I SA/Kr 1081/06

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. D. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K.- N.H. z dnia [...] nr [..] odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 10 000 zł. w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości w 2003r. postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek I. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych , w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...]. nr [...], w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K.- N. H. z dnia [...] nr [...] odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 10 000 zł. w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości w 2003r. Z "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" zawartego we wniosku oraz nadesłanych dokumentów wynika, iż I. D. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymując jednocześnie ciężko chorą A. W., która nie posiada własnych źródeł dochodów. I. D. otrzymuje emeryturę w wysokości 1240 zł. Spłaca z niej zaciągnięty kredyt, którego miesięczna rata wynosi 373 zł. Nie jest właścicielem nieruchomości ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Posiada natomiast oszczędności w kwocie 20 000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie daje w ocenie orzekającego podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. I.D. otrzymuje bowiem stały dochód w postaci emerytury a zgromadzone oszczędności w kwocie 20 000 zł. pozwalają w zupełności na pokrycie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Sam wpis od skargi wynosi bowiem 500 zł. i jest sumą 40 krotnie niższą od zgromadzonych środków finansowych. Orzekający wziął pod uwagę fakt, iż strona skarżąca spłaca kredyt i utrzymuje A. W. Należy jednak podkreślić, iż zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym nie mają pierwszeństwa przed należnościami stanowiącymi koszty sądowe. Utrzymywanie natomiast A. W. wynikające zapewne z chwalebnych pobudek nie może być argumentem przemawiającym za przyznaniem zwolnienia od kosztów sądowych w rozpatrywanej sytuacji . Opieka ta jest bowiem wynikiem tylko dobrej woli i chęci I. D. Instytucja prawa pomocy w ramach postępowania sądowoadministracyjnego nie jest zaś drogą do wspomagania finansowego obywateli (stron ) w tego typu sytuacjach. Oczywiście orzekający zdaje sobie sprawę ze zwiększonych kosztów utrzymania w takim przypadku ale biorąc pod uwagę zgromadzoną przez I. D. kwotę 20 000 zł. nie można uznać , iż w omawianej sytuacji zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy. Pamiętać bowiem trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt. 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.