I SA/Kr 1094/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek WSA Urszula Zięba Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem [...] w Z. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej ponownej oceny projektu - skargę oddala - I. Parafia Rzymskokatolicka pod wezwaniem N. w Z. złożyła wniosek o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M. na lata 2014-2020 projektu pod tytułem: [...], numer projektu: [...], numer konkursu: [...]). Pismem z 12 stycznia 2018r. znak: [...] Zarząd Województwa jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa M. na lata 2014-2020, poinformował Parafię, że złożony wniosek został negatywnie oceniony na etapie oceny formalnej ze względu na fakt niespełnienia kryterium kwalifikowalności projektu. IZ RPO WM wyjaśniła, że udzielenie wsparcia ze środków publicznych na realizację przedmiotowego projektu naruszałoby zapisy art. 22 ust. 1 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską, podpisanego w Warszawie dnia 28 lipca 1993r. (Dz. U. z 1998r. Nr 51 poz. 318) oraz ust. 1 art. 43 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP. Kościelne osoby prawne mogą bowiem otrzymać wsparcie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M. na lata 2014-2020 jedynie na działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, a także dotyczącą odbudowy i utrzymania dóbr kultury oraz konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów. Natomiast przedmiotem niniejszego projektu jest zakup i montaż dwóch instalacji fotowoltaicznych o łącznej mocy 41,72 kWp w tym: dachowej instalacji o mocy 20,72 kWp na potrzeby domu parafialnego oraz dachowej instalacji o mocy 21 kWp na dachu wikarówki na potrzeby budynku kościoła, będącego obiektem wpisanym do rejestru zabytków. Projekt dotyczy również działań zmierzających do poprawy efektywności energetycznej budynków Parafii poprzez zastosowanie zasobnika c.w.u wraz z niezbędną infrastrukturą. IZ RPO WM stwierdziła, że w punkcie C.1.2 wniosku o dofinansowanie wskazano, że w zabytkowym budynku kościoła "odbywają się liczne i cykliczne koncerty muzyki klasycznej, dla każdego mieszkańca czy turysty bez względu na światopogląd i wyznanie". Ponadto odbywają się w nim wydarzenia społeczne i kulturalne związane z tematyką edukacyjną, psychologiczną, oświatową, wychowawczą (organizacja wyjazdów dla dzieci, nauka śpiewu, kulturalne spędzanie czasu, pomoc koleżeńska) oraz cykliczne spotkania [...] w zakresie spotkań towarzyskich i pomocy charytatywnej. W budynku kościoła działa również Stowarzyszenie, które zajmuje się pomocą osobom potrzebującym w zakresie pomocy w załatwianiu spraw administracyjnych i organizacji pogrzebów oraz Związek Harcerzy Rzeczpospolitej. W budynku domu parafialnego działa natomiast Kuchnia św. B. organizacja [...] oraz prowadzona jest niepubliczna świetlica dla dzieci i młodzieży. Ponadto mieści się w nim biblioteka; oddział [...] oraz zespół C. . Równocześnie IZ RPO WM dodała, że we wniosku o dofinansowanie nie wskazano żadnych informacji oraz nie dostarczono jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, iż działania w ramach projektu są bezpośrednio nakierowane na ochronę zabytkowej substancji oraz ochronę dóbr kultury. Wprawdzie instalacja będzie montowana na potrzeby zabytkowego obiektu, jednak celem inwestycji nie jest zabezpieczenie i ochrona substancji zabytkowej, lecz redukcja emisji CO2 oraz obniżenie kosztów eksploatacyjnych Parafii. W ocenie IZ RPO WM, przedmiot niniejszej inwestycji nie wpisuje się w katalog przedsięwzięć, na które zgodnie z zapisami Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską oraz ustawy z 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej kościelne osoby prawne mogą uzyskać dofinansowanie ze środków publicznych, gdyż określona w punkcie C.1.2 wniosku o dofinansowanie działalność prowadzona w kościele parafialnym jest niemal w całości związana z praktykowaniem kultu religijnego oraz dotyczy innej niezinstytucjonalizowanej działalności towarzyszącej. Zdaniem organu, wskazane przedsięwzięcia organizowane w budynku domu parafialnego można uznać za niezinstytucjonalizowaną działalność społeczną, w znacznej mierze związaną z kultem religijnym. Poza tym pierwotną i podstawową funkcją obu budynków jest funkcja religijna związana z funkcjonowaniem parafii obrządku rzymsko-katolickiego. IZ RPO WM uznała zatem, że zakres rzeczowy inwestycji nie jest w żaden sposób związany z realizacją celów humanitarnych, charytatywno-opiekuńczych, naukowych i oświatowo-wychowawczych, nie ma również na celu stworzenia warunków do działania duszpasterstwa wojskowego oraz duszpasterstwa specjalnego w zakładach państwowych oraz nie jest bezpośrednio nakierowany na ochronę dóbr kultury. Parafia wniosła protest, gdyż jej zdaniem oceniający nie zapoznał się dokładnie z obowiązującym prawodawstwem krajowym, błędnie dokonał interpretacji prawa oraz przywołał treść ustaw i rozporządzeń w okrojonym zakresie, które sugerują, iż niniejszy projekt jest niekwalifikowany. Parafia podniosła, że uzasadnienie oceniającego w Kryterium "Kwalifikowalność wnioskodawcy i partnerów" jest sprzeczne z uzasadnieniem zawartym w Kryterium "Kwalifikowalność projektu". W ramach Kryterium "Kwalifikowalność wnioskodawcy i partnerów oceniający uznaje bowiem, że Wnioskodawca spełnia to kryterium, gdyż należy do katalogu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o dofinansowanie w ramach Poddziałania4.1.1. Natomiast w Kryterium "Kwalifikowalność projektu" oceniający uznaje, że projekt jest całkowicie niekwalifikowalny, ponieważ Wnioskodawca (kościelna osoba prawna) nie może się ubiegać o dofinansowanie w ramach tego konkursu z uwagi na niezgodność takiego wsparcia z zapisami umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polskę oraz aktami prawa krajowego. Zdaniem Parafii, stanowisko osoby oceniającej jest niezgodne z obowiązującym prawem oraz z oficjalnym stanowiskiem Instytucji Organizującej Konkurs (dalej: IOK) w sprawie możliwości finansowania Kościoła Katolickiego w ramach M. Regionalnego Programu Operacyjnego. Zgodnie z tym stanowiskiem możliwe jest udzielenie wsparcia w formie dotacji dla Kościoła z zachowaniem bezstronności w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, jednocześnie zapewniając swobodę ich wyrażania w życiu politycznym. Wnioskodawca powołał się przy tym na treść art. 22 ust. 1 Konkordatu, zgodnie z którym działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, podejmowana przez kościelne osoby prawne, jest zrównana pod względem prawnym z działalnością służącą analogicznym celom i prowadzoną przez instytucje państwowe. Nie zgodzono się ze stanowiskiem Oceniającego, że finansowe aspekty inwestycji sakralnych i kościelnych na terytorium RP reguluje ust. 1 art. 43 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem IOK, art. 40 pkt 4 tej ustawy stanowi, że środki na realizację działalności charytatywno-opiekuńczej pochodzą w szczególności z subwencji, dotacji i ofiar pochodzących od krajowych instytucji i przedsiębiorstw państwowych, społecznych, wyznaniowych i prywatnych. Zdaniem Parafii, stanowisko IOK jest jednoznaczne - ustawa z 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej nie reguluje spraw związanych z przyznawaniem dotacji unijnych. W odniesieniu do tych źródeł, finansowanie jest dozwolone na podstawie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, która nie zawiera żadnych ograniczeń podmiotowych w odniesieniu do beneficjentów projektów. Skarżący wskazał, że IOK stoi na stanowisku, iż w ramach M. Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 kościelne osoby prawne mogą otrzymać współfinansowanie jedynie na działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, a także dotyczącą odbudowy i utrzymania dóbr kultury, spełniająca jednocześnie definicje neutralności światopoglądowej, tj. realizującą konstytucyjny obowiązek Państwa dotyczący zachowania bezstronności w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych. W ocenie Wnioskodawcy, stanowisko IOK jest aktualne także w obecnej perspektywie (2014-2020). Parafia powołała się na treść art. 17 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, która jednoznacznie dopuszcza partycypacje Państwa w działania na rzecz dóbr kultury należących do kościelnych osób prawnych. Wnioskodawca uważa zatem, że może uzyskać wsparcie w ramach dofinansowania RPO WM 2014-2020, ponieważ jest ono zgodne z zapisami umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polskę oraz aktami prawa krajowego. Parafia zarzuciła również, że Oceniający nie zapoznał się z treścią wniosku o dofinansowanie. Wnioskodawca wskazał bowiem w projekcie jednoznacznie, iż wsparcie w ramach projektu dotyczy jedynie działalności służącej celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo •wychowawczym, a także dotyczącą odbudowy i utrzymania dóbr kultury, spełniającą jednocześnie definicję neutralności światopoglądowej. Opis w jaki sposób budynki objęte wsparciem spełniają cele wskazane w stanowisku IOK znajduje się m.in. w części C.1.2 wniosku o dofinansowanie. Parafia uważa zatem, że jej projekt wpisuje się jednoznacznie i spełnia w 100% wymagane kryterium, gdyż będzie dotyczyć budynków (Kościoła i Plebanii), w których prowadzona jest działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, a także dotyczącą odbudowy i utrzymania dóbr kultury, spełniającą jednocześnie definicję neutralności światopoglądowej. Parafia nie zgodziła się z zarzutem oceniającego, że we wniosku o dofinansowanie nie wskazano żadnych informacji oraz nie dostarczono jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, iż działania w ramach projektu są bezpośrednio nakierowane na ochronę zabytkowej substancji oraz ochronę dóbr kultury. W Regulaminie konkursu i pozostałej dokumentacji konkursowej nie ma bowiem zapisu o konieczności przedstawienia dostarczenia dokumentów potwierdzających, iż działania w ramach projektu są bezpośrednio nakierowane na ochronę zabytkowej substancji oraz ochronę dóbr kultury. Natomiast jeśli chodzi o informacje to takie zawarto, gdyż cały projekt dotyczy utrzymania dobra kultury-energia elektryczna wytworzona dzięki panelom fotowoltaicznym będzie przeznaczona bezpośrednio na utrzymanie zabytkowego obiektu. Wnioskodawca podkreślił, że celem inwestycji jest redukcja emisji CO2 oraz obniżenie kosztów eksploatacyjnych Parafii, w tym budynku będącego zabytkiem - co w pełni wpisuje się w cele programu operacyjnego zawartego w Szczegółowym Opisie Osi Priorytetowych RPO WM 2014-2020. Parafia podała listę wniosków o dofinansowanie realizowanych z Funduszy Europejskich w Polsce w latach 2014-2020, które otrzymały dotacje na podobny zakres rzeczowy (również montaż instalacji OZE), gdzie wnioskodawcą były kościelne osoby prawne. Krzywdzące było uznanie opisanych we wniosku działalności za niezinstytucjonalizowaną działalność społeczną w znacznej mierze związaną z kultem religijnym, gdyż nie ma ono żadnego poparcia w ustawodawstwie polskim, jak i w rozporządzeniach unijnych. Jest to bowiem sprzeczne z zapisami art. 22 ust. 1 Konkordatu. Wnioskodawca wyjaśnił, że przedmiotem projektu są budynki przeznaczone na działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno- opiekuńczym, naukowym i oświatowo - wychowawczym, a także dotyczącą odbudowy i utrzymania dóbr kultury, spełniającą jednocześnie definicję neutralności światopoglądowej, tj. realizującą konstytucyjny obowiązek Państwa dotyczący zachowania bezstronności w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych. Skarżący podkreślił, że ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej z 17 maja 1989r. precyzuje w art. 39 zakres działalności charytatywno-opiekuńczej przy czym wymieniony w tym przepisie katalog ma charakter jedynie przykładowy i ma on na celu wskazanie kierunków działań, jakie mogą podejmować kościelne osoby prawne. Zdaniem Wnioskodawcy, że mogą być podejmowane także inne działania o charakterze charytatywno-opiekuńczym. Parafia powołała się przy tym również na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 22 stycznia 1999r. sygn. akt: SA/Gd 78/97, że ustawa o stosunku Państwa do Kościoła nie zawiera ścisłej definicji prowadzonej przez Kościół działalności charytatywno-opiekuńczej, nie zawiera też enumeratywnego wyliczenia rodzajów tej działalności, zaś art. 39 tej ustawy obejmuje wyliczenie przykładowe tej działalności. Skarżący wskazał, że pod pojęciem działalności charytatywno- opiekuńczej należy rozumieć działalność polegającą na prowadzeniu przez Kościół działań zmierzających do niesienia pomocy potrzebującym, w tym sierot, ubogim, chorym, starcom, bezdomnym, ofiarom sił wyższych i konfliktów oraz otoczeniu tych osób opieką, a tym samym kształtowaniu postaw społecznych i krzewieniu idei pomocy bliźniemu - w pełni przez nią realizowane. Zatem stanowisko oceniającego jest błędne i nie ma żadnego umocowania w przytoczonej ustawie wyznaniowej ani Konkordacie. Wnioskodawca podkreślił, że spełnia wymogi formalne w zakresie kwalifikowalności projektu, gdyż dzięki inwestycji będzie następowała redukcja emisji CO2 (emisja równoważna CO2 dla projektu wyniesie 30,82 tony równoważnika CO2 na rok), a zatem i poprawa stanu środowiska. Rozstrzygnięciem z 5 marca 2018r. nr [...] Zarząd Województwa nie uwzględnił protestu Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem N. w Z.. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie IRP w pierwszej kolejności wyjaśniła, że zgodnie z zapisami załącznika nr 1 do Regulaminu konkursu kryterium Kwalifikowalność projektu nie ma charakteru porównawczego, a indywidualny. Oceny przedmiotowego projektu nie dokonuje się więc w odniesieniu do innych projektów, które otrzymały dotację z funduszy europejskich na lata 2014-2020. W związku z tym, argument Wnioskodawcy dotyczący przedstawienia listy projektów, które otrzymały dotację, gdzie Beneficjentami były kościelne osoby prawne, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszego protestu. Bezzasadny jest również argument Wnioskodawcy, że uzasadnienie IOK w kryterium Kwalifikowalność Wnioskodawcy i partnerów pozostaje w sprzeczności z uzasadnieniem zawartym w kryterium Kwalifikowalność projektu. Zdaniem Zarządu Województwa, projekt Parafii nie uzyskał negatywnej oceny z tego powodu, że został złożony przez kościelną osobę prawną. Zgodnie bowiem z zapisami §20 ust. 1 pkt 9) Regulaminu konkursu jednym z typów Beneficjentów, którzy mogą ubiegać się o dofinansowanie w ramach niniejszego konkursu są kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych. Zarząd Województwa uważał, że IOK słusznie uznała kryterium Kwalifikowalność Wnioskodawcy i partnerów za spełnione. W opinii IRP, negatywna ocena kryterium Kwalifikowalność projektu wynikała z wyłączeń przedmiotowych, mając na uwadze istniejący porządek prawny, iż kościelne osoby prawne mogą uzyskać wsparcie w ramach RPO WM na lata 2014-2020 jedynie na działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, a także dotyczącą odbudowy i utrzymania dóbr kultury oraz konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów. Zarząd Województwa stwierdził, że potwierdza kwalifikowalność Wnioskodawcy, jednak przedmiotowy projekt nie może uzyskać dofinansowania z uwagi na wskazane przez IOK zapisy ustawy o stosunku Państwa do Kościoła oraz Konkordatu. Organ podniósł, że z §47 Regulaminu konkursu wynika, że w sprawach nieregulowanych w Regulaminie zastosowanie mają przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Wskazał również na zapisy art. 6 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013r., zgodnie z którym operacje wspierane z EFSI są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego odnoszącymi się do jego stosowania (obowiązujące przepisy prawa). Do obowiązków wynikających z art. 6 Rozporządzenia nr 1303/2013 Instytucja Zarządzająca została zobowiązana w art. 6 ust. 2 ustawy. Podstawę systemu realizacji programu operacyjnego mogą bowiem stanowić w szczególności przepisy prawa powszechnie obowiązującego, wytyczne, szczegółowy opis osi priorytetowych programu operacyjnego, opis systemu zarządzania i kontroli oraz instrukcje wykonawcze zawierające procedury działania właściwych instytucji. Poza tym również zapisy Podręcznika kwalifikowania wydatków objętych dofinansowaniem w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M. na lata 2014-2020 (podrozdział 5.2, pkt 2. lit. f.) wskazują, iż dany projekt kwalifikuje się do dofinansowania w przypadku, gdy spełnia m.in. przesłankę zgodności z obowiązującymi przepisami prawa unijnego oraz krajowego. Zarząd Województwa wskazał także na zapisy art. 43 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła, gdzie wskazano, iż inwestycje sakralne i kościelne są finansowane ze środków własnych kościelnych osób prawnych. Zdaniem IRP, z przepisu tego wynika zakaz dla wszelkich organów władz publicznych, zarówno administracji państwowej, jak i samorządowej, finansowania inwestycji sakralnych i kościelnych. Skoro więc ustawodawca wyraźnie wskazuje źródło finansowania takich inwestycji, oznacza to, że środki na te inwestycje nie mogą pochodzić z innych źródeł. Zdaniem IRP, kościelne osoby prawne mogą więc otrzymać wsparcie w ramach RPO WM 2014-2020 jedynie na działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, a także dotyczącą odbudowy i utrzymania dóbr kultury oraz konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów. Kluczową zatem kwestią w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy Wnioskodawca w ramach przedmiotowego projektu realizuje wskazane cele w obiekcie objętym projektem. W ocenie IRP, przedstawiony opis działalności prowadzonej w obiektach objętych projektem nie pozwala na kwalifikowanie do działań zgodnych z art. 22 Konkordatu. Zarząd Województwa wskazał, że jednym z celów prowadzonej działalności przez Wnioskodawcę jest działalność naukowa i oświatowo-wychowawczą, która polega m.in. na prowadzeniu świetlicy niepublicznej dla dzieci i młodzieży oraz biblioteki parafialnej. W opinii IRP, wskazane formy prowadzonej działalności (świetlica, biblioteka) można zaliczyć do działalności o charakterze oświatowo-wychowawczym, która prowadzona jest na terenie domu parafialnego, będącego przedmiotem projektu. Natomiast, zdaniem IRP, Wnioskodawca w bardzo ogólny sposób przedstawił informacje dotyczące ich działalności. Z opisu przedstawionego we wniosku można jedynie dowiedzieć się, iż świetlica działa od 1996 r. i jest czynna codziennie. Natomiast, w odniesieniu do biblioteki Wnioskodawca wyłącznie wskazał, iż jest ona ogólnodostępna, jej działalność polega na wypożyczaniu książek, zachęcaniu do czytania, organizacji wieczorków czytelniczych. Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z deklaracją Wnioskodawcy przedstawioną we wniosku (m.in. pole C.1.2.) na terenie Kościoła działa Związek Harcerstwa Polskiego (ZHR), który prowadzi działalność w zakresie edukacyjno-wychowawczym i pomocy słabszym. Wnioskodawca nie przedstawił jednak żadnych informacji w jaki sposób ZHR realizuje cele edukacyjne na terenie Kościoła. W opinii Zarządu Województwa, na podstawie tak przedstawionych informacji, trudno jest uznać, że budynek domu parafialnego, czy też Kościoła, wykorzystywany jest na realizację celów naukowych, czy tez oświatowo-wychowawczych. Wnioskodawca nie przedstawił bowiem podstawowych informacji (np.: liczba osób korzystających ze wskazanej formy działalności, powierzchnia budynku wykorzystywana na potrzeby świetlicy, biblioteki, częstotliwość prowadzenia wskazanych form działalności). IRP uznała zatem, że Wnioskodawca nie udowodnił, że zakres rzeczowy projektu wpływa na realizację celów naukowych oraz oświatowo wychowawczych. Zarząd Województwa stwierdził, że Wnioskodawca w uzasadnieniu złożonego protestu starał się również przekonać, iż prowadzi działalność charytatywno-opiekuńczą, która wpisuje się w art. 39 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła oraz humanitarną. Zgodnie z uzasadnieniem przedstawionym w proteście, co znajduje odzwierciedlenie w zapisach dokumentacji aplikacyjnej, na terenie Kościoła odbywają się spotkania [...] (spotkania towarzyskie, pomoc charytatywna). Natomiast, na terenie domu parafialnego działalność prowadzą takie organizacje jak: Młody Misjonarz (zbiera środki materialne dla osób potrzebujących), Kuchnia B. (wsparcia żywnościowego realizuje cykliczne działania informacyjne związane z ofertami pracy zarobkowej oraz z działalnością instytucji udzielających pomocy osobom uzależnionym od alkoholu), [...] oddział Z. (rehabilitacja osób chorych, zbiórka żywności, zakup lekarstwa, opieka nad chorymi). W opinii IRP, Wnioskodawca nie udowodnił więc faktu wykorzystania budynku Kościoła i domu parafialnego na cele humanitarne i charytatywno-opiekuńcze. Podobnie również przy realizacji celów naukowych i oświatowo-wychowawczych Wnioskodawca nie wskazał informacji jaka część budynków przedmiotowego projektu jest wykorzystywana na wskazane cele, jaka liczba osób korzysta z tej formy działalności. W opinii IRP, informacje te są decydującym elementem, aby uznać, iż Wnioskodawca prowadzi działalność, którą można zakwalifikować do wyjątków wymienionych w Konkordacie. Odnosząc się do kwestii prowadzenia przez Parafię działań dotyczących odbudowy i utrzymania dóbr kultury Zarząd Województwa wskazał, że ustawa o stosunku Państwa do Kościoła dopuszcza finansowanie z dotacji państwowych odbudowy i utrzymania dóbr kultury stanowiących własność kościelnych osób prawnych. Zgodnie z art. 22 ust. 4 Konkordatu Rzeczpospolita Polska w miarę możliwości udziela wsparcia materialnego w celu konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów sakralnych i budynków towarzyszących, a także dzieł sztuki stanowiących dziedzictwo kultury. IRP zauważyła przy tym jednak, że w polskim ustawodawstwie nie definiowane jest dobro kultury, natomiast istnieje definicja zabytku w ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 20017 r. poz. 2187). Zgodnie z ww. ustawą zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zdaniem organu, dobro kultury winno być definiowane jako zabytek, a zatem dopuszczalne jest finansowanie z dotacji państwowych odbudowy i utrzymania inwestycji sakralnych i kościelnych, jeśli są one zabytkami w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków. Zarząd Województwa stwierdził, że Wnioskodawca jako załącznik do dokumentacji aplikacyjnej przedstawił decyzję z 18 października 2010r. dotyczącą wpisania dobra kultury, tj. kościoła parafialnego pw. N. w Z. do rejestru zabytków nieruchomych wraz z ogrodzeniem i najbliższym otoczeniem w granicach tego ogrodzenia. Natomiast, w opinii IRP, w dokumentacji aplikacyjnej brak jest informacji oraz dokumentów, które potwierdzałyby, iż zaplanowane w projekcie działania nakierowane są na ochronę zabytkowej substancji oraz ochronę dóbr kultury. Zdaniem IRP, przedmiotowy projekt nie ma na celu zabezpieczenia i ochrony substancji zabytkowej. W głównej mierze projekt ma bowiem na celu zmniejszenie redukcję emisji zanieczyszczeń do atmosfery oraz zmniejszenie kosztów utrzymania budynków w związku z uruchomieniem instalacji fotowoltaicznej. IRP stwierdziła, że w żaden sposób Wnioskodawca we wniosku nie wykazał związku pomiędzy projektem a jego wpływem na budynek Kościoła, który jest wpisany do rejestru zabytków. W opinii Zarządu Województwa, istotą sprawy jest brak wykazania pozytywnego wpływu na utrzymanie lub odbudowę Kościoła. Wnioskodawca w złożonym projekcie nie przedstawił jednak informacji, które określają, iż budowa instalacji fotowoltaicznej w przedmiotowej Parafii poprawi ochronę budynku Kościoła albo doprowadzi do jej odbudowy. Niniejszy projekt ma wpływ na redukcję emisji zanieczyszczeń do atmosfery oraz obniżenie kosztów utrzymania Parafii, w tym budynku kościoła, który jest zabytkiem. Natomiast, projekt nie prowadzi do spełnienia warunków, które pozwalają na otrzymanie wsparcia w ramach RPO WM na lata 2014-2020 na działania służące celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, a także dotyczącym odbudowy i utrzymania dóbr kultury oraz konserwacji i remontowaniu obiektów zabytkowych przez kościelne osoby prawne. Zdaniem IRP, obowiązkiem Wnioskodawcy było przedstawienie pełnych informacji, na podstawie których osoby oceniające uznałyby kryterium za spełnione. Wnioskodawca w uzasadnieniu złożonego protestu przedstawił argument, iż energia elektryczna wytworzona dzięki panelom fotowoltaicznym, będzie przeznaczona bezpośrednio na utrzymanie zabytkowego obiektu. Natomiast, wskazane zapisy, zdaniem IRP, nie potwierdzają, iż działania w ramach projektu są bezpośrednio nakierowane na ochronę zabytkowej substancji oraz ochronę dóbr kultury, zatem wskazany zarzut należy uznać za bezzasadny. IRP uznała zatem, że zakres planowanych działań w budynkach (Kościół, dom parafialny) przedstawiony w dokumentacji aplikacyjnej, nie dotyczy realizacji celów humanitarnych, charytatywno-opiekuńczych, naukowych, oświatowo-wychowawczych, czy też związanych z odbudową i utrzymaniem dóbr kultury. IRP wskazała również, iż przyjęta przez Wnioskodawcę we wniosku metodologia wykorzystania budynków będących przedmiotem projektu na cele niesakralne jest nieprawidłowa. Analizując zapisy dokumentacji aplikacyjnej (m.in. pole [...]), Wnioskodawca z jednej strony zadeklarował, iż 75% wszystkich realizowanych przez Parafię przedsięwzięć stanowią cele niesakralne, a z drugiej strony przyjął proporcję wykorzystania budynków na cele niesakralne: 100% dla budynku Kościoła, który jest zabytkiem oraz 80% dla budynku parafialnego. Natomiast, w opinii, IRP, działalność prowadzona w budynkach będących przedmiotem projektu nie wpisuje się w wyjątki wskazane w Konkordacie. Zarząd Województwa stwierdził również, że Wnioskodawca w uzasadnieniu złożonego protestu podnosi zarzut dotyczący niezgodności przeprowadzonej oceny ze stanowiskiem IOK w sprawie możliwości finansowania Kościoła Katolickiego w ramach M. Regionalnego Programu Operacyjnego z 13 maja 2010r. oraz ze stanowiskiem określonym w FAQ - [...] z 23 października 2017r., zgodnie z którymi kościelna osoba prawna może otrzymać dofinansowanie. Organ stwierdził, że we wskazanym argumencie Parafia odniosła się do Programu Operacyjnego na lata 2007-2013. Natomiast odpowiedź przedstawiona w FAQ jest zgodna z oceną przeprowadzoną przez IOK. Podsumowując, Zarząd Województwa stwierdził, że w pełni zgadza się z negatywną oceną projektu przeprowadzoną przez IOK w kryterium Kwalifikowalność projektu. II. W skardze do Sądu Parafia Rzymskokatolicka pod wezwaniem N. w Z. zarzuciła naruszenie: 1. art. 22 ust. 1 Konkordatu poprzez jego błędną wykładnię w ten sposób, że Departament uznał za działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym jedynie formy wskazane w art. 14 Konkordatu i art. 39 ustawy z 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej pomimo otwartego charakteru tych normatywnych wyliczeń oraz poprzez niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, że organ nie potraktował działalności Skarżącego objętej zakresem tego przepisu na równi z działalnością Państwa; 2. art. 14 Konkordatu w zw. z art. 39 u.w., poprzez ich błędną wykładnię w ten sposób, że Departament potraktował wyliczenia wskazane w tych przepisach jako katalogi zamknięte i niewłaściwie zinterpretował ich treść, odmawiając działaniom Skarżącego charakteru działalności służącej celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym; 3. art. 7 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013r., s. 320-469, zwanego dalej jako "Rozporządzenie 1303/2013"), poprzez dokonanie oceny w sposób sprzeczny z zasadą niedyskryminacji i negatywną ocenę wniosku na etapie formalnym wyłącznie z powodu statusu Skarżącego jako kościelnej osoby prawnej; 4. art. 43 ust. 1 w zw. z art. 41 u.w., przez ich niewłaściwą wykładnię