trzeba, że organy obu instancji, zobligowane treścią obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawy, prawidłowo wydały decyzje w przedmiocie utraty przez skarżącego statusu osoby poszukującej pracy od dnia 17.10.2016r. na okres 120 dni z powodu niestawienia się w MUP w wyznaczonym, ustalonym terminie i nie powiadomienia w ciągu 7 dni o przyczynie niestawiennictwa". Odnosząc się do stanowiska skarżącego o braku podstawy prawnej do zmuszania obywatela do stawiennictwa i podpisywania listy obecności, Sąd przyznał skarżącemu rację w tym zakresie. Zaznaczył jednak, że (...) " z brakiem takiej aktywności ustawodawca wiąże określone konsekwencje w postaci utraty statusu osoby poszukującej pracy – z czym skarżący, prawidłowo poinformowany o tej okoliczności, powinien się liczyć nie stawiając się w MUP w ustalonym uprzednio terminie". Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie odniosły zamierzonego skutku, a jednocześnie brak było okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy o sygn. II SA/Ke 394/17 powyższy wyrok jest prawomocny od dnia 23 grudnia 2017r. (k. 26). Akta administracyjne zostały zwrócone organowi w dniu 11 stycznia 2018r. (k.29 ). Pismem z dnia 27 października 2017r. (k. 11 akt adm. w sprawie II SA/Ke 51/18) skarżący wniósł do Wojewody za pośrednictwem Dyrektora Miejskiego Urzędu Pracy pismo, w którym wskazał, że " dostosowując się do uzasadnienia wyroku WSA w Kielcach z dnia 26 października 2017r. dla celów dowodowych składam: - powtórne pisemne potwierdzenie mojego wcześniejszego ustnego oświadczenia woli złożonego ustnie do protokołu na podstawie art. 63 kpa oraz powtórne pisemne żądanie wykreślenie mnie z wszelkiej ewidencji MUP - żądam natychmiastowego wydania decyzji uchylających wszelkie poprzednie decyzje o uznaniu mnie za osobę poszukującą pracy. Dodatkowo oświadczam, że wycofuję mój wcześniejszy wniosek o wycofanie mojej rezygnacji ze statusu osoby poszukującej pracy, nadanego mi decyzją Dyrektora MUP z dnia 29.10.2016r. Wniosek ten wycofuję dla formalności z tego powodu, żeby czasem organowi nie przeszkadzał w wydaniu decyzji; - składam skargę na bezczynność organu I instancji w w/w sprawie. W uzasadnieniu podaję, że składam w/w wszystkie rezygnacje, albowiem nie mam zamiaru być poddawany szykanom, prześladowaniom i represjom z pobudek ksenofobiczno-rasistowskich". Powyższe pismo skarżącego Miejski Urząd Pracy przesłał, na podstawie art. 65 kpa, Wojewodzie w dniu 3 listopada 2017r. (wpływ do organu 6 listopada 2017r.- k. 12 akt adm. w sprawie o sygn. II SA/Ke 51/18). W odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 27 października 2017r. Wojewoda pismem z dnia 20 listopada 2017r. poinformował [...], że poruszane przez niego kwestie dotyczą okoliczności, które były przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie prowadzonej przed WSA w Kielcach na skutek jego skargi na decyzję Wojewody z dnia 24 kwietnia 2017r. znak: PSZ.IV.8640.47.2017. w przedmiocie utraty statusu osoby poszukującej pracy. W sprawie tej zapadł nieprawomocny wyrok, od którego skarżący może złożyć skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem WSA w Kielcach, przy czym skarga kasacyjna musi być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego ( k. 17 akt adm. w sprawie sygn. II SA/Ke 51/18). Z akt administracyjnych w sprawie sygn. II SA/Ke 51/18 wynika, że decyzją 31 października 2017r,. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], orzeczono o utracie przez skarżącego statusu osoby poszukującej pracy z dniem 22 września 2017r. Decyzją z dnia 22 listopada 2017r. