II SO/Ke 3/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.Z. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, złożonego przed wniesieniem skargi w sprawie ze skargi R..Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych postanawia I. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. R.Z. złożył formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Oboje zarabiają na podstawie umów o pracę po 1355 zł, co daje w sumie miesięczny dochód netto w wysokości 2710 zł. Skarżący nie wykazał innego majątku poza współwłasnością wraz z żoną gospodarstwa rolnego z budynkiem mieszkalnym i nieużytkowanymi gruntami rolnymi o powierzchni 1,11 ha fizycznych. Wnioskodawca podał, że jest zadłużony na kwotę 7442 zł, wraz z żoną ponoszą stałe miesięczne wydatki związane z użytkowaniem domu, opłatami za media, kosztami leczenia w wysokości 1110 -1200zł. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika prawnego przez osobę dochodzącą swych roszczeń. Instytucja prawa pomocy ma zatem na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Stanowi o tym art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ponoszą strony, od której to zasady instytucja przyznania prawa pomocy stanowi wyjątkowe odstępstwo. Strona składając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Referendarz sądowy rozpoznający taki wniosek obowiązany jest interpretować ściśle przesłanki zastosowania omawianej instytucji. W rozpatrywanej sprawie po pierwsze, sprawie należy stwierdzić, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, jego rozpoznanie stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, stosownie do art. 249a p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit.b p.p.s.a nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Skarga na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego jest więc rozpoznawana bez pobierania od R. Z. jakichkolwiek opłat. Po drugie, wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu podlega oddaleniu. Przedstawiona w formularzu PPF sytuacja majątkowa skarżącego, ustawowo zwolnionego od ponoszenia kosztów sądowych, nie pozwala stwierdzić, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, które w rozpoznawanej sprawie ograniczają się do wynagrodzenia ewentualnego pełnomocnika prawnego. Zauważyć należy, że wnioskodawca wraz z żoną osiągają stałe dochody z dwóch wynagrodzeń za pracę, co umożliwia planowanie wydatków, a najbardziej podstawowe potrzeby, to jest potrzeba zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw, kosztów leczenia czy też potrzeba mieszkania na bieżąco są zaspokajane. Po uiszczeniu stałych wydatków związanych z użytkowaniem domu, opłatami za media, kosztami leczenia, do dyspozycji skarżącego i jego żony pozostaje kwota ponad 1500 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie wskazał, by miał jakiekolwiek problemy ze spłatą zadłużenia z uzyskiwanych dochodów. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - orzeczenia.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżący może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, dorosłe dziecko, rodzeństwo. W większości spraw wojewódzki sąd administracyjny wydaje wyrok po przeprowadzeniu jednej rozprawy. Obecność skarżącego na rozprawie nie jest obowiązkowa i nie wstrzymuje wydania wyroku. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1, art. 239 pkt 1 lit.b, art. art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.