I SA/Kr 1023/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 17 września 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 22.05.2009r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., z dnia 18.02.2009r. nr [...] postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Małopolskiego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 22.05.2009r. nr [...], w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., z dnia 18.02.2009r. nr [...] Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" S. M. jest inwalidą I grupy. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem K. M. ur. w 1966r. który nie pracuje i nie posiada majątku . S. M. otrzymuje emeryturę po zmarłej żonie w wysokości 1 296,40 zł. miesięcznie , brutto. Jest również właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 4,44 ha ( w tym domu , stodoły i dwóch stajni), nie posiada natomiast oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma natomiast znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. S. M. jest wprawdzie człowiekiem schorowanym, pamiętać jednak trzeba, iż przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy mają charakter stricte finansowy a on posiada stały miesięczny dochód i nieruchomość w postaci dużego gospodarstwa rolnego z zabudowaniami. Koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie są natomiast duże i obejmują wpis od skargi w wysokości 100 zł. Stąd też uiszczenie ich jest zdaniem orzecznika możliwe bez pogorszenia warunków bytowych strony skarżącej. Stały miesięczny dochód i posiadanie nieruchomości dają stronie skarżącej możliwość zaciągnięcia niewielkiej pożyczki lub kredytu i w ten sposób zdobycie pieniędzy na pokrycie kosztów sądowych , gdyby odłożenie ich z bieżących dochodów było zbyt trudne. Nie można bowiem zapominać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak - Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Fakt, iż K. M. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z niepracującym synem powoduje wprawdzie zwiększenie kosztów utrzymania ale też nic nie stoi na przeszkodzie aby ten mężczyzna w sile wieku (ur. w 1966r. ) podjął prace zarobkową. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.