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania [...], na podstawie art. 33 ust. 4a pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z 31 października 2017r. w sprawie utraty statusu osoby poszukującej pracy z dniem 22 września 2017r. Rozpoznając odwołanie Wojewoda ustalił, że skarżący zarejestrował się w MUP w dniu 15 marca 2017r. jako osoba poszukująca pracy. Dnia 22 września 2017r. do Urzędu Miasta wypłynęło pismo skarżącego, z którego wynika, że składa wniosek o wyrejestrowanie oraz, że wniosek ten dotyczy jego rejestracji z początku 2017r. Organ odwoławczy podniósł, że art. 33 ust. 4a pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wskazuje jednoznacznie, że utrata statusu poszukującego pracy następuje od dnia złożenia wniosku, a zatem organ I instancji prawidłowo przyjął, że datą złożenia wniosku jest data wpływu pisma do Urzędu Miasta Kielce tj. 22 września 2017r. W złożonej skardze na powyższą decyzję [...] zarzucił organowi naruszenie art. 7, art. 8 i art. 9 kpa. Podniósł, że organy nie poinformowały go w toku postępowania "n/t przepisów" i nie tylko nie zadbały o to, żeby nie poniósł szkody, ale wręcz wykorzystały jego "chwilową nieznajomość prawa", aby mu zaszkodzić. Wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2018r., sygn. akt II SA/Ke 51/18, WSA w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że "postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem [...]zawartym w piśmie z 20 września 2017 r. (data wpływu do Urzędu Miasta w 22 września 2017 r.), w którym sformułowanych zostało szereg krytycznych uwag pod adresem pracowników Miejskiego Urzędu Pracy , a w ostatnim akapicie skarżący stwierdził, że już nie chce "mieć więcej styczności z MUP i dlatego" składa "ten wniosek o wyrejestrowanie". Pismo to organy obu instancji potraktowały jako wniosek, o jakim mowa w art. 33 ust. 4a pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017r. poz. 1065 ze zm.), zwanej dalej ustawą, i orzekły o utracie przez [...]statusu osoby poszukującej pracy z dniem 22 września 2017r. Wspomniany wyżej przepis stanowi, iż starosta pozbawia osobę zarejestrowaną statusu poszukującego pracy, jeśli poszukujący pracy złożył wniosek o rezygnację z pomocy określonej w ustawie świadczonej przez powiatowy urząd pracy; pozbawienie statusu poszukującego pracy następuje od dnia złożenia wniosku. Żaden z organów administracji nie dostrzegł jednak istotnych dla sprawy okoliczności, które poddają w wątpliwość ustalenie, że mamy faktycznie do czynienia z wnioskiem złożonym w trybie zacytowanego wyżej przepisu. Po pierwsze, w dniu 27 października 2017r., a więc przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, [...] złożył w MUP pismo, w którym wniósł m.in. o "natychmiastowe wydanie decyzji uchylających wszelkie poprzednie decyzje o uznaniu (...) za osobę poszukującą pracy" oraz wycofał "wcześniejszy wniosek o wycofanie (...) rezygnacji ze statusu osoby poszukującej pracy". Uzasadnił, iż nie ma zamiaru być poddawany "szykanom, prześladowaniu i represjom z pobudek ksenofobiczno-rasistowskich". Treść tego pisma, w kontekście wniosku o "wyrejestrowanie" z 22 września 2017r. jest co najmniej niezrozumiała, co winno wyczulić organ na zachodzącą w sprawie potrzebę wyjaśnienia, jaka rzeczywiście była wola skarżącego. Wątpliwości w tym zakresie potwierdza treść złożonego odwołania, w którym [...] podniósł, iż organ I instancji mylnie przyjął, jakoby żądał on wyrejestrowania z MUP z dniem złożenia wniosku, gdyż "chciał zostać wypisany z ewidencji z dniem 18.11.2017r. tj. z dniem nabycia uprawnienia do wcześniejszej emerytury". Zarzucił także, iż organ I instancji winien zwrócić się do niego, zgodnie z art. 64 § 2 kpa, z żądaniem