II SAB/Ke 2/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.),, Asesor WSA Jacek Kuza, Protokolant Asystent sędziego Dorota Pawlicka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi L. B. na bezczynność S. K. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zobowiązuje Starostę do wydania aktu rozstrzygającego wniosek L.B. dotyczący zwrotu nieruchomości położonej w L., gmina G., oznaczonej numerami 802/23, 802/29 i 802/30, w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia organowi akt sprawy. II SAB/Ke 2/07 UZASADNIENIE W skardze z dnia 16 stycznia 2007 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, L. B. żądał "uznania, że Starosta prowadząc sprawę znak: [...] pozostaje w bezczynności" oraz zobowiązania go do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie zwrotu na rzecz skarżącego nieruchomości położonej w L. gmina G. oznaczonej numerem 802/29, wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa od A. B. z przeznaczeniem pod urządzenie pracowniczych ogródków działkowych i kempingowych. W uzasadnieniu L. B. wskazał, że sprawa o zwrot przedmiotowej nieruchomości toczy się przed Starostą od dnia 31 stycznia 2002 r. Dnia 30 czerwca 2005 r. zapadła decyzja o zwrocie części nieruchomości - poza działką oznaczoną nr 802/29. Wskutek odwołania L. B., decyzja ta uchylona została przez Wojewodę, który przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I-szej instancji. Skarżący podkreślił, że mimo jego wielokrotnych interwencji od dnia 2 września 2005 r. Starosta nie podjął żadnych czynności w celu rozstrzygnięcia sprawy. Stało się to podstawą do złożenia do Wojewody zażalenia na bezczynność organu, oddalonego postanowieniem z dnia [...]. Organ już kilkakrotnie wyznaczał nowe terminy rozstrzygnięcia sprawy: początkowo decyzja miała być wydana do 30 kwietnia 2006 r., potem do końca września 2006 r., a ostatnio z uwagi na "niemożność wypowiedzenia się stron co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów" – do dnia 15 stycznia 2007 r. Przyczyny wyznaczania kolejnych terminów rozstrzygnięcia sprawy wskazane przez Starostę są – w ocenie skarżącego – nierzeczywiste, bezpodstawne i pozbawione zasadności. Wielokrotnie i "bezcelowo" organ zwracał się do Gminy G. "z tymi samymi bezzasadnymi wnioskami" m.in. o podjęcie działań w Sądzie Rejonowym Wydziale Ksiąg Wieczystych, podczas gdy w tej sprawie Sąd wypowiedział się już wcześniej prawomocnym postanowieniem z dnia 2 lutego 2006 r., oddalającym wniosek Gminy o założenie księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości. Nadto po raz kolejny organ zwrócił się do Gminy o przekazanie planu realizacyjnego zagospodarowania Ośrodka Wypoczynkowego w C. i po raz kolejny Urząd Gminy wskazał, że takowego nie posiada. Starosta nie podjął przy tym żadnych czynności zmierzających do uzyskania dokumentów potrzebnych do wyjaśnienia niniejszej sprawy, w tym załącznika nr 1 do planu realizacyjnego. Do dnia dzisiejszego nie doszło także do wyjaśnienia " niejasności co do położenia działki wywłaszczonej i obecnie zwracanej oraz czy uzyskano w tym celu plan sporządzony w 1967 roku przez Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych w K. przyjęty do ewidencji za Nr 127/67". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w sprawie niniejszej nie można mówić o bezczynności organu, a zarzuty podniesione przez L. B. są bezpodstawne. Organ wyjaśnił, że w dniu 6 kwietnia 2004 r. w Starostwie Powiatowym wszczęte zostało postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Kielcach z dnia [...], będącej własnością A. B. i oznaczonej według aktualnej ewidencji gruntów obrębu L. gminy G. jako działki nr 802/23, 802/29 i 802/30 o łącznej powierzchni 0.9799 ha. Postępowanie to zakończone zostało decyzją z dnia [...] orzekającą o zwrocie na rzecz wnioskodawcy przeważającej części wywłaszczonej nieruchomości, za wyjątkiem działki nr 298/2, nieprzerwanie użytkowanej na cele związane z rekreacją i wypoczynkiem nad Zalewem w C. W związku ze złożonym przez L. B. odwołaniem, decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody z dnia [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I-szej instancji. Akta zostały zwrócone dnia 17 października 2005r. i niezwłocznie, bo już 25 października 2005 r. podjęte zostały pierwsze czynności. Zwrócono się mianowicie