I SA/Kr 1120/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 17 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. M. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów, S.M. ur. w 1947 r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną T. M. ur. w 1948 r. S.M. otrzymuje emeryturę w wysokości 2 029 zł. brutto miesięcznie (netto 1667,77 zł. ) natomiast żona otrzymuje emeryturę w wysokości 968 zł. brutto miesięcznie (netto 821 zł. ). Łącznie dysponują więc budżetem w kwocie 2488,77 zł. Strona skarżąca jest właścicielem domu o pow. 80 m2 - nadającego się do rozbiórki, mieszkania o pow. 39 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 2,12 ha Podnosi natomiast, iż dużą część dochodu pochłania utrzymanie, leczenie i wykorzystywanie sprzętu rehabilitacyjno - ortopedycznego oraz aparatu słuchowego. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy. Oboje małżonkowie uzyskują bowiem stały miesięczny dochód wynoszący 2488,77 zł. Wpis od skargi w niniejszej sprawie - stanowiący główną część kosztów sądowych, na obecnym etapie postępowania - wynosi natomiast tylko 200 zł. Kwota ta jest wielokrotnie niższa od dochodu małżonków. Stąd zdaniem orzekającego uiszczenie jej przez stronę skarżącą jest możliwe bez pogorszenia jej warunków bytowych. Pamiętać bowiem trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak - Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) W niniejszej sprawie podkreślić trzeba ponadto, iż strona skarżąca dysponuje nieruchomościami. Ta okoliczność pozwala na zaciągnięcie kredytu hipotecznego i w ten sposób zdobycie środków na opłacenie kosztów sądowych. Uzyskanie pieniędzy przez stronę skarżącą jest również możliwe poprzez zaciągnięcie pożyczki, na co pozwala pobieranie stałych dochodów. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.