usunięcia braku formalnego wniosku poprzez "uściślenie" go co do daty. Biorąc pod uwagę treść składanych w sprawie niejasnych żądań oraz emocjonalny charakter wypowiedzi [...]przejawiający się w odwołaniu, w pismach z 22 września 2017 r. (potraktowanym jako wniosek) i z 27 października 2017 r., a także w innych, które znajdują się w aktach sprawy, można mieć wątpliwości także co tego, czy skarżący obejmował swoją świadomością wszystkie prawne konsekwencje pozbawienia go statusu osoby poszukującej pracy. Te wszystkie okoliczności winny zasygnalizować obu organom konieczność pouczenia skarżącego o jego sytuacji prawnej i udzielenia szczegółowej informacji w tym zakresie, choćby co do treści art. 33 ust. 4a pkt 4 ustawy i daty, od której następuje pozbawienie statusu poszukującego pracy. (...) Udzielenie skarżącemu szczegółowej informacji o obowiązujących i kształtujących jego sytuację prawną przepisach należało w stanie sprawy ocenić jako niezbędną konieczność, gdyż brak było podstaw do jednoznacznego potraktowania pisma z 20 września 2017r. jako żądania w przedmiocie pozbawienia go statusu poszukującego pracy. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w art. 33 ust. 4a pkt 4 ustawy, mowa jest o wniosku w przedmiocie rezygnacji z pomocy określonej w ustawie świadczonej przez powiatowy urząd pracy. Żądanie zawarte w piśmie z 20 września 2017r. zostało sformułowane w inny sposób, więc zasadnym było zwrócenie się do skarżącego, czy złożone przez niego oświadczenie dotyczące żądania "wyrejestrowania" jest wnioskiem, o którym mowa w ww. przepisie, szczególnie w sytuacji, gdy, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pisma z 28 września 2017r., wizyty [...]w MUP mają zazwyczaj burzliwy przebieg i nie zawsze w sposób rzeczowy i właściwy komunikuje on swoje stanowisko. Nie zmienia to jednak faktu, że obowiązek czuwania nad tym, aby osoba bezrobotna lub poszukująca pracy miała świadomość swojej sytuacji prawnej i skutków podejmowanych przez siebie działań (zwłaszcza tych niekorzystnych) spoczywa na organie administracji publicznej, który powinien podjąć wszelkie w tym zakresie starania i stosownie je udokumentować. (...) W związku z treścią odwołania, jak zresztą skarżący słusznie w nim zauważył, niezbędnym minimum było zatem wezwanie go, w trybie art. 64 § 2 kpa, do wskazania, czy i z jaką datą chce on być statusu poszukującego pracy pozbawiony. W konsekwencji decyzje organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na uwadze powyższe wskazania". Uzasadnienie powyższego wyroku zostało doręczone stronom w dniu 10 maja 2018r. Należy zatem stwierdzić, że po uprawomocnieniu się powyższego wyroku organ zobowiązany będzie do wydania stosownego rozstrzygnięcia - mając na uwadze wskazania WSA w Kielcach zawarte w ww. wyroku (art. 153 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu, przedstawione wyżej czynności podejmowane przez Wojewodę, w tym pismo z dnia 20 listopada 2017r., w którym poinformował [...], że poruszane przez niego kwestie dotyczą okoliczności, które były przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie prowadzonej przed WSA w Kielcach na skutek jego skargi na decyzję Wojewody z dnia 24 kwietnia 2017r. znak: PSZ.IV.8640.47.2017. w przedmiocie utraty statusu osoby poszukującej pracy oraz, że może złożyć skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem WSA w Kielcach, przy czym skarga kasacyjna musi być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego ( k. 17 akt adm. w sprawie sygn. II SA/Ke 51/18) pozwalają stwierdzić, że Wojewoda nie dopuścił się bezczynności w sprawie. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.