do Urzędu Gminy o nadesłanie planu realizacyjnego, stanowiącego podstawę wywłaszczenia oraz zawiadomiono strony na podstawie art. 36 § 1 kpa, że przewidywany termin załatwienia sprawy określa się na koniec miesiąca kwietnia 2005 r. Na dzień 20 grudnia 2005 r. wyznaczono oględziny, które z uwagi na warunki atmosferyczne nie mogły się odbyć. W międzyczasie podjęte zostały próby odszukania planu realizacyjnego m.in. w Archiwum Zakładowym Starostwa, Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, Miejskim Ośrodku Sportu i Rekreacji w K. oraz Urzędzie Miasta, dokonano zbadania księgi wieczystej KW nr [...] oraz wystąpiono do Urzędu Gminy o doprowadzenie istniejącego stanu prawnego objętych wnioskiem działek do zgodności z treścią ksiąg wieczystych KW nr [...] i KW nr [...] w jak najkrótszym terminie. Oględziny przeprowadzone zostały dnia 19 kwietnia 2006 r., a ponieważ nie odnaleziono planu realizacyjnego, organ zwrócił się po raz kolejny do Gminy o jego przesłanie i o podjecie kolejnej próby ujawnienia wywłaszczonej nieruchomości w księdze Gminy, gdyż poprzednie postępowanie wieczysto-księgowe zostało umorzone. Termin załatwienia sprawy przedłużono z tych powodów do końca września 2006 r. W związku ze złożonym przez L. B. zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie, akta sprawy przesłano do Urzędu Wojewódzkiego. Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda uznał to zażalenie za niezasadne. Odpowiadając na zarzuty skargi organ podniósł, ze sprawa niniejsza jest specyficzna, skomplikowana i zawiła, wymaga zgromadzenia obszernego materiału dowodowego, w tym z okresu wywłaszczenia, który nie jest w pełni dostępny. Do wydania decyzji niezbędnym było m.in. wydzielenie części nieruchomości przeznaczonej do zwrotu, przeprowadzenie postępowania podziałowego przez Wójta Gminy oraz organ odwoławczy - Samorządowe Kolegium Odwoławcze , wykonanie wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, wyłonionego w drodze przetargu. Konieczne było również rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, jakim było postępowanie wieczysto-księgowe toczące się na wniosek Gminy przed Sądem Rejonowym w K., co stanowiło zasadniczą przeszkodę w zakończeniu postępowania o zwrot nieruchomości. Bezsprzecznym jest fakt, że w dniu 19 lutego 2002 r. Wojewoda przekazał organowi I-szej instancji korespondencję L. B. w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, jednak została ona zwrócona skarżącemu na jego prośbę. Wniosek o zwrot nieruchomości wpłynął natomiast dnia 23 lutego 2004r., po uprawomocnieniu postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 17 grudnia 2003 r. stwierdzającego, że S. B. i A. B. stali się z mocy prawa z dniem [...]właścicielami gospodarstwa rolnego położonego w L. – wywłaszczonego następnie na rzecz Skarbu Państwa i będącego aktualnie przedmiotem postępowania. W związku z zawiadomieniem Sądu Rejonowego w K. Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia 3 października 2006 r., że dla działek nr 802/23, 902/29 i 802/30 stanowiących własność Gminy założona została księga wieczysta organ stwierdził, że ustała przeszkoda w podjęciu rozstrzygnięcia w sprawie. Niemniej jednak, od miesiąca lipca 2006 r. organ nie dysponuje aktami postępowania ( przesłane dnia 4 lipca 2006 r. do Urzędu Wojewódzkiego, zaś dnia 5 września 2006r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach), w związku z czym nie może zapoznać stron z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie do wydania decyzji o zwrocie nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 35 § 1,3 i 5 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym w przypadku sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego jej załatwienie winno nastąpić w terminie 1-go miesiąca, zaś sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Oczywistym jest przy tym, że nie we wszystkich sprawach administracyjnych organ jest w stanie sprostać wymogom terminowego ich załatwiania określonym w przytoczonym wyżej przepisie. Często dotyczy to spraw wymagających skomplikowanego postępowania wyjaśniającego i dowodowego, albowiem obowiązek wynikający z art. 35 § 1 i 3 nie może naruszać powinności organu wynikających z innych przepisów, takich jak art. 7, 9, 10 czy 77 § 1 kpa. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest jednak zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy ( art. 36 § 1 kpa). Samo dokonanie czynności procesowej polegającej na zawiadomieniu strony o nowym terminie załatwienia sprawy nie usprawiedliwia przy tym braku działania organu. Istotna jest bowiem przyczyna opóźnienia w załatwieniu sprawy w terminie wyznaczonym art. 35 § 3 kpa. W przypadku wniesienia przez stronę skargi na bezczynność organu, sądowa ocena jej zasadności następuje wedle stanu faktycznego na datę orzekania. Bezspornym w sprawie jest, że do dnia wyrokowania nie zapadła decyzja kończąca postępowanie przed organem I-szej instancji. Z odpowiedzi na skargę wynika przy tym, że jedyną przeszkodą do załatwienia sprawy jest aktualnie niemożność przeprowadzenia ostatniej czynności polegającej na zapoznaniu stron ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, wynikająca – w ocenie organu – z tego, że akta sprawy przekazane zostały do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Istotnie, jak wynika z akt administracyjnych, a także z akt tut. Sądu II SA/Ke 477/06 (dotyczących skargi L. B. na postanowienie Wojewody z dnia [...] uznające za nieuzasadnione zażalenie złożone na niezałatwienie sprawy w terminie), Starosta przekazał akta sprawy wraz z zażaleniem dnia 4 lipca 2006 r. organowi II-giej instancji, a zostały one zwrócone w dniu 3 kwietnia 2007 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. W międzyczasie, w związku ze skargą L.B. na bezczynność, część akt zawierających dokumentację zgromadzoną po dniu 4 lipca 2006 r. (teczka"C"), także została przekazana do Sądu. Wedle stanowiska organu, stan niemożności zapoznania stron z materiałem dowodowym trwa od dnia 3 października 2006 r., kiedy to Sąd Rejonowy w K. Wydział Wieczystoksięgowy zakończył postępowanie dotyczące założenia księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości. Ponieważ – jak już wskazano na wstępie – ocena, czy organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności następuje według stanu faktycznego na datę orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, bezprzedmiotowym jest zajęcie stanowiska co do zasadności czynności podejmowanych przez organ przed tą datą. Chodzi konkretnie o zawarte w skardze zarzuty dotyczące bezskuteczności podejmowanych przez Starostę prób poszukiwania planu realizacyjnego, w oparciu o który wydano decyzję wywłaszczeniową, czy też oczekiwanie na rezultat postępowania wieczystoksiegowego. Jak wynika bowiem z odpowiedzi na skargę, postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia powyższych okoliczności zostało zakończone, a aktualnie jedyną czynnością procesową poprzedzającą wydanie decyzji pozostało zapoznanie stron ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Konieczności jej przeprowadzenia nie można kwestionować, albowiem nakaz taki wynika wprost z treści art. 10 § 1 kpa. Istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest natomiast ocena, czy rzeczywiście pozostawanie akt administracyjnych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym jest przeszkodą uniemożliwiającą zakończenie sprawy, której nie da się przezwyciężyć. W ocenie Sądu, wskazany w odpowiedzi na skargę powód niedokonywania czynności określonej w art. 10 § 1 kpa, nie stanowi podstawy do przyjęcia, że opóźnienie w załatwieniu sprawy nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu – a tylko taka sytuacja wyłączałaby jego bezczynność ( art. 35 § 5 kpa). Sam fakt pozostawania akt administracyjnych w sądzie nie wyłącza bowiem możliwości zapoznania stron ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym – jak błędnie przyjął to Starosta. Wstrzymując się z dokonaniem czynności o jakiej mowa wyżej, Starosta nie rozważył bowiem w ogóle możliwości zwrócenia się do Sądu z wnioskiem o wypożyczenie akt administracyjnych na czas niezbędny do jej przeprowadzenia. Gdyby Sąd odmówił takiemu wnioskowi można by przyjąć, że organ podjął wszelkie starania mające na celu wyeliminowanie stanu własnej bezczynności. Skoro prób takich w ogóle nie podjął, przyjąć należy, że opóźnia się w załatwieniu sprawy naruszając tym samym nakaz wynikający z art. 35 § 1 kpa. W tej sytuacji skarga podlegać musiała uwzględnieniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł w oparciu o art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).