II SO/Ke 10/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza po rozpoznaniu w dniu 29 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. W. o wymierzenie Dyrektorowi Ośrodka Pomocy Społecznej grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie w terminie skargi w sprawie udostępnienia informacji publicznej wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy postanawia: 1. wymierzyć Dyrektorowi Ośrodka Pomocy Społecznej grzywnę w wysokości 200 (dwieście) złotych; 2. zasądzić od Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej na rzecz P. W. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. akt II SO/Ke [...] UZASADNIENIE Wnioskiem z 18 września 2021 r. P. W., zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach o wymierzenie organowi - Dyrektorowi Ośrodka Pomocy Społecznej grzywny w kwocie [...]zł oraz o zasądzenie wszelkich kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku jego autor wskazał, że pismem z 8 czerwca 2021 r. (data nadania), wnioskodawczyni wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach za pośrednictwem Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, skargę na decyzję tego organu z 31 marca 2021 r. Powyższa skarga została doręczona organowi 11 czerwca 2021 r. (załączono wydruk e-monitoringu Poczty Polskiej). Organ przekazał akta wraz z odpowiedzią na skargę pismem datowanym na 28 czerwca 2021 r., jednak faktyczną datą nadania przesyłki był 9 lipca 2021 r. Wnoszący wniosek podkreślił, że organ winien przekazać powyższe dokumenty najpóźniej do 28 czerwca 2021 r., jednak nie dokonał tej czynności w ustawowym terminie, gdyż przekroczył termin o 11 dni. Dalej wnioskodawca wskazał, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z ignorowaniem obowiązujących przepisów przez organ, który nie dochowuje terminów ustawowych. Kluczowym dla oceny wagi naruszenia przepisów przez organ jest fakt, że uregulowania zawarte w ustawie o dostępie do informacji publicznej kładą wyjątkowy nacisk na szybkość postępowania w stosunku do innych uregulowań. Ponadto złożony wniosek o udostępnienie informacji jest ściśle powiązany z działalnością statutową wnioskodawcy mającą na celu ochronę praw pracowników socjalnych i pomocy społecznej. Skarżący jest instytucją, która obowiązana jest do podejmowania szybkich i odpowiednich działań mających na celu ochronę grupy zawodowej, którą reprezentuje. Zdaniem wnioskodawcy wymierzenie grzywny w wysokości zaniżonej będzie stanowić swojego rodzaju zachętę dla organu do dalszego kontynuowania ignorowania wniosków skarżącego. Dopiero wymierzenie grzywny w wysokości odpowiedniej wobec tak rażącego naruszenia prawa będzie stanowić odpowiedni środek dyscyplinujący. Wnioskodawca również dodał, że niewypełnienie obowiązku przekazania akt było zamierzonym działaniem organu, podjętym w celu niedopuszczenia do szybkiego i sprawnego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej. Ponadto organ zdecydował się na próbę ukrycia faktycznej daty przekazania skargi wraz z aktami poprzez datowanie pisma doręczanego skarżącemu na 28 czerwca 2021 r. W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o oddalenie wniosku oraz o dopuszczenie dowodu z następujących dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy II SA/Ke 632/21: - odpowiedzi na skargę z 28 czerwca 2021 r., celem wykazania faktu przekazania skargi sądowi wraz z kompletnymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, - pisma MGOPS w K. z: 26 lutego i 31 marca 2021 r., celem wykazania faktu udzielenia wnioskodawcy informacji obejmującej niemal całość zgłoszonego żądania, poinformowanie go o przedłużeniu terminu rozpoznania wniosku, - decyzji MGOPS w K. z 31 marca 2021 r. i z 4 maja 2021 r. celem wykazania zakresu, w jakim podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej odmówił jej udzielenia i przyczyn, które rozstrzygnięcie to determinowały, - załącznika do protokołu rozprawy z 22 września 2021 r. w sprawie II SA/Ke 632/21 oraz załączonego do niego rejestru