I SA/Kr 1016/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 11 maja 2012 r. nr: [...] w przedmiocie uznania ponaglenia za nieuzasadnione p o s t a n a w i a wniosek oddalić W skardze kasacyjnej z dnia 27 grudnia 2012 roku sporządzonej osobiście przez skarżącego W.G. zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłat i kosztów sądowych oraz o przyznanie pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej. W związku z tym, że wniosek złożony został bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz wniosku "PPF" o przyznanie prawa pomocy celem jego wypełnienia oraz odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnił brak. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza wynika, że skarżący zweryfikował zakres swojego żądania i domaga się aktualnie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. G.synem R.G., synową M. G.oraz wnukami: N. G. ur. 18 lipca 2004 r. i A. ur. 21 sierpnia 2008 r. Ich miesięczny dochód wynosi 5.539 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości 3.300 zł netto, świadczenie emerytalne jego żony w wysokości 1.207 zł netto oraz wynagrodzenie za pracę synowej w wysokości 1.032 zł netto. Syn R.jest osobą bezrobotną bez zasiłku. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Nie dysponuje oszczędnościami, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca podał, iż od roku 2002 pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonką. Żona posiada działkę – grunt orny o powierzchni ok. 40 ha, której nie można sprzedać bowiem jest zabezpieczona w postępowaniu prokuratorskim. Syn nie posiada majątku. Sytuacji majątkowej synowej skarżący nie zna, natomiast podaje iż syn i synowa mają rozdzielność majątkową. Koszty utrzymania gospodarstwa domowego kształtują się następująco: 338 zł miesięcznie energia elektryczna, 468 zł woda i ścieki (za 3 miesiące), 5.500 zł opał, 300 zł insulina wnioskodawcy, 130 zł leki żony, 170 zł abonamenty TV i telefon, 30 zł wywóz śmieci, 50 zł kwartalnie podatek od nieruchomości, 500-600 zł to koszty żywności, ubrania i środków czystości na osobę, ok. 1.800 zł rata kredytu w SKOK. Żona skarżącego ma problemy z kręgosłupem, koszt jednej wizyty to 260 zł. Skarżący przeszedł operację serca, od maja pozostaje w ciągłym leczeniu. Cierpi on także na marskość wątroby. Z powyższych względów W. G. nie ma możliwości uiścić opłat sądowo – administracyjnych. Trudna sytuacja finansowa rodziny wynika z bezrobocia jego syna. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, W.G. został wezwany do ich uzupełnienia poprzez przesłanie w terminie 7 dni: oświadczenia czyją własność stanowi dom, w którym zamieszkuje wraz z rodziną, oświadczenia w jaki sposób wykorzystywana jest nieruchomość rolna żony o wielkości 40 ha – jakie przynosi dochody (z uwzględnieniem dopłat), potwierdzenie wysokości dochodów skarżącego oraz jego żony (np. dowodami przekazu środków lub przelewu na rachunek bankowy), udokumentowanie wysokości miesięcznych dochodów synowej skarżącego (zaświadczeniem od pracodawcy lub dowodem przelewu środków na rachunek bankowy), kopii zeznań podatkowych W.G., M.G. i M. G., zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o zarejestrowaniu R. G. jako osoby bezrobotnej, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę oraz synową rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy, udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, podatki, wywóz ścieków, ubezpieczenie itp.), telefon, telewizję, itp., udokumentowanie wydatków ponoszonych na leczenie, przesłanie kopii umowy kredytowej i potwierdzenia dowodem przelewu lub przekazu wysokości raty spłacanej do SKOK, a także oświadczenia, czy skarżący lub osoby z nim gospodarujące są właścicielami pojazdów mechanicznych – jeśli tak, należało wskazać ich markę oraz rok produkcji. W odpowiedzi na wezwanie skarżący podał, iż dom w którym zamieszkuje wraz z rodziną jest własnością córki M.. Nieruchomość żony leży odłogiem, zabezpieczyła ją w całości Prokuratura Okręgowa. Jako dowody dochodów mogą świadczyć decyzje ZUS. Synowa odmówiła przedstawienia zaświadczenia o dochodach, bowiem nie chce mieć nic wspólnego ze sprawą. Skarżący nie ma kopii zeznania podatkowego, bowiem go nie składał. Uczynił to za niego ZUS, a zeznanie obejmuje wyłącznie emeryturę. Syn odmówił wydania dokumentu, o którym mowa w wezwaniu. Skarżący nie ma rachunku bankowego, ani lokat bankowych. Nie posiada faktur za leki. Żona ma zarejestrowany 13-letni samochód Pajero, który jest niesprawny, ma awarię wtrysku paliwa. Pomimo oświadczenia strony, że do pisma załącza rachunki i ratę w SKOK, żaden z tych dokumentów nie został przez skarżącego przesłany. Ze względu na brak możliwości zgromadzenia całej żądanej dokumentacji, skarżący wniósł o przedłużenie terminu. Zarządzeniem z dnia 27 czerwca 2013 roku referendarz sądowy WSA w Krakowie przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o 7 dni licząc od dnia doręczenia zarządzenia. Mimo upływu zakreślonego terminu dokumenty nie zostały przesłane. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. W niniejszej sprawie skarżący W. G. nie przekonał orzekającego o niemożliwości uiszczenia przez niego kosztów sądowych we własnym zakresie. Dane zawarte w urzędowym formularzu "PPF" nie miały cech "dokładności", a wezwania do ich uzupełnienia nie zostało przez skarżącego zrealizowane w pełni. Poza złożonymi oświadczeniami, skarżący nie wykonał wezwania w przedmiocie udokumentowania uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych wydatków. Nie przesłał decyzji potwierdzających wysokość pobieranych świadczeń emerytalnych własnego i małżonki, nie udokumentował dochodów synowej M. G.. Nie poparł stosownym dokumentem faktu zarejestrowania syna jako osoby bezrobotnej. Pomimo wyraźnego wezwania skarżący nie podjął się wykazania wydatków gospodarstwa domowego związanych z koniecznym utrzymaniem członków rodziny, nie przesłał bowiem rachunków potwierdzających ponoszone opłaty. Nie przedstawił dokumentów potwierdzających wydatki na leczenie. Tym samym skarżący uniemożliwił orzekającemu zweryfikowanie oświadczeń, które składane były we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Niewykonanie przez skarżącego wezwania do udokumentowania dochodów i wydatków spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżący faktycznie znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.