II SAB/Ke 36/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Agnieszka Banach, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi S. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opatów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu Rejonowego w Opatowie do rozpatrzenia wniosku S. S. z dnia 10 marca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. R. kwotę 590,40 (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych, w tym VAT w kwocie 110,40 (sto dziesięć 40/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Skargą, wniesioną 4 kwietnia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, S. S. zakwestionował bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opatowie, w zakresie rozpatrzenia jego wniosku z 10 marca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej dokumentów potwierdzających uprawnienia sędziego [...], który orzekał w jego sprawie. Skarżący podniósł, że w odpowiedzi udzielonej pismem z 24 marca 2025 r. został poinformowany, że dane o powołaniach sędziów są dostępne na stronie internetowej Sądu. Niemniej na wskazanej stronie brak żądanej informacji, w szczególności dokumentów potwierdzających uprawnienia sędziów oraz aktów ich powołania. Wobec tego skarżący zarzucił, że nie otrzymał od organu żadnej konkretnej odpowiedzi, która stanowiłaby, że ww. sędzia jest uprawniony do wydawania wyroków. W tym stanie rzeczy skarżący wniósł o: 1. zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej; 2. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądzenie od Prezesa Sądu Rejonowego w Opatowie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w Opatowie wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego podnosząc, że w piśmie z 24 marca odesłał skarżącego do informacji zawartej w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej Sądu Rejonowego w Opatowie, z której wynika od kiedy sędzia [...] jest sędzią i od kiedy orzeka w Sądzie Rejonowym w Opatowie. W odniesieniu do żądanych dokumentów wnioskodawca został zaś odesłany do wytwórców orzeczeń i decyzji dotyczących powołania i przeniesienia sędziego. Prezes Sądu podkreślił, że akta osobowe sędziego znajdujące się w Sądzie nie zawierały postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o powołaniu na urząd sędziego i decyzji Ministra Sprawiedliwości o przeniesieniu na inne stanowisko służbowe, a przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie obligują osób zobowiązanych do ich udzielenia do pozyskiwania takich dokumentów od innych podmiotów na żądanie wnioskodawcy. Nie mniej jednak za pismem z 7 maja 2025 r., przesłano kopię dokumentów z akt osobowych znajdujących się w Oddziale Kadr Sądu Okręgowego w Kielcach, tj. postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o powołaniu na urząd sędziego i decyzji Ministra Sprawiedliwości o przeniesieniu na inne stanowisko służbowe, które pozyskano na tę okoliczność. Powyższy stan rzeczy, zdaniem Prezesa Sądu Rejonowego w Opatowie, nie wskazuje, aby jego działania nosiły znamiona bezczynności i stanowiły podstawę do formułowania skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W piśmie procesowym z 7 sierpnia 2025 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniosła o przyznanie kosztów nieodpłatnej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości ani w części. Odnosząc się do odpowiedzi na skargę wskazała, że z akt sprawy nie wynika, kiedy i w jakiej formie żądane informacje zostały udostępnione skarżącemu. Podniosła, że nawet jeśli przyjąć, że informacje te zostały przekazane wnioskodawcy pismem z 7 maja 2025 r. to organ pozostawał w bezczynności, a skarga była zasadna w chwili jej wniesienia. Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze m.), dalej "p.p.s.a.", na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1–7 i § 3 p.p.s.a., a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W przypadku żądania udzielenia informacji publicznej, bezczynność może wystąpić wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej "u.d.i.p.", a żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego stosownie do przepisów tej ustawy. Nie budzi wątpliwości Sądu, że żądana informacja jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) i pkt 4 lit. a) u.d.i.p., dotyczy ona bowiem podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym informacji o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, a także danych publicznych, w tym treści i postaci dokumentów urzędowych. Natomiast Prezes Sądu Rejonowego w Opatowie, jako organ władzy publicznej, jest zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Realizację prawa do udostępnienia informacji publicznej konkretyzuje art. 13 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). W dniu 10 marca 2025 r. skarżący skierował do Prezesa Sądu Rejonowego w Opatowie wniosek, w którym zwrócił się nie tylko o udzielenie informacji dotyczących uprawnień sędziego [...], ale także o udostępnienie dokumentów uprawniających wyżej wymienionego do pełnienia funkcji sędziego. Udzielenie informacji publicznej może odbywać się poprzez odesłanie wnioskodawcy do informacji zamieszczonych na oficjalnej stronie internetowej, zazwyczaj w BIP. Na stronie internetowej Sądu Rejonowego w Opatowie znajdują się informacje o pierwszych i kolejnych powołaniach sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych tego sądu i odesłanie w tym zakresie do informacji zawartych w Biuletynie Informacji Publicznych Sądu Rejonowego w Opatowie, było prawidłowe. Odpowiedź Prezesa Sądu nie załatwiła jednak wniosku w całości, gdyż dokumenty o które wnioskował nie zostały przesłane skarżącemu. Organ uczynił zadość żądaniu zawartemu we wniosku z 10 marca 2025 r. dopiero po wniesieniu skargi. Zestawiając datę złożenia przez skarżącego wniosku o udostępnienie informacji publicznej (10 marca 2025 r.) z odpowiedzią organu datowaną na 7 maja 2025 r. uznać trzeba, że organ uchybił terminowi określonemu w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. i tym samym dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu omawianego wniosku. Przepisy przewidują bowiem w sytuacji, gdy organ nie może udzielić informacji publicznej z przyczyn niezależnych od organu, to wtedy powinien zastosować tryb, o którym mowa w art. 13 ust. 3 u.d.i.p., czego jednak w tym przypadku Prezes Sądu nie uczynił. Wówczas mógłby skutecznie bronić się przed zarzutem bezczynności. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a.: – zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; – zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; – stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając na uwadze, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek zawarty w piśmie z 10 marca 2025 r. po wniesieniu skargi, rozpoznanie zawartego w skardze żądania zobowiązania organu do załatwienia tego wniosku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte. Zgodnie z przywołanym już art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność organu zachodzi z rażącym naruszeniem prawa gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (por. wyrok NSA z 24 maja 2018 r., sygn. II OSK 381/18, dostępny jw.). Nie budzi wątpliwości Sądu, że z taką sytuacją nie mamy do czynienia w odniesieniu do wniosku skarżącego z 10 marca 2025 r., na który Prezes Sądu zareagował udzielając skarżącemu odpowiedzi już pismem z 24 marca 2025 r., w którym poinformował wnioskodawcę, że dane o powołaniach sędziów Sądu Rejonowego w Opatowie znajdują się na stronie internetowej tego Sądu. Niezwłocznie natomiast, po wniesieniu skargi została skarżącemu udostępniona informacja publiczna poprzez przesłanie za pismem z 7 maja 2025 r. kopii postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 stycznia 1997 r., Nr [...] o powołaniu na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w Staszowie [...] - po anonimizacji; przeniesienie z 9 maja 2000 r., [...] tego sędziego na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w Sandomierzu oraz przeniesienie z 19 lutego 2008 r., [...] ww. sędziego na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w Opatowie. Opóźnienie w rozpoznaniu wniosku nie było znaczące, a w okolicznościach sprawy nie ma przesłanek do przyjęcia, aby celem organu było zlekceważenie złożonego wniosku, a tym samym obowiązków nałożonych na organy administracji publicznej w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Dodatkowo trzeba zauważyć co podkreślił Prezes Sądu, że akta osobowe sędziego znajdujące się w Sądzie nie zawierały postanowienia Prezydenta RP ani dekretu Ministra Sprawiedliwości. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono w pkt III sentencji wyroku, na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 4 ust. 1 i 3 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r., poz. 763).