wniosków od 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej (złożonych przez Federację i lokalny związek zawodowy zrzeszony w Federacji oraz związek zawodowy w S. K. zrzeszony w Federacji), jak i rejestru wniosków od 2018 r. o udostępnienie informacji zgodnie z art. 28 ustawy o związkach zawodowych (złożonych przez Federację i lokalny związek zawodowy zrzeszony w Federacji), celem wykazania faktu nadużywania przez wnioskodawcę prawa dostępu do informacji publicznej, liczby składanych przez nią wniosków i ich zakresu, w tym zwłaszcza liczby wniosków, które wpłynęły do MGOPS w K. w tym samym dniu co wniosek, którego dotyczy przedmiotowy spór, a nadto: - treści artykułów opublikowanych na stronie internetowej skarżącej pt. "Protestacyjne auto na ulicach K." z 17 września 2021 r. "Dyrektor MGOPS w K. ma przeprosić Federację!" z 13 września 2021 r., "Paputki" w oczekiwaniu na ekwiwalent" z 6 sierpień 2021 r., "MGOPS w K. ma zapłacić Federacji" z 21 czerwca 2021 r., "Mobilny protest w K. z próbą "blokady" w tle" z 18 maja 2021 r. "Wzmacniamy protest w K.!" z 7 kwietnia 2021 r., celem wykazania faktu: rzeczywistych celów, dla których skarżąca wnioskuje o ukaranie tutejszego Ośrodka Pomocy Społecznej, jak i udzielanie informacji publicznej, pozostawania wnioskodawcy w sporze z MGOPS w K.. W uzasadnieniu organ podał, że o ile podpisanie stanowiącego odpowiedź na wniosek pisma przez upoważnioną do tego osobę - Dyrektora MGOPS w K. nastąpiło w ustawowo przewidzianym terminie - na co wskazuje data pisma, o tyle rzeczywiście zawiodła organizacja sekretariatu i mający na to wpływ czynnik ludzki, który sprawił, że zarówno skarga, akta sprawy i odpowiedź na skargę zostały nadane w dacie późniejszej. Przy czym, był to przypadek incydentalny, który bezsprzecznie nie powinien był się zdarzyć i nie powtórzy się w przyszłości. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem wnioskodawczyni, że zdarzenie to było działaniem zamierzonym, podjętym w celu niedopuszczenia do szybkiego i sprawnego rozpoznania sprawy, gdyż M-GOPS w K. nie ma żadnego interesu by opóźniać inicjowane przez wnioskującą postępowania sądowe. Zresztą w uzasadnieniu wniosku nie podano jakichkolwiek konkretów, które miałyby za tym przemawiać. Zdaniem organu złożenie wniosku o wymierzenie grzywny jest kolejną próbą wywarcia nacisku na MGOPS w K., z którym wnioskująca pozostaje w niejednym sporze zbiorowym oraz wykorzystaniem instrumentów prawa uderzających w niego i jego kierownictwo, z którym osoby reprezentujące wnioskującą na zewnątrz są w konflikcie. Organ wskazał, że wnioskująca nie wykorzystuje prawa dostępu do informacji publicznej w sposób przyświecający ustawodawcy, ale do utrudnienia funkcjonowania organu cyklicznie składanymi wnioskami o udzielenie informacji publicznej, z których prawie każdy wymaga informacji obszernej i szczegółowej, tak jak i ten pozostający w ścisłym związku z niniejszym postępowaniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (§ 2), przy czym, w przypadku skarg dotyczących udostępnienia informacji publicznej termin ten, stosownie do art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176), wynosi 15 dni od dnia otrzymania skargi. Z kolei w myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Mając na uwadze treść art. 55 § 1 p.p.s.a. należy przede wszystkim podkreślić, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, lub tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie w terminie przewidzianym w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Z tej przyczyny nie było potrzeby badania większości dokumentów wymienionych w odpowiedzi na wniosek, poza bowiem ustaleniem daty przekazania skargi wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy dotyczącymi skargi P. W. na decyzję z [...] maja 2021 r., pozostałe dokumenty nie mogły mieć żadnego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W szczególności nie wskazywały one na powody niedotrzymania terminu, co jest istotną okolicznością przy rozstrzyganiu