II SO/Ke 15/14

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Dnia 31 lipca 2014 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008 postanawia: I. zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. S. P. złożył na formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego E. P w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, utrzymują się z dwóch emerytur o łącznej wysokości 2018 zł miesięcznie. Skarżący nie wykazał żadnego majątku. Wnioskodawcy ponoszą stałe koszty utrzymania w wysokości 1800 zł miesięcznie (jedzenie, opłaty za media, zakup leków i wizyty lekarskie). Żona skarżącego zaciągnęła pożyczkę w wysokości 2000 zł i nadal ją spłaca. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270)., zwanej dalej ustawą P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem lub w toku postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 i art. 246 § 1 P.p.s.a" przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika prawnego przez osobę dochodzącą swych roszczeń przed sądem. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę sytuację majątkową skarżących, w tym dochód z emerytur, brak majątku, stan zdrowia wiążący się z wydatkami na zakup leków i leczenie, zadłużenie, uznano, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, a zatem ich wniosek o przyznanie prawa pomocy w zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienie od wpisu sądowego od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Umożliwi to rozpoznanie skargi S.P. przez wojewódzki sąd administracyjny. Natomiast uwzględniając fakt, że wnioskodawca i jego żona osiągają stałe dochody z emerytur, co umożliwia planowanie wydatków, uznano, że może on zgromadzić środki finansowe na poniesienie innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie postępowania (w wypadku oddalenia skargi – opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w wysokości 100 zł, a następnie wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 119 zł. Z tych samych względów oddaleniu podlega wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl),, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonka, rodzeństwo lub dorosłe dzieci i wnuki. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że skarga została sporządzona w sposób profesjonalny z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów prawa krajowego i europejskiego. Oznacza to, że skarżący bardzo dobrze zna obowiązujące przepisy albo korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika, a zatem zbędny jest radca prawny z urzędu. Ponadto z pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że S. P. nie jest osobą nieporadną życiowo, bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy, potrafi bronić swoich interesów. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.