I SA/Kr 1028/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.K. i B.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. i B.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 marca 2014 r. nr: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. p o s t a n a w i a zwolnić skarżących od kosztów sądowych w 1/2 części; I) w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 marca 2014 roku w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok skarżący B.K. i B.K. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący oświadczyli, iż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Ich miesięczny dochód wynosi 3.600 zł i stanowi go emerytura W.K.z ZUS w wysokości 1.100 zł, jego emerytura z USA w wysokości 550 USD oraz emerytura B.K. z ZUS w wysokości 850 zł. Wnioskodawcy nie posiadają żadnego majątku ruchomego, ani nieruchomości. Mieszkają u syna. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy skarżący podnieśli, iż dochody z emerytur stanowią jedyne źródło utrzymania dwuosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawców. Środki te w całości przeznaczane są na zakup żywności, odzieży i obuwia, środki czystości, rachunki oraz bardzo wysokie koszty leczenia i rehabilitacji, bowiem strony od lat pozostają w stałym leczeniu, a ich stan zdrowia z uwagi na podeszły wiek pogarsza się. Nie byli oni w stanie przygotować się na opłatę sądową, dlatego ich wniosek o prawo pomocy jest zasadny. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagają się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części lub określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady partycypowania stron w kosztach postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84). W ocenie orzekającego w przedmiotowej sprawie skarżący uwiarygodnili, że nie posiadają obecnie dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Wnioskodawcy nie posiadają żadnego majątku, mieszkają u syna. Źródłem utrzymania małżonków K. są świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 3.600 zł. Skarżący są osobami starszymi, schorowanymi, pozostającymi w stałym leczeniu. Wydatki na leczenie i rehabilitację stanowią znaczne obciążenie domowego budżetu. Skarżący nie dysponują żadnymi oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogliby spieniężyć celem pokrycia kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności orzekający uznał, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Zasadnym jest zatem zwolnienie ich od kosztów sądowych w 1/2 części. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie mógł zostać uwzględniony z następujących powodów. Sytuacja majątkowa skarżących nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Zarówno skarżący, jak i jego małżonka dysponują stałymi i pewnymi źródłami dochodu. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy także zauważyć, że wszczynając spór przed sądem, skarżący powinni mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winni oni zatem poczynić odpowiednie starania, w celu zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. W analizowanej sytuacji majątkowej W. i B.K. zwolnienie ich od kosztów sądowych w całości byłoby zatem niezasadne. Konieczność poniesienia 1/2 części z ich ogólnej sumy nie naraża natomiast skarżących na pogorszenie warunków bytowych – z jednej strony, z drugiej zaś - odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.