II SO/Ke 5/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. D. od postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach z dnia 25 kwietnia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie wniosku R. D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata złożonego przed wniesieniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 marca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami p o s t a n a w i a: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zwolnić R. D. od kosztów sądowych w całości oraz ustanowić dla niego adwokata. R. D. przed wniesieniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 marca 2016 r. znak: [...], w przedmiocie skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wystąpił o wyznaczenie adw. M. K., który w przeszłości prowadził jego sprawy i darzy go zaufaniem. Wyjaśnił, że jest człowiekiem prostym i nie da rady występować przed wymiarem sprawiedliwości samodzielnie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartym w urzędowym formularzu PPF, R. D. podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, pobiera zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 678,71 zł, jego żona otrzymuje emeryturę w wysokości 1020 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca nie wykazał innego majątku oprócz współwłasności 1/3 części domu drewnianego z lat 40. ubiegłego wieku o pow. 100 m² i 3 ha nieużytków, odziedziczonych w spadku wspólnie z dwoma braćmi. R. D. podał następujące stałe miesięczne wydatki i zobowiązania: rata kredytu – 619 zł, rata pożyczki żony – 56 zł, opłata za prąd – 70 zł, za gaz – 30 zł, leki – 70 zł, opał – 300 zł zimą, 100 zł latem. Do wniosku dołączył potwierdzenia wpłat gotówkowych na rzecz banku tytułem spłaty kredytu. Wnioskodawca zaznaczył, że ma wykształcenie podstawowe. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2016 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach odmówił przyznania R. D. prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca wraz z żoną osiągają stałe dochody z dwóch wynagrodzeń za pracę, co umożliwia planowanie wydatków, a najbardziej podstawowe potrzeby, to jest potrzeba zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw, kosztów leczenia czy też potrzeba mieszkania na bieżąco są zaspokajane. Przy stałych miesięcznych dochodach wnioskodawca jest w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów sądowych i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność, że R. D. spłaca kredyt bankowy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą bowiem mieć pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi - kosztami postępowania sądowego. Ponadto, bank udzielając wnioskodawcy kredytu ocenił jego sytuację finansową jako odpowiednią do przyznania kredytu, umożliwiającą ponoszenie obciążeń z nimi związanych. Strona natomiast nie wskazała, by miała jakiekolwiek problemy ze spłatą kredytu z uzyskiwanych dochodów, wręcz przeciwnie - z treści wniosku i załączonych dokumentów wynika, że wnioskodawca jest w stanie wpłacić do banku większą kwotę niż wymagana rata. Referendarz przywołał postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II OZ 625/08, z którego wynika, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi jednak w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 Ppsa. Poza tym, wnioskodawca sam wskazał, że adw. M. K. prowadził jego sprawy w przeszłości i darzy go zaufaniem. W dniu 6 kwietnia 2016 r. adwokat ten poświadczył za zgodność z oryginałem dołączoną do wniosku kopię decyzji organu administracji. Wynika z tego, że wnioskodawca dalej współpracuje z M. K. jako adwokatem z wyboru, a zatem zbędne jest ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W sprzeciwie R. D. podniósł, że nie jest prawdą, jakoby wraz z żoną oboje uzyskiwali dochody z wynagrodzenia za pracę. Żona pobiera bowiem emeryturę, a wnioskodawca zasiłek dla bezrobotnych, który kończy się w czerwcu 2016 r. Wnioskodawca nie może znaleźć pracy, ponieważ grozi mu odebranie prawa jazdy. Wyjaśnił, że bank oceniał jego sytuację finansową kilka lat temu, kiedy pracował. Wpłata większej kwoty raty kredytu wynikała zaś z tego, że w poprzednim miesiącu zapłacił mniej z uwagi na konieczność zakupu opału. W kwestii współpracy z adw. Mi. K. wyjaśnił, że prowadził jego sprawy wiele lat temu, a obecnie nie wziął pieniędzy za napisanie wniosku o zwolnienie od kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje : Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "Ppsa", rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 Ppsa). Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W myśl art. 245 § 1-3 Ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. W ocenie Sądu wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Utrzymuje się bowiem wraz z żoną z niewielkiej emerytury żony oraz jeszcze niższego zasiłku dla bezrobotnych, który dodatkowo kończy się w czerwcu 2016 roku. Nie posiada majątku poza współwłasnością domu z lat 40. XX w. oraz 3 ha nieużytków. Okoliczność spłacania rat kredytu nie świadczy o dobrej sytuacji finansowej, ponieważ kredyt ten udzielany był kiedy wnioskodawcy miał pracę. Oceniając więc sytuację majątkową wnioskodawcy, w świetle przesłanek z art. 246 Ppsa, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności, które dają podstawę do zwolnienia go od kosztów sądowych i ustanowienia dla niego adwokata z urzędu. Zatem postanowienie referendarza należało zmienić, ponieważ sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na poniesienie przez niego jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym nie tylko opłat sądowych i wydatków, ale także kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata wskazanego przez wnioskodawcę z imienia i nazwiska, wyjaśnić należy, że wyznaczenie konkretnego adwokata należy do właściwej okręgowej rady adwokackiej. Skoro wnioskodawca wskazał konkretnego adwokata, fakt ten zostanie zasygnalizowany Okręgowej Radzie Adwokackiej w Kielcach. Stosownie do treści art. 244 § 3 Ppsa jeżeli strona wskazała we wniosku adwokata właściwa okręgowa rada adwokacka, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, wyznaczy adwokata wskazanego przez stronę. Uwzględniając powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa orzekł jak w postanowieniu.