w ten sposób, że Departament w zakresie budynku domu parafialnego rozszerzył zastosowanie tych przepisów poza działalność dotyczącą budownictwa, a w zakresie budynku kościoła w niezasadny sposób nie uznał planowanych działań za utrzymanie dóbr kultury stanowiących własność kościelnych osób prawnych oraz wykluczył tym samym jakiekolwiek wsparcie wszystkich działań kościelnych osób prawnych na podstawie tych przepisów; 5. art 22 ust. 4 Konkordatu i art. 17 ustawy z 17 maja 1989r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. ), poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie uznał planowanych działań za udzielenie wsparcia w celu remontowania zabytkowych obiektów sakralnych i towarzyszących oraz za współdziałanie w ochronie, konserwacji, udostępnianiu i upowszechnianiu zabytków architektury religijnej w wyniku czego odmówił wnioskowi Skarżącego kryterium kwalifikowalności; 6. art 51 u.w., poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie uznał planowanych działań za współdziałanie instytucji kościelnych, samorządowych i państwowych w ochronie i udostępnianiu zabytków oraz bibliotek będących własnością kościelną w wyniku czego odmówił Parafii prawa ubiegania się o dofinansowanie w ramach projektu; 7. art. 37 ust. 1 u.z.r.p., poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie wziął pod uwagę ustalonej praktyki instytucji zarządzających i nie dokonał oceny wniosku w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny, zapewniając wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania; 8. art. 37 ust. 2 oraz art. 41 ust. 1 u.z.r.p., poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie oparł oceny na tekście regulaminu i stosował go w sposób wzajemnie sprzeczny. W ocenie Parafii, naruszenie dokonane przez Zarząd Województwa polega na tym, że w wyniku dokonanej błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów prawa, in genere odmówił on kościelnym osobom prawnym możliwości ubiegania się o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M. na lata 2014-2020. Odpowiadając na skargę Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. W piśmie z 30 kwietnia 2018r. Zarząd Województwa wyjaśnił, że ocena formalna przedmiotowego wniosku była dokonana przez jedną osobę, co wynikało z tego, że w dniu 30 marca 2017r. została opublikowana aktualizacja Wytycznych w zakresie trybów wyboru projektów na lata 2014-2020 Ministra Rozwoju i Finansów. Na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018r. Skarżący podniósł zarzut sporządzenia karty oceny formalnej wniosku wyłącznie przez jednego oceniającego, co narusza warunki Regulaminu konkursu. III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 6 czerwca 2018r. sygn. akt: I SA/Kr 341/18 uwzględniał skargę stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Instytucji Organizującej Konkurs-Zarządowi Województwa M. -Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa M. na lata 2014-2020 i zasądził od Zarządu Województwa na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł . W pisemnych motywach wyroku Sąd wskazał, że projekt został poddany ocenie na etapie formalnym i nie został uznany za spełniający kryterium wyboru projektów określonych w załączniku nr 1 do regulaminu konkursu, tym samym został oceniony negatywnie na etapie oceny formalnej, ze względu na fakt niespełnienia kryterium "Kwalifikowalność projektu". Procedura odwoławcza została wyczerpana. Skarżąca po otrzymaniu informacji o negatywnej ocenie projektu, wniosła w terminie przewidzianym ustawą protest, który nie został uwzględniony. W ustawowym terminie 14 dni Skarżąca złożyła skargę do WSA w Krakowie na nieuwzględnienie protestu. W przedmiotowej sprawie Skarżąca wnosząc skargę do Sądu zachowała wszystkie wymogi formalne i wyczerpała tryb zaskarżenia określony w ustawie wdrożeniowej, umożliwiając Sądowi dokonanie kontroli zaskarżonego aktu. Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie IRP i poprzedzające je rozstrzygnięcie IOK, Sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia przepisów procedury dokonywania oceny projektów przez dokonanie oceny projektu przez jednego oceniającego. Zasady dotyczące trybu składania i wymogów jakie spełniać mają wnioski oraz sposobu i kryteriów ich oceny zawarte zostały w regulaminie konkursu nr [...], z 29 sierpnia 2017r., 4 Oś Priorytetowa Regionalna polityka energetyczna, Działanie 4.1 Zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, Podziałanie 4.1.1 Rozwój infrastruktury produkcji energii ze źródeł odnawialnych, stanowiący załącznik do uchwały nr 1376/17 Zarządu Województwa M. . W §32 ust. 1 regulaminu konkursu wskazano, że procedura oceny projektów określona jest w Regulaminie prac Komisji Oceny Projektów (KOP) w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa M. na lata 2014-2020, stanowiącym załącznik nr 5 do regulaminu konkursu. Przepis §10 ust. 3 regulaminu KOP stanowi, że "ocena formalna oraz merytoryczna (elementem której jest ocena finansowa) projektu dokonywana jest przez dwóch członków KOP (para oceniająca) w odniesieniu do każdego etapu oceny zgodnie z ich zakresem czynności lub przypisaną dziedziną. Pary oceniające dany projekt na poszczególnych etapach tworzą razem skład oceniający projekt." Z kolei w myśl przepisu § 2 ust. 4 i 5 regulaminu KOP – "pozytywna ocena formalna" ma miejsce w przypadku przyznania przez dwie osoby oceniające ocen "TAK" we wszystkich kryteriach oceny formalnej, natomiast "negatywna ocena formalna" ma miejsce w sytuacji przyznania przez dwie osoby oceniające oceny "NIE" w co najmniej jednym kryterium oceny formalnej. W rozpatrywanej przez Sąd sprawie, pomimo powyższych zapisów regulaminu KOP, ocena formalna została dokonana przez jedną osobę oceniającą (podkreślenie Sądu), tym samym IOK nie tylko nie zastosowała się do wspomnianych powyżej zapisów regulaminu KOP, ale w sposób oczywisty naruszyła przepis art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, dokonując oceny w sposób nierzetelny, nie przestrzegając ustanowionych przez siebie reguł wyboru projektów. Działanie IOK zostało zaakceptowane przez IRP, przez co IRP również naruszyła powyższe przepisy. Jest rzeczą oczywistą, że podmiot przystępujący do konkursu wyraża akceptację dla zasad konkursu, chcąc uzyskać pomoc musi się do tych zasad precyzyjnie stosować, i jednocześnie precyzyjnego stosowania się do tych zasad może oczekiwać od instytucji organizującej konkurs, gdyż ogłoszonym regulaminem związana jest również instytucja organizująca konkurs. Uzasadnieniem do przeprowadzenia oceny przez jedną osobę oceniającą, w żadnym wypadku nie mogło być, wejście w życie w dniu 30 marca 2017r. wytycznych Ministra Rozwoju i Finansów z 6 marca 2017r. wydanych na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy wdrożeniowej, w zakresie trybów wyboru projektów na lata 2014 -2020 (Monitor Polski z 2017r. poz. 291), w których zniesiono obowiązek dokonywania oceny przez dwie osoby. Obowiązek ten wynikał z wcześniejszych zapisów wytycznych Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 31 marca 2015r. w zakresie trybów wyboru projektów na lata 2014-2020, w których to w Podrozdziale 7.3.