I SA/Kr 1079/09

Sygn. akt I SA/Kr 1079/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 listopada 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2006r., sprawy ze skargi H. P., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 18 maja 2009 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę należnych od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz, Pracy, - skargę oddala - Decyzją z dnia 24 marca 2009 roku nr [...]Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił H.P. (zwany dalej "skarżącym") umorzenia odsetek za zwłokę należnych z uwagi na nieopłacone składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za lipiec 1999 roku w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W uzasadnieniu organ podał, iż na obecnym etapie nie zostały spełnione przesłanki z art. 28 ust. 2 lub 3a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137 poz. 887 ze zm.) w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku (Dz.U. Nr 141, poz. 1365.). Mianowicie, skarżący zaprzestał wprawdzie prowadzenia działalności gospodarczej, ale żaden organ egzekucyjny nie stwierdził dotychczas braku majątku podlegającego egzekucji. Nie można więc było przyjąć, że wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności. Organ zaznaczył też, że skarżący nie wykazał aby zapłata składek pociągała dolegliwe skutki zagrażające jego egzystencji. W dalszej części uzasadnienia organ dodawał, że skarżący pracował w gospodarstwie rolnym swojej matki i chociaż twierdził, że gospodarstwo to nie przynosiło dochodów, to jednak, jak zauważał organ, skoro gospodarstwo to stanowiło źródło utrzymania, to musiało jakieś zyski generować. Oprócz tego, zdaniem organu, z uwagi na uznaniowy charakter tego rodzaju decyzji nawet przy spełnieniu przesłanek ustawowych koniecznych do umorzenia i tak decyzja w tym względzie ze względu na interes finansów ubezpieczeń społecznych mogła być odmowna. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący domagał się zmiany zaskarżonej decyzji, wskazując na swoją ciężką sytuację finansową. Podkreślił przy tym jeszcze raz, że nie uzyskuje żadnych dochodów, pracuje na gospodarstwie matki w zamian za utrzymanie, nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego i nie ma też jakichkolwiek oszczędności. Samo gospodarstwo natomiast posiadało niewielki areał rolny i z uwagi na niską jakość gruntów przynosiło dochód, który nie zaspokajał nawet wszystkich podstawowych potrzeb życiowych. W decyzji z dnia 18 maja 2009 roku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, powielając prezentowane wcześniej stanowisko. Odnosząc się do zarzutów ubezpieczonego, organ podał, że zła sytuacja finansowa była przedmiotem szczegółowej analizy w poprzednim postępowaniu. Ponadto nie przesądza ona o trwałej nieściągalności omawianych zobowiązań a także braku możliwości ich zapłaty w dłuższej perspektywie czasowej. Co więcej, zaznaczył organ odwoławczy, istniała możliwość rozłożenia powstałej zaległości na raty, tak aby dostosować ich wysokość do sytuacji skarżącego. W skardze z dnia 15 czerwca 2009 roku skarżący zażądał uchylenia decyzji organów obydwu instancji, przedstawiając dotychczasowe zarzuty i ich argumentację. Dodał nadto, iż jego status materialny nie ulegnie zmianie z uwagi na stan zdrowotny, uniemożliwiający podjęcie dodatkowych zajęć zarobkowych. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych, podtrzymując wcześniejsze stanowisko. Stwierdził także, że skarżący jest osobą młodą, nie jest obłożnie chory, pracuje w gospodarstwie rolnym, a sam fakt braku dochodów nie jest wystarczający do umorzenie rozważanych zaległości. Na rozprawie w dniu 27 listopada 2009r. pełnomocnik skarżącego podała dodatkowo, że w jej rozeznaniu kwoty odsetek powinny być inne niż w decyzji. Podniosła również zarzut przedawnienia, przy czym stwierdziła, że nie może przedstawić na powyższą okoliczność żadnego dowodu, a to z uwagi na fakt, że nie uzyskała od swojego klienta żadnych dokumentów ani też informacji na powyższy temat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, że, co podkreśla również organ administracyjny, decyzja w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ po wszechstronnej analizie zaistniałego stanu faktycznego, która winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, ma