wniosku o wymierzenie grzywny. Nie było w sprawie kwestionowane, co potwierdzają również akta sprawy II SA/Ke 632/21, że skarga P. W. na decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z [...] maja 2021 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, wpłynęła do organu 11 czerwca 2021 r., a więc wyżej wspomniany 15-dniowy termin upłynął 28 czerwca 2021 r. (art. 83 § 2 p.p.s.a.). Tymczasem skarga do Sądu została przekazana 9 lipca 2021 r., czyli z 11-dniowym opóźnieniem. Nie mogło być więc w sprawie wątpliwości, że organ nie wypełnił należycie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 21 pkt 1 o dostępie do informacji publicznej, odnośnie terminu do przekazania skargi do Sądu. W myśl art. 55 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Grzywnę tę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). Wymierzając stosunkowo niską grzywnę, Sąd wziął przede wszystkim pod uwagę, że opóźnienie nie było znaczne, a impulsem do przekazania skargi nie był wniosek strony skarżącej o ukaranie organu grzywną, gdyż nastąpiło to na długo przed złożeniem tego wniosku. Nie można się przy tym zgodzić z wnioskodawcą, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, gdyż 11-dniowe opóźnienie nie wskazuje na złą wolę organu i chęć uchylenia się od kontroli sądu administracyjnego. Sąd nie stwierdził, aby zaniedbanie obowiązku ustawowego stwierdzone w niniejszej sprawie, miało cechę notoryczności, czy powtarzalności w wypadku tego organu, a ewentualnie tylko w przypadku wystąpienia takich okoliczności można rozstrzygać o rażącym naruszenie obowiązków przez organ. Ponadto wnioskodawca nie wskazał, jakich konkretnie działań i dostępnych środków prawnych nie mógł podjąć na skutek powstałego opóźnienia. Bez znaczenia są twierdzenia wnioskującej o próbach "ukrycia" faktycznej daty przekazania skargi, skoro jest rzeczą oczywistą, że Sąd ustala termin dokonania czynności, na podstawie własnej prezentaty, prezentaty organu bądź pieczątki organu doręczającego, a nie na podstawie dat wskazanych na pismach przewodnich. Jednak, pomimo tego, że opóźnienie nie było znaczne, przedstawione przez organ jego przyczyny nie uzasadniają odstąpienia od wymierzenia grzywny, skoro wynikły z nienależytego zorganizowania pracy sekretariatu. Wskazana wysokość grzywny pozwoli, zdaniem Sądu, na zapobieżenie takim zaniedbaniom ze strony organu w przyszłości. Na koniec należy stwierdzić, że skoro w niniejszej sprawie Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej był organem uprawnionym do rozpoznania wniosku Federacji o udostępnienie informacji publicznej, jak również wydawał w tej sprawie obie decyzje administracyjne, to jest on także organem, na który należy nałożyć grzywnę na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Trzeba podkreślić, że organem w rozumieniu p.p.s.a. jest każdy podmiot wykonujący administrację publiczną, a więc nie tylko organ administracji rządowej lub samorządu terytorialnego, ale także inny organ państwowy, jednostka organizacyjna czy osoba fizyczna, powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumienia do wydawania aktów i podejmowania czynności, o których mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Jak wskazał NSA w postanowieniu z 21 sierpnia 2013 r. I OZ 698/13 (dostępnym na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl), w świetle art. 32 p.p.s.a. (który stanowi, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi), nie trzeba być organem administracji publicznej (rządowym lub samorządowym), aby być poddanym sądowej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Wystarczy, że jest się właściwym do podejmowania aktów lub czynności z zakresu tej administracji. Mając to wszystko na uwadze, Sąd na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 postanowienia. O kosztach postępowania, na który złożyła się kwota wpisu - 100 zł i zastępstwa procesowego - 480 zł, Sąd orzekł jak w punkcie 2 postanowienia, w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).