- "Ocena projektów" w pkt 8 wpisano, że ocena spełnienia każdego z kryteriów jest przeprowadzana przez co najmniej dwóch członków KOP. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy wdrożeniowej, minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego wykonujący zadania państwa członkowskiego, w celu zapewnienia zgodności sposobu realizacji programów operacyjnych z prawem Unii Europejskiej w zakresie wdrażania funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności oraz spełniania wymagań określanych przez Komisję Europejską w tym zakresie, a także w celu zapewnienia jednolitości sposobu realizacji programów operacyjnych i prawidłowości realizacji zadań i obowiązków określonych ustawą, może wydać wytyczne dotyczące trybu dokonywania wyboru projektów. Z uwagi na treść art. 5 ust. 5 pkt. 1 i 2 minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego wykonujący zadania państwa członkowskiego: podaje do publicznej wiadomości, w szczególności na swojej stronie internetowej lub portalu, wytyczne horyzontalne oraz ich zmiany, a także termin, od którego wytyczne horyzontalne lub ich zmiany są stosowane; oraz ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" komunikat o adresie strony internetowej oraz portalu, na których zostaną zamieszczone wytyczne horyzontalne oraz ich zmiany, a także o terminie, od którego wytyczne horyzontalne lub ich zmiany są stosowane. Istnieje więc wyraźna delegacja ustawowa dla wydawania przedmiotowych wytycznych oraz tryb ich promulgacji. Powyższe usytuowanie wytycznych w systemie zasad dokonywania wyboru projektów, nie zmienia oceny, że decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mają zapisy regulaminu konkursu z dnia ogłoszenia naboru, w których jednoznacznie wskazano według jakich zasad dokonywana jest ocena. Zasady te mogłyby zostać zmienione, po ogłoszeniu konkursu, jedynie w drodze stosownej zmiany regulaminu, której w niniejszej sprawie takiej zmiany nie dokonano. Ustawodawca w art. 41 ust. 3 ustawy wdrożeniowej wskazał, że do czasu rozstrzygnięcia konkursu właściwa instytucja nie może zmieniać regulaminu konkursu w sposób skutkujący nierównym traktowaniem wnioskodawców. W świetle powyższej regulacji, w okolicznościach niniejszej sprawy, dopuszczalna byłaby ewentualna zmiana załącznika nr 5 regulaminu KOP w zakresie zmiany ilości osób oceniających, jednak zmiana ta musiałaby być dokonana z zachowaniem procedury uchwalania regulaminu i stosownego ogłoszenia zmiany zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 41 ust. 5 ustawy wdrożeniowej. Ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający przepisy zarówno rangi ustawowej (wskazany powyżej przepis art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej) jak i przepisy §10 ust. 3 w związku z §2 ust. 4 i 5 regulaminu KOP. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, gdyż Skarżąca bezpodstawnie została pozbawiona możliwości dokonania oceny przez drugiego oceniającego, który mógł dokonać odmiennej oceny niż dokonujący oceny w niniejszej sprawie, a to z kolei zgodnie z §2 pkt 8 regulaminu KOP powodowałoby koniczność weryfikacji dokonanej oceny przez Przewodniczącego KOP i podjęcie przez niego decyzji o wyniku oceny formalnej. Stwierdzone naruszenia przepisów w zakresie dokonania oceny formalnej wniosku, z oczywistych względów czynią przedwczesnym rozpoznanie zarzutów dotyczących merytorycznej oceny wniosku. IV. W wyniku poddania wniosku ponownej ocenie formalnej przez dwie osoby, projekt został negatywnie oceniony na etapie oceny formalnej, o czym poinformowano wnioskodawcę pismem z 18 września 2018r. nr [...]. Organ wskazał, że podczas weryfikacji projektu stwierdzono, ze nie spełnia on kryterium oceny formalnej pn. ,,Kwalifikowalność projektu" w związku z czym nie może uzyskać dofinansowania w ramach Poddziałania 4.1.1.RPO WM. Wnioskodawca jest kościelną osobą prawną a dofinansowanie inwestycji, naruszałoby zapisy ust.1, art. 43 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP (Dz. U z 1989r. Nr 29, poz. 154 ze zm.) jak również art. 22 ust. 1 Konkordatu pomiędzy Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską z 28 lipca 1993r. (Dz. U z 1998r. Nr 51, poz. 318). Samorząd województwa może udzielić wsparcia kościelnym osobom prawnym ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach RPO WM na lata 2014-2020 jedynie na działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym oraz działalność obejmującą odbudową, utrzymanie dóbr kultury oraz konserwację i remontowanie obiektów zabytkowych. Przedmiot projektu nie wpisuje się w wykaz przedsięwzięć realizowanych przez kościelne osoby prawne, które na podstawie obowiązujących przepisów mogą być dofinansowane ze środków publicznych. Opisywana w części C,L formularza wniosku działalność prowadzona przez Parafię np. działalność chóru, śluby na mocy konkordatu jest co do zasady związana z praktykowaniem religii, jest organizowana w budynkach parafialnych oraz ma ona w przeważającej mierze charakter działalności niezinstytucjonalizowanej. Sam fakt prowadzenia na terenie Parafii świetlicy, biblioteki, Związku Harcerstwa Polskiego (ZHR), Kuchni B. czy C. nie pozwala na zakwalifikowanie jej do działalności oświatowo-wychowaczej, naukowej czy tez humanitarnej (dokumentacja nie potwierdza w jakim zakresie wykorzystywane są budynki w celu realizacji tych aktywności). Wszystkie te działania są działaniami pobocznymi/dodatkowymi w stosunku do podstawowego przeznaczenia budynków będących przedmiotem projektu-przeznaczenie na cele religijne oraz kultowe. We wniosku nie ma informacji wskazujących, że inwestycja ma na celu ochronę zabytkowych budynków oraz dóbr kultury. Projekt ma na celu zakup i montaż 6 instalacji fotowoltaicznych wytwarzających energię elektryczną, dzięki którym będzie możliwe zmniejszenie kosztów zakupu energii elektrycznej przez Parafię, redukcja emisji CO2. Wnioskodawca nie wskazuje w dokumentacji aplikacyjnej, iż zaplanowane działania nakierowane są na ochronę zabytkowej substancji oraz ochronę dóbr kultury. Pozostałe budynki objęte projektem nie są w tym rejestrze uwzględnione a więc nie podlegają wparciu publicznemu na utrzymanie dóbr kultury. V. W skardze do Sądu na powyższe rozstrzygnięcie, Parafia Rzymskokatolicka pw. W. w Z. zarzuciła naruszenie: - art. 22 ust. 1 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską podpisanego w Warszawie dnia 28 lipca 1993r. poprzez jego błędną wykładnię w ten sposób, iż Departament uznał za działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym jedynie formy wskazane w art. 14 Konkordatu i art. 39 ustawy (...) pomimo otwartego charakteru tych normatywnych wyliczeń oraz poprzez niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, że organ nie potraktował działalności