I SA/Kr 1121/15

|Sygn. akt I SA/Kr 1121/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędziowie: WSA Maja Chodacka (spr.), WSA Paweł Dąbek, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2016 r., sprawy ze skargi J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - skargę oddala - Zaskarżoną decyzją z dnia 1 czerwca 2015r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania skarżącego J.J. od decyzji Wójta Gminy W., którą odmówiono umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w kwocie 70,00 zł, działając na podstawie art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2013r. poz. 1399 ze zm.), art. 67a § 1 pkt 3 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r. poz749 ze zm.) oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego skarżący w dniu 3 lutego 2015r. złożył wniosek o umorzenie zaległej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, motywując wniosek tym, że jest osobą schorowaną. Do wniosku zostały dołączone jedynie faktury na zakup lekarstw oraz karta pobytu w NZOZ. Mimo wezwania z dnia 16.02.2015r. o doręczenie dowodów obrazujących sytuację finansową, wnioskodawca tego nie uczynił. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż skarżący posiada nieruchomości gruntowe: dz.nr 355 o pow. 0,8940 ha, dz.nr. 356 o pow. 0,1330 ha, dz. nr. 95 o pow. 0,8190 ha, dz. nr. 140/1 o pow. 1,0906 ha oraz dz. nr. 148 o pow. 0,6130 ha. Organ pierwszej instancji odmawiając umorzenