II SO/Ke 9/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. B. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w sprawie z wniosku P. B. sygn. akt [...] o wymierzenie Dyrektorowi Aresztu Śledczego w S. grzywny w związku z nieprzekazaniem skargi na bezczynność tego organu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: odrzucić zażalenie P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 lutego 2013 r. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w sprawie o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w sprawie o sygn. akt [...] z wniosku P. B. o wymierzenie Dyrektorowi Aresztu Śledczego w S. grzywny w związku z nieprzekazaniem skargi na bezczynność tego organu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, odrzucił zażalenie P. B. na postanowienie z dnia 31 grudnia 2012 r., z uwagi na niepodpisanie zażalenia. W ustawowym terminie P. B. wniósł pocztą elektroniczną zażalenie na postanowienie z dnia 28 lutego 2013 r., opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym i odtworzonym mechanicznie wzorem podpisu. W uzasadnieniu zakwestionował stanowisko Sądu, iż jedynie własnoręczny podpis spełnia wymóg podpisania skargi w rozumieniu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarządzeniem z dnia 15 marca 2013 r. Przewodniczący Wydziału II przedstawił akta z zażaleniem Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2013 r. sygn. I OZ 396/13 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił powyższe zażalenie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach w celu usunięcia braków formalnych. W uzasadnieniu tego postanowienia NSA wskazał, że w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma odpowiednika regulacji zawartej w przepisach Kodeksu cywilnego, Ordynacji podatkowej, Kodeksu postępowania cywilnego czy kodeksu postępowania administracyjnego przewidującej możliwość posługiwania się podpisem elektronicznym. Z samego zaś faktu obowiązywania ustawy o podpisie elektronicznym nie można wywodzić, iż podpisywanie pism tym podpisem jest dopuszczalne w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zarządzeniem z dnia 15 lipca 2013 r. Przewodniczący Wydziału II wezwał P. B. do usunięcia braku formalnego zażalenia na postanowienie z dnia 28 lutego 2013 r. przez własnoręczne jego podpisanie, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 7 sierpnia 2013 r. W wyznaczonym przez Sąd terminie P. B. nie podpisał zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Z kolei w myśl art. 178 ustawy p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Wśród wymogów formalnych, jakie dla pism stron, a zatem również dla zażalenia, przewiduje ustawa p.p.s.a., znajduje się m. in. umieszczenie podpisu osoby, która to pismo wnosi (art. 194 § 3 w zw. art. 46 § 1 pkt 4 ustawy p.p.s.a.). Z żadnego przepisu dotyczącego postępowania przed sądami administracyjnymi nie wynika obowiązek realizacji przez sądy administracyjne zadań publicznych związanych z prowadzeniem tych postępowań przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego i przekazywania w tej formie informacji do i od stron prowadzonych postępowań. Obowiązku takiego nie sposób także wywieść z art. 65 § 3 ustawy p.p.s.a. Przepis ten nie nakłada bowiem obowiązku doręczania pism za pośrednictwem poczty elektronicznej, a jedynie daje taką możliwość, a ponadto dotyczy doręczania pism przez sąd, a nie sądowi, co jednoznacznie wynika z treści § 1 tego artykułu, a także z treści całego rozdziału 4, dział III ustawy p.p.s.a. Wniesione przez P. B. zażalenie na postanowienie z dnia 28 lutego 2013 r. nie było własnoręcznie podpisane, a w związku z tym konieczne stało się wezwanie strony do jego podpisania pod rygorem odrzucenia. Wezwanie to nie zostało wykonane i tym samym nie został uzupełniony brak formalny w postaci podpisania zażalenia. Należy bowiem wyjaśnić, że ustawa p.p.s.a. jest aktem prawnym zawierającym przepisy lex specialis wobec ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. nr 130, poz. 1450 ze. zm.) w odniesieniu do skuteczności wniesienia pisma zaopatrzonego w podpis elektroniczny. W myśl art. 5 ust. 1 zd. 1 ww. ustawy bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu wywołuje skutki prawne określone ustawą, jeżeli został złożony w okresie ważności tego certyfikatu. Dane w postaci elektronicznej opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym są równoważne pod względem skutków prawnych dokumentom opatrzonym podpisami własnoręcznymi, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej (art. 5 ust. 2 ustawy). Przepisu art. 5 ust. 2 ustawy o podpisie elektronicznym nie można jednak uznać za regulację generalnie zrównującą podpis elektroniczny z podpisem własnoręcznym w ramach wszelkich postępowań przed organami administracji publicznej i sądami. W rozdziale IX cytowanej ustawy znajdują się bowiem przepisy zmieniające m.in. przepisy Kodeksu cywilnego (art. 60, art. 78 § 1 i § 2 k.c.), dopuszczające możliwość wyrażenia woli osoby w stosunkach cywilnoprawnych przez ujawnienie jej w postaci elektronicznej. Ponadto ustawą z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. nr 64, poz. 565 ze zm.) w art. 36 pkt 3 i pkt 5 dokonano zmiany przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tzn. art. 57 § 5 pkt 1 i art. 63 § 1, dopuszczając możliwość wniesienia podania w formie dokumentu elektronicznego. Jednocześnie art. 63 § 3a k.p.a. precyzuje, że podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno być uwierzytelnione przy użyciu mechanizmów określonych w art. 20a ust. 1 albo ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Posługiwanie się dokumentem elektronicznym dopuszcza również Ordynacja podatkowa (art. 3 pkt 13), jak również Kodeks postępowania cywilnego (art. 125 § 2). Przepis art. 126 § 5 k.p.c. stanowi wprost, że pismo procesowe wniesione drogą elektroniczną powinno być opatrzone podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym. W świetle powyższego należy podzielić ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, w myśl którego wszędzie tam gdzie ustawodawca przewidział możliwość posługiwania się przed organem administracji publicznej i sądami podpisem elektronicznym, wprowadził regulacje zezwalające na posługiwanie się takim rodzajem podpisu. W ustawie p.p.s.a. brak jest podobnych unormowań, a pojęcie podpisu elektronicznego w ogóle nie występuje. Dla skuteczności pisma wnoszonego przez stronę drogą elektroniczną konieczne jest zatem późniejsze opatrzenie go własnoręcznym podpisem, bowiem tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. I OZ 878/12, z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. I OZ 969/12, z dnia 29 stycznia 2013 r. sygn. I OZ 36/13, z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. I OZ 111-114/13). Reasumując stwierdzić należy, iż ustawa p.p.s.a. reguluje odrębnie (zarówno od ustawy o podpisie elektronicznym jak i ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne) zasady opatrywania podpisami dokumentów kierowanych do sądów administracyjnych. Z samego zaś faktu obowiązywania ustawy o podpisie elektronicznym nie można wywodzić, iż sposób podpisywania pism podpisem elektronicznym jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczalny. Oznacza to w konsekwencji, że pisma strony dla swojej skuteczności muszą być podpisane własnoręcznie. Mając zatem na uwadze, że P. B., pomimo skierowanego przez Sąd stosownego wezwania, nie podpisał własnoręcznie zażalenia, stwierdzić należy, iż uniemożliwia to nadanie biegu wniesionemu przezeń zażaleniu. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.