prawo podjąć negatywną w skutkach dla strony decyzję, pomimo, że ustawowe przesłanki dla zastosowania danej instytucji (np. właśnie umorzenie należności składkowych) w danym przypadku wystąpiły. Orzecznictwo sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje na takie rozumienie art. 28 ust. 1 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń podzielając zastosowaną przez organy wykładnię przyjmującą, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia (por wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2009r. sygn. akt I SA/Gd 874/08 oraz cytowane tamże orzecznictwo NSA). Zasady wykładni ww. art. 28 ust. 1 formalnie dotyczącego umorzenia składek należy stosować również przy umarzaniu odsetek za zwłokę (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2009r. sygn. akt II GSK 679/08). W konsekwencji argumenty skarżącego zawarte w skardze, a dotyczące jego złej sytuacji materialnej nie mogły odnieść pozytywnego skutku. Organ rozstrzygając w przedmiocie wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę za nieopłacone składki w wydanej decyzji powołał właściwe w sprawie przepisy, a także uzasadnił dlaczego nie dał wiary twierdzeniom skarżącego o braku dochodowości gospodarstwa rolnego stanowiącego źródło utrzymania jego i jego matki. W ocenie Sądu zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego była ocena organu, że skoro sam skarżący podał, iż utrzymuje się z pracy na gospodarstwie rolnym matki - to nie można przyjąć, że gospodarstwo to nie przynosi dochodu. Z akt wynika, że gospodarstwo rolne ma ponad 3 ha, a sam skarżący (urodzony w 1971r.) jest stosunkowo młodym człowiekiem. Skarżący nie wykazał ani też nie uprawdopodobnił jakichkolwiek innych okoliczności (klęska żywiołowa, nadzwyczajne wypadki losowe) powodujących brak uzyskiwania dochodów z pracy na ponad 3ha gospodarstwie. W ocenie Sądu, organy prawidłowo więc przyjęły, że gospodarstwo to przynosi dochody. Odnosząc się natomiast do zarzutów pełnomocnik skarżącego o błędnym wyliczeniu odsetek to należy zauważyć, że po pierwsze zarzuty te zostały podniesione dopiero na etapie postępowania sądowego, a ponadto nie zostały uprawdopodobnione jakimikolwiek dokumentami. W rezultacie Sąd uznał je za nieusprawiedliwione. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych rozpatrujących skargi zostały bowiem określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) -zwanej dalej p.p.s.a.. Powołane przepisy uprawniają sądy administracyjne do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Nie oznaczają jednak, że sądy są uprawnione do samodzielnego ustalania stanu faktycznego (co do wysokości odsetek w oparciu o daty wpłat) i to dopiero na zarzut podniesiony na rozprawie - zarzut przy tym nie poparty jakimkolwiek dokumentem. Nie był również zasadny zarzut przedawnienia. Zgodnie z obowiązującym w dacie orzekania art. 24 ust. 6 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych termin przedawnienia należności z tytułu składek (a więc i odsetek od tych zaległości) wynosi 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Należności z tytułu odsetek mogły powstać najwcześniej w sierpniu 1999r., wtedy przypadała bowiem płatność składek za lipiec 1999r. W konsekwencji w dacie orzekania przez organy obu instancji (marzec i maj 2009r.) - termin 10- letni jeszcze nie upłynął. Natomiast ewentualne przedawnienie (o ile w ogóle takie nastąpiło, gdyż w aktach brak było jakichkolwiek dokumentów dotyczących przerwy lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia) w dacie wyrokowania przez Sąd nie miało dla sprawy znaczenia. Należy przy tym zauważyć, że przepis ww. art. 24 ust. 6 zmieniony został (wydłużono termin 5 letni do okresu 10 letniego) przez art. 1 pkt 9 lit. a) ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241 poz.2074) z dniem 1 stycznia 2003 r. Orzekający w sprawie Sąd podziela przy tym pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że jeżeli w trakcie biegu terminu przedawnienia następuje jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy, to jest nowy termin przedawnienia (wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009r. sygn. akt II GSK 651/08). W rezultacie i ten zarzut Sąd uznał za bezzasadny. Mając powyższe na uwadze Sad skargę oddalił na zasadzie art. 151 p.p.s.a.