II SAB/Ke 70/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2021 r. sprawy ze skargi [...] na bezczynność Starosty w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Starosty do rozpoznania wniosku [...]z dnia 27 września 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że Starosta dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Starosty na [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SAB/Ke 70/21 Uzasadnienie W dniu 11 maja 2021 r. do Starostwa Powiatowego w Kielcach wpłynęła skierowana do tut. Sądu skarga [...]na bezczynność Starosty w przedmiocie nierozpatrzenia wniosku z dnia 27 września 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżące [...] wniosło o: 1. zobowiązanie organu do załatwienia ww. wniosku; 2. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz stwierdzenie, czy bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa; 3. zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że ww. wnioskiem, za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwrócono się o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: 1. W związku z licznymi zdarzeniami drogowymi na drodze powiatowej nr [...]prosimy o podanie informacji, czy prowadzone są jakiekolwiek działania służące poprawie bezpieczeństwa pieszych i rowerzystów na ww. odcinku (jeśli tak, to jakie? Prosimy o podanie wyłącznie formalnych działań); 2. W miesiącach grudzień 2019 oraz luty 2020 doszło do uszkodzeń nowo wybudowanych barierek ochronnych, prosimy o podanie informacji, kiedy zostały naprawione, ile wyniósł koszt naprawy, czy został pokryty z OC sprawców, czy ze środków publicznych (w tym miejscu wniosek zawierał odesłanie do adresu internetowego); 3. Czy w związku z nowo budowaną ścieżką rowerową organ posiada opinie lub inne dokumenty wskazujące na zagrożenia, niebezpieczeństwa, które występują lub mogą występować na ww. odcinku? Strona skarżąca podniosła, że od daty wniosku minęło już kilka miesięcy, w tym czasie doszło do kolejnych wypadków/kolizji drogowych na opisywanym odcinku. Organ jednak nie wystosował jakiejkolwiek odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wyjaśnił, że wniosek z dnia 27 września 2020r. został w dniu 29 września 2020 r. przesłany, zgodnie z procedurą, drogą mailową, z Sekretariatu Starosty do kancelarii Starostwa, a w dniu 30 września 2020 r. zarejestrowany w systemie Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją (EZD). W dniu 2 października 2020 r. wniosek został zadekretowany zgodnie z właściwością do Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg (PZD) [...], a 4 października 2020 r. odebrany w wersji papierowej przez pracownika tej jednostki. Starosta [...] informacje o nieudostępnieniu żądanej informacji publicznej powziął ze skargi do Sądu. W dniu 12 maja 2021 r. wystosował do Dyrektora PZD pismo o złożenie wyjaśnień. W odpowiedzi z dnia 13 maja 2021 r. został poinformowany, że przedmiotowy wniosek został zgubiony. W piśmie z tego samego dnia Dyrektor PZD został więc zobowiązany do niezwłocznego udzielenia odpowiedzi na wniosek. W piśmie z dnia 13 maja 2021 r. Dyrektor PZD udzielił skarżącemu [...] odpowiedzi na jego wniosek. Starosta wniósł o umorzenie postępowania. W piśmie z dnia 30 czerwca 2021 r. skarżące [...] ograniczyło swoją skargę w ten sposób, że podtrzymało ją w zakresie pkt. 2 i 3, a w zakresie pkt. 1 uznało, że w zaistniałej sytuacji żądanie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku stało się bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "Ppsa", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stan taki miał miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym (art. 120 Ppsa). Stosownie do art. 3 § 1 Ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1–7 i § 3 Ppsa, a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa, na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest przy tym konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10). Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Z art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2176), dalej jako "u.d.i.p.", wynika, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1) a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno-technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy, bądź też poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Zgodnie z art. 149 § 1 Ppsa Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a Ppsa). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Na gruncie kontrolowanej sprawy bezsporne są okoliczności, że Starosta [...] jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), a objęte wnioskiem informacje mieszczą się w zakresie przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej. Niewątpliwym jest, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej może być złożony także w formie elektronicznej, jak to miało miejsce w tym przypadku. Organ nie kwestionował tego, że otrzymał taki wniosek pochodzący od [...] w dniu 27 września 2020 r. Następnie wyjaśnił, że wniosek ten został w dniu 29 września 2020 r. przesłany, zgodnie z procedurą, drogą mailową, z Sekretariatu Starosty do kancelarii Starostwa, a w dniu 30 września 2020 r. zarejestrowany w systemie Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją. W dniu 2 października 2020 r. wniosek został zadekretowany zgodnie z właściwością do Dyrektora Powiatowego Zarządu Dróg, a 4 października 2020 r. odebrany w wersji papierowej przez pracownika tej jednostki. Doszło jednak do zagubienia wniosku, w następstwie czego w ustawowym 14-dniowym terminie nie zareagowano na żądanie w nim ujęte w żaden sposób. Starosta [...] wiedzę o nieudostępnieniu żądanej informacji publicznej powziął dopiero ze skargi do tut. Sądu, która wpłynęła do organu w dniu 11 maja 2021 r. Wezwany przez Starostę do złożenia wyjaśnień oraz udzielenia odpowiedzi na wniosek Dyrektor PZD, pismem z dnia 13 maja 2021 r. udzielił skarżącemu [...] żądanych wnioskiem informacji. Zatem wniosek [...] z dnia 27 września 2020 r. został rozpoznany poprzez udzielenie żądanej informacji publicznej pismem z dnia 13 maja 2021 r., czyli już po wniesieniu skargi na bezczynność organu, a także po ponad 7 miesiącach od wpływu wniosku. Odnotowania wymaga, że w związku z otrzymaniem żądanych informacji, w piśmie procesowym z dnia 30 czerwca 2021 r. [...] ograniczyło wniesioną skargę, podnosząc, że zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku stało się bezprzedmiotowe. Sąd uznał to stanowisko za (dopuszczalne) cofnięcie skargi i dlatego w punkcie I wyroku umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Starosty [...] do rozpoznania wniosku [...] z dnia 27 września 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej – na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 60 Ppsa. Wbrew jednak stanowisku zawartemu w odpowiedzi na skargę – Sąd ze względu na udzielenie przez organ żądanej we wniosku informacji umorzył postępowanie jedynie w części dotyczącej zobowiązania organu do rozpoznania wniosku. Okoliczność udzielenia odpowiedzi na wniosek strony nie powoduje natomiast bezprzedmiotowości całego postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Sąd ma bowiem w świetle wyżej cytowanego art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a Ppsa orzec, czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W powyższym zakresie Sąd stwierdza, że skarga [...] podlegała uwzględnieniu albowiem do bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej doszło, gdyż załatwienie wniosku nastąpiło z naruszeniem ustawowego terminu do udostępnienia informacji publicznej i już po złożeniu skargi. Zdaniem Sadu organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13). Mając na względzie powyższe, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, ponieważ okres bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej był znaczny i trwał powyżej 7 miesięcy. Wniosek strony skarżącej został zagubiony, a do jego finalnego załatwienia doszło dopiero po wniesieniu skargi. Należy również zwrócić uwagę, iż do zgromadzenia żądanych informacji i udzielenia odpowiedzi na wniosek strony wystarczył 1 dzień (pismo Starosty wzywające do wyjaśnień i odpowiedzi – 12 maja 2021 r., udzielenie wnioskowanych informacji – 13 maja 2021r.). Informacje te były zatem znane i dostępne organowi, bez konieczności długotrwałego ich pozyskiwania. Znamienny jest także brak monitorowania sposobu załatwienia wniosku strony przez organ, co spowodowało, że impulsem dla jego rozpoznania była dopiero skarga do Sądu wniesiona po ponad 7 miesiącach od wpływu wniosku. Świadczy to o nieprawidłowej organizacji pracy organu, która w żaden sposób nie powinna obciążać skarżącego wnioskodawcy. Ewentualne braki kadrowe i ogólna sytuacja w kraju związana z pandemią nie zdjęły bowiem z organu obowiązku wypełniania zadań, w tym udostępniania informacji publicznej będącej w jego posiadaniu. Stwierdzone uchybienia, tj. zagubienie wniosku, brak monitorowania i weryfikacji faktu oraz sposobu załatwienia wniosku strony oraz ponad 7 miesięczny czas oczekiwania na udzielenie informacji publicznej, wskazuje na lekceważący stosunek organu do norm prawa. Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w punkcie II wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a Ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 Ppsa w punkcie III wyroku. Na zasądzone koszty złożyła się kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.), a nadto kwota wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł.