I SA/Kr 1114/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba (spr.) Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek WSA Michał Niedźwiedź Protokolant: referent stażysta Marcin Mastej po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 21 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania skargę oddala. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Chrzanowie wydał w dniu 31 marca 2022 r. dla I. N. decyzję w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r. Przedmiotowa decyzja została wysłana na adres pełnomocnika Skarżącej, adwokat D. P., zgłoszonego w toku prowadzonego postępowania podatkowego i odebrana przez niego w dniu 11 kwietnia 2022 r. W odwołaniu od powyższej decyzji (z dnia 25 kwietnia 2022 r.) Skarżąca podniosła, że wskazana decyzja została doręczona niezgodne z prawem, gdyż przed wydaniem decyzji, tj. w dniu 23 marca 2022 r., zawiadomiła Naczelnika Urzędu Skarbowego w Chrzanowie o odwołaniu pełnomocnictwa ze skutkiem natychmiastowym. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji w Krakowie, działając na podstawie art. 228 §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), dalej "O.p.", stwierdził niedopuszczalność odwołania. Organ odwoławczy wskazał w szczególności, że w dniu 5 grudnia 2019 r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego w Chrzanowie pełnomocnictwo szczególne udzielone przez Skarżącą ww. adwokatowi, do reprezentowania w sprawie postępowania podatkowego przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Chrzanowie. W dniu 28 marca 2022 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Skarżącej, w którym zawiadomiła o odwołaniu udzielonego pełnomocnictwa ze skutkiem natychmiastowym. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie art. 138i §2 O.p. skutek odwołania pełnomocnictwa nastąpił z dniem 28 marca 2022 r., a więc jeszcze przed wydaniem decyzji przez ten organ. A zatem decyzja z dnia 31 marca 2022 r. powinna zostać doręczona bezpośrednio Skarżącej. DIAS wyjaśnił, że skoro organ I instancji nie uwzględnił złożonego przez Skarżącą odwołania pełnomocnictwa i zaskarżoną decyzję doręczył adwokatowi D. P. nie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji i nie weszła ona do obrotu prawnego. Czyni to w konsekwencji złożone przez Skarżącą odwołanie niedopuszczalnym w rozumieniu art. 228 §1 pkt 1 O.p. Organ odwoławczy podał, że przyczyna niedopuszczalności ma charakter przedmiotowy – brak jest bowiem przedmiotu zaskarżenia. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze na postanowienie DIAS w Krakowie, Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 228 §1 pkt 1 O.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie prowadzące do uznania wniesionego przez nią odwołania za niedopuszczalne, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynika sprawy. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi Strona wyraziła satysfakcję z tego, że przedstawiona przez nią ocena stanu faktycznego sprawy w zakresie braku doręczenia decyzji organu I instancji została przez DIAS w całości podzielona. Skarżąca nie zaakceptowała natomiast stanowiska organu odwoławczego, że nie przysługuje jej odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Skoro brak jest możliwości wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania oraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, to odmówienie stronie prawa wniesienia zwyczajnego, podstawowego środka zaskarżenia umożliwiającego weryfikację legalności, jak i zasadności decyzji, którym to środkiem jest odwołanie, nie wytrzymuje uzasadnionej krytyki, gdyż oznaczałoby usankcjonowanie braku możliwości jakiejkolwiek reakcji przez stronę w celu ochrony jej interesów. Skarżąca zawarła w skardze wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Odpowiadając na skargę, DIAS w Krakowie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu koncentruje się wokół odpowiedzi na pytanie, czy w sytuacji, gdy nie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji organu I instancji (w sprawie decyzji Naczelnika US w Chrzanowie z dnia 31 marca 2022 r.), podatnik może wnieść od niej. W sprawie poza sporem pozostaje bowiem, że decyzja organu I instancji, pomimo odwołania przez Skarżącą wszelkich pełnomocnictw udzielonych adwokat D. P. z dniem 28 marca 2022 r., a więc przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, przesłana została na adres pełnomocnika. Decyzja organu I instancji nie została zatem skutecznie doręczona Podatnikowi, a więc – jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy – nie weszła do obrotu prawnego. Należy w związku z tym przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Tak więc, wniesienie odwołania przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności jest przedwczesne i nie wywołuje skutków prawnych. Zgodnie bowiem z treścią art. 212 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Przepis ten określa zatem moment, w którym decyzja wchodzi do obrotu prawnego. Jest nim chwila doręczenia decyzji stronie. Od tego momentu decyzja wiąże organ podatkowy, który ją wydał, oraz stwarza określone w niej uprawnienia i obowiązki o charakterze procesowym i materialnym (zob. Babiarz Stefan i in., Komentarz do art. 212 Ordynacji podatkowej, źródło Lex). To właśnie od chwili doręczenia decyzji, jak to wynika z ww. art. 223 § 2 pkt 1 O.p., rozpoczyna bieg termin do wniesienia odwołania. A zatem, tak długo, jak decyzja nie zostanie skutecznie doręczona stronie, nie wywiera żadnych skutków materialnych i procesowych, jak również nie podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Innymi słowy, samo wydanie decyzji nie rodzi po stronie skarżącego żadnych obowiązków i nie ma wpływu na jego sytuację prawną (por. wyrok NSA z 15 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 3335/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie natomiast do treści art. 228§1 pkt 1 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 228 § 2). W orzecznictwie podkreśla się, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przesłanek o charakterze przedmiotowym i podmiotowym. Do przesłanek o charakterze przedmiotowym zalicza się m.in. zaskarżenie aktu, który nie jest decyzją w rozumieniu przepisów O.p. czy wniesienie odwołania od decyzji, która nie została doręczona stronie (przedwcześnie złożone). Natomiast do przesłanek niedopuszczalności odwołania o charakterze podmiotowym należy niezdolność odwołującego się do czynności prawnych czy oczywisty brak legitymacji odwoławczej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. IV SA/Gl 24/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie, jak to już zostało wcześniej wspomniane, nie nastąpiło prawnie skuteczne doręczenie decyzji organu I instancji, a tym samym nie nastąpiło wejście decyzji do obrotu prawnego na mocy art. 212 O.p. Okoliczności te uzasadniały w pełni zastosowanie przez organ odwoławczy regulacji z art. 228 § 1 pkt 1 O.p. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze podkreślić należy, że Skarżąca nie ponosi negatywnych konsekwencji na skutek wydania przez organ odwoławczy postanowienia o niedopuszczalności odwołania. Postanowienie to wskazuje bowiem organowi I instancji na konieczność ponownego prawidłowego doręczenia Skarżącej decyzji z dnia 31 marca 2022 roku. Sąd podkreśla, że dopiero prawidłowe doręczenie stronie postępowania decyzji organu I instancji otworzy jej drogę do żądania rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy. Mając na uwadze ww. okoliczności, Sąd orzekł o oddaleniu skargi, działając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Jak zaś zgodnie podnosi się w orzecznictwie (wyroki NSA: z dnia 16 lutego 2021 r., III FSK 2430/21; z dnia 8 grudnia 2020 r., I FSK 1110/20, I FSK 1121/20, I FSK 1122/20, z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17; orzeczenia.nsa.gov.pl) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (w przeciwieństwie do przypadków określonych w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.) jest niezależne od woli stron. W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji Skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.