I SA/Kr 1031/16

sygn. akt I SA/Kr 1031/16 Kraków, dnia 4 października 2017 r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. – M. i Ł. G. sp. jawna w K. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 sierpnia 2017 r. w sprawie ze skargi D. – M. i Ł. G. sp. jawna w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 czerwca 2016 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi D. – M. i Ł. G. sp. jawna w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 czerwca 2016 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania. Spółka wnioskowała o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2017 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz ustalił na podstawie oświadczeń i nadesłanych dokumentów, że przedmiotem działalności skarżącej są usługi budowlano - remontowe. W oświadczeniu o majątku i dochodach w rubryce nr 6 "Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" wpisano kwotę 50.000 zł. W związku z tym, że nie sporządzono jeszcze bilansu za 2016 rok nie została podana wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy. Strona nie posiada majątku, rachunku bankowego, ani środków w kasie. Jej wydatki stałe wynoszą 5.000 zł, zaległe płatności 250.000 zł, a zajęcia, dokonane przez Urząd Skarbowy K. S. M. sięgają kwoty 6.000.000 zł. Referendarz wskazał też, że mimo wezwania strona nie przedstawiła szeregu danych i dokumentów. Zaznaczył, iż termin do realizacji tego wezwania był dwukrotnie przedłużany. W konsekwencji wskazanych okoliczności referendarz stwierdził, że strona skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek, warunkujących przyznanie jej prawa pomocy. We wniesionym w terminie sprzeciwie strona skarżąca podniosła, że nadal nie otrzymała wszystkich niezbędnych dokumentów, które były objęte żądaniem. W jej ocenie dotychczas przedstawione dowody i informacje w pełni uwiarygadniają prośbę o przyznanie prawa pomocy. Spółka zwróciła się o dalsze przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konsekwencją nie zrealizowania takiego wezwania jest oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości również co do tego, że inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej, np. związanej z ponoszeniem nadzwyczajnych kosztów utrzymania, czy leczenia spoczywa na wnioskodawcy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości- wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). W takiej sytuacji uznać trzeba, iż zainteresowana nie wykazała- w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a.- że nie stać jej na poniesienie wydatków, niezbędnych w postępowaniu sądowym. Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W niniejszej sprawie spółkę wezwano do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie wyciągów z kont bankowych spółki obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy oraz ich obecny stan, oświadczenia określającego w jaki sposób płacone są wydatki stałe spółki i skąd pochodzą fundusze na ich pokrywanie, zeznania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za ostatni okres rozliczeniowy, sprawozdania finansowego za 2016 r., dowodów zajęć komorniczych, dowodów zaległości w płatnościach, spisu miesięcznych wydatków Ł. G. i M. G., związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, wyciągów z ich kont bankowych (zarówno osobistych, jak i firmowych) obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, wyciągów z lokat bankowych, oświadczenia określającego inne źródła dochodów wraz z podaniem ich miesięcznej wysokości, zeznań podatkowych lub odpowiednich zaświadczeń z właściwego urzędu skarbowego o uzyskanych przez niego w 2016 r. dochodach i przychodach, odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością Ł. G. i M. G. oraz zaświadczeń z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących ich własnością, współwłasnością (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku. Wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 12 kwietnia 2017 r. Na jej wniosek referendarz dwukrotnie (zarządzeniami z dnia 12 maja 2017 r. oraz 23 czerwca 2017 r.) przedłużał termin do przedłożenia wskazanych dokumentów. Ostatecznie termin ten został wyznaczony na 7 dni od otrzymania drugiego z zarządzeń, które stronie doręczono w dniu 6 lipca 2017 r. Spółka nie przedłożyła na żadnym etapie postępowania jakichkolwiek dokumentów. Należy przy tym podkreślić, że znaczna część żądanych dowodów lub informacji (wyciągi z kont i lokat) mogła być przez wspólników strony skarżącej uzyskana bez najmniejszej trudności i nieomal natychmiast, natomiast sporządzenie np. spisu miesięcznych wydatków w całości zależało od nich. Zaświadczenia z organów skarbowych albo ewidencji pojazdów również z całą pewnością można uzyskać w czasie krótszym niż prawie sześć miesięcy, a tyle właśnie upłynęło od momentu doręczenia pierwszego wezwania do dnia rozpoznania sprzeciwu przez Sąd. Spółka uniemożliwiła więc najpierw referendarzowi, a następnie Sądowi dokonanie rzetelnej analizy jej stanu finansowego. Słusznie zatem referendarz uznał, że przesłanki przyznania prawa pomocy nie zostały wykazane, a zatem postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego jest prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 260 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.