skarżącej objętej tym przepisem na równi z działalnością Państwa, że niezasadnie zastosowano wymóg prowadzenia działalności zinstytucjonalizowanej, - art. 14 Konkordatu w zw. z art. 39 ustawy z 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich błędną wykładnię w ten sposób, że Departament potraktował wyliczenia wskazane w tych przepisach, jako katalogi zamknięte i niewłaściwie zinterpretował ich treść, odmawiając działaniom skarżącej charakteru działalności służącej celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym"; - art. 7 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 poprzez dokonanie oceny w sposób sprzeczny z zasadą niedyskryminacji i negatywną ocenę wniosku na etapie formalnym wyłącznie z powodu statusu skarżącej, jako kościelnej osoby prawnej; - art. 43 w zw. z art. 41 u.w. poprzez ich niewłaściwą wykładnię w ten sposób, że Departament rozszerzył zastosowanie tych przepisów poza działalność dotyczącą budownictwa a w zakresie budynku kościoła w niezasadny sposób ..planowanych działań na utrzymanie dóbr kultury stanowiących własność kościelnej osoby prawnej oraz wykluczył tym samym jakiekolwiek wsparcie wszystkich działań kościelnych osób prawnych, - art. 22 ust. 4 Konkordatu i art. 17 ustawy z 17 maja 1989r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. dalej- u.g.w.s.w.) poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie uznał planowanych działań za udzielenie wsparcia w celu remontowania zabytkowych obiektów sakralnych i towarzyszących oraz za współdziałanie w ochronie, konserwacji, udostępnianiu i upowszechnianiu zabytków architektury religijnej w wyniku czego odmówił wnioskowi skarżącej kryterium kwalifikowalności; - art. 51 u.w. poprzez "jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie uznał planowanych działań za współdziałanie instytucji kościelnych, samorządowych i państwowych w ochronie i udostępnianiu bibliotek będących własnością kościelną, w wyniku czego odmówił Parafii prawa do ubiegania się o dofinansowanie w ramach projektu; - art. 37 ust. 1 u.z.r.p. poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie wziął pod uwagi ustalonej praktyki instytucji zarządzających i nie dokonał oceny wniosku w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny, zapewniając wnioskodawcom równy dostąp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania; - art. 37 ust. 2 oraz art. 41 ust. 1 u.z.r.p. poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie oparł oceny na tekście regulaminu i stosował go w sposób wzajemnie sprzeczny. Wskazując na powyższe wniesiono o stwierdzenie przez Sąd, ze ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający przepisy i naruszenie to miało istotny wpływ na ocenę oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji o której mowa w art. 39 ust. 1 u.z.r.p. oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Uzasadniając skargę jej autor przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania i zaznaczył, że naruszenia przepisów dokonane przez organ polegają w istocie na tym, że in genere odmawiają kościelnym osobom prawnym możliwości ubiegania się o dofinansowanie w ramach RPO WM 2014-2020. Montaż instalacji fotowoltaicznej zmniejszającej zapotrzebowanie zabytkowego budynku (kościoła) na prąd, zmienia koszty utrzymania budynku i jest utrzymaniem dobra kultury. Wniosek został odrzucony formalnie i nie przeprowadzono jego merytorycznej kontroli ze względu na status wnioskodawcy-kościelnej osoby prawnej. Odpowiadając na skargę, Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie, wskazując, że negatywna ocena wynikała z przedmiotu projektu a nie podmiotu wnioskującego. VI. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W punkcie wyjścia, przypomnieć także trzeba, że wedle art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może także dotyczyć poprawności skorzystania przez organ administracji z uznania administracyjnego. W świetle art. 153 p.p.s.a. przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (por. S. Hanausek [w:] System prawa procesowego cywilnego, t. 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, red. W. Siedlecki, Ossolineum 1986, s. 318). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 15 marca 2012r. sygn. akt: II OSK 1261/10, ONSA WSA 2013, nr 1, poz. 7, stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. W powołanym wyroku podkreślono, że z zakresu związania wyłączyć należy oceny wyrażone w sposób niejednoznaczny, jak też oceny przybierające postać pośrednich wniosków, jakie można wywieść z podanych w uzasadnieniu orzeczenia rozważań. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. S. Hanausek, tamże, s. 319). Wskazania nie mogą z góry narzucać sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy; nie mogą np. wskazywać, że określone dowody są bardziej wiarygodne od innych (por. wyrok SN z 13 marca 1975r. sygn. akt: III CRN 466/74, OSPiKA 1976, z. 3, poz. 63). Dla organu administracji ponownie rozpatrującego sprawę, jak też każdego innego organu orzekającego w danej sprawie, zawarty w orzeczeniu kasacyjnym pogląd dotyczący wyłożonych i zastosowanych przepisów, jak również ocena co do poczynionych przez organ ustaleń faktycznych jest wiążąca. Oznacza to, że skutki wydanego orzeczenia sądowego wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, rzutując tak na ponownie prowadzone postępowanie administracyjne w danej sprawie, jak też na ewentualne postępowanie sądowoadministracyjne w razie ponownego zaskarżenia kolejnego rozstrzygnięcia ostatecznego. Jak podkreślał niejednokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, konsekwencją związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku jest to, że stanowisko sądu I instancji, który rozpoznaje skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego, powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej wyrażonej w poprzednim orzeczeniu, a sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z wcześniejszym poglądem (wyrok NSA z 2 kwietnia 2008r. o sygn. akt: I OSK 886/07, LEX nr 541851). W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie istotą zaleceń zawartych w wydanym w sprawie prawomocnym wyroku było to, aby dokonując oceny formalnej wniosku złożonego przez Parafię, ocenę tę sporządziły dwie osoby. Zalecenia zostały wykonane. Istota kontrowersji w sprawie dotyczy tego czy negatywna ocena formalna wniosku została dokonana w warunkach dyskryminacji podmiotowej Parafii Rzymskokatolicką pw. W. w Z.. Zdaniem Sądu, nie można podzielić stanowiska i argumentacji strony skarżącej. Zarzuty sformułowane w petitum skargi i towarzysząca im argumentacja mają w istocie charakter komplementarny i stanowią próbę wykazania, że w sposób niezgodny z prawem, Parafia została pozbawiona możliwości dofinansowania planowanego przedsięwzięcia. Ramy prawne przyznawania środków z funduszy europejskich, które determinują i delimitują możliwość udzielenia wsparcia finansowego (pomocy państwa określonemu beneficjentowi) wyznaczają przepisy rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320-469), ustawa z 11 lipca 2014r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 1460 ze zm.). Nie są to jedyne przepisy prawa, które winny być brane pod uwagę bowiem strona skarżąca z uwagi na swoją specyfikę funkcjonuje także w dodatkowym otoczeniu normatywnym, od którego w realiach sprawy nie można abstrahować. Skarżąca jest Parafią Rzymskokatolicką zatem reprezentuje określoną wspólnotę konfesyjną funkcjonującą w określonych reżimach prawnych wynikających z ustawy z 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, umowy międzynarodowej, bilateralnej tj. Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską z 28 lipca 1993r. podpisanego w Warszawie oraz Kodeksu prawa kanonicznego (Kan.1281 CIC- Codex Iuris Canonici auctoritae Joannis Pauli PP II promulgates Acta Apostolicae Sedis Roma 75 (1983) pars II). Osobowość prawna parafii rzymskokatolickiej potwierdzona została także w orzecznictwie (wyrok SN z 24 marca 2004r. sygn. akt: IV CK 108/03, OSNC 2005/4/65). Ramy prawne istnienia i funkcjonowania Kościoła Katolickiego w Polsce określają m.in.: Konstytucja z 2 kwietnia 1997r., ustawa z 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, ustawa z 17 maja 1989r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, i wreszcie Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską z 28 lipca 1993r. podpisany w Warszawie. Badając zasadność przedstawionych zarzutów trzeba przyznać racje organom, iż oceniając wniosek o dofinasowanie uwzględniły prawne możliwości udzielania pomocy Kościołowi Katolickiemu przez państwo wynikające w swym zasadniczym zrębie z treści Konkordatu. Z tą regulacją prawną korespondują przepisy ustawy zasadniczej a w szczególności art. 25 Konstytucji, który statuuje zasadę bezstronności władz publicznych w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych. Zasada bezstronności władz publicznych wyznacza granice działania władzy publicznej we wszystkich sferach życia w tym także w sferze finansowej. Finansowanie (współfinansowanie) wspólnoty konfesyjnej nie może być formą opowiadania się państwa po stronie określonej religii. Przyznanie środków finansowych ma charakter nieuzasadnionego przywileju i może być uznane za formę ingerencji państwa w działalność wspólnoty konfesyjnej. Co więcej, w art. 10 ust. 2 ustawy z 17 maja 1989r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, przyjęto zasadę, że państwo nie dotuje i nie subwencjonuje działalności Kościoła i związków wyznaniowych. Regulacje prawne dotyczące finansowania działalności instytucji wyznaniowych (np. ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, Fundusz Kościelny) są elementem stosunków między państwem a wspólnotami religijnymi. W przedmiotowej sprawie, kwestie źródeł finansowania działalności Kościoła Katolickiego w Polsce reguluje właśnie art. 22 Konkordatu. Zgodnie z tym przepisem, działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, podejmowana przez kościelne osoby prawne, jest zrównana pod względem prawnym z działalnością służącą analogicznym celom i prowadzoną przez instytucje państwowe. Przenosząc powyższe wywody na grunt sprawy poddanej osądowi, w punkcie wyjścia należy przypomnieć-co z uwagi na zarysowane kontrowersje między stronami jest istotne-że skarżąca Parafia złożyła wniosek o dofinansowanie projektu przedsięwzięcia pn. ,,[...]" złożonego w ramach konkursu nr [...] Konkurs ten odnosił się do regionalnej polityki energetycznej, zarządzania wykorzystywaniem odnawialnych źródeł energii a konkretnie rozwojem infrastruktury produkcji energii ze źródeł odnawialnych. Strona skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie, występując jako Parafia, na swoje potrzeby własne. W kontekście zarzutów skargi, należy podkreślić, że nie składała wniosku jako kościelna osoba prawna prowadząca w zorganizowanej formie działalność charytatywną, opiekuńczą, edukacyjną itp. Nie występowała w tym charakterze. Parafia jest najmniejszą jednostką administracyjną zarządzaną przez proboszcza. Słownik języka polskiego, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1991r. tom II, s.601, podobnie jest definiowana w Małym słowniku religioznawczym, pod red. Z. Poniatowskiego, Warszawa 1969, s.333). Przejawy aktywności skarżącej w sferze charytatywno-opiekuńczej czy oświatowo-wychowawczej nie stanowią podstawowego celu jej funkcjonowania lecz mają charakter akcesoryjny w stosunku do zasadniczego zadania tj. sprawowania kultu religijnego. Parafia wymieniła we wniosku posiadane obiekty: kościół, wikarówka, dom parafialny czyli obiekty pozwalające na sprawowanie praktyk religijnych. Parafia nie prowadzi domu opieki, zakładu opiekuńczego, domu samotnej matki itp. Trudno zatem zakwalifikować opisane we wniosku działania jako działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym o których mowa w art. 22 Konkordatu. Parafia nie podała by wymienione ,,aktywności" w obszarze charytatywno-opiekuńczym czy humanitarnym miały charakter multiwyznaniowy, względnie bezwyznaniowy. Odnosząc się do kwestii ochrony dóbr kultury w kontekście wpisania Kościoła do rejestru zabytków, należy zaznaczyć, iż organ prawidłowo skonstatował, że dokumentacja aplikacyjna skarżącej nie wskazuje na to by planowane działania wynikające z jej wniosku były nakierowane i dedykowane ochronie zabytkowej substancji Kościoła. Ze sformułowania ,,budowa instalacji fotowoltaicznej dla potrzeb budynku Kościoła" nie można wyprowadzić wniosku, iż stanowi ona,, ochronę dóbr kultury" nawet w najszerszym tego słowa znaczeniu. Na marginesie powyższych wywodów, Sąd zauważa, że dopuszczenie możliwości sfinansowania/dofinansowania wniosków wspólnot konfesyjnych wiąże się z poddaniem tychże kontroli, w zakresie wydatkowania uzyskanych środków w sposób zgodny z celem przyznania dofinansowania co w połączeniu z zasadą autonomii kościołów i innych związków wyznaniowych może być problematyczne. Zdaniem Sądu, całokształt okoliczności sprawy pozwala zatem na przyjęcie, że wniosek Parafii został oceniony bez naruszenia przepisów prawa. Argumentacja zawarta w kartach oceny nie jest dowolna, bowiem skrupulatnie odnosi się do przedłożonego wniosku aplikacyjnego. Ponadto jest ona wyczerpująca, przekonująca, spójna i logiczna, a przy tym uzasadniona zgodnie z ustalonymi w ramach konkursu kryteriami oceny oraz obiektywnymi regułami wiedzy. Sąd nie dopatrzył się tego, by ocena projektu strony skarżącej została dokonana w sposób naruszający prawo. Samo przekonanie skarżącej o słuszności jej stanowiska nie jest jednak wystarczające do uznania, że przy ocenie wniosku naruszono prawo. W tej sytuacji Sąd, nie stwierdzając, by ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny a z urzędu Sąd nie stwierdził innych naruszeń prawa, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy z 11 lipca 2014r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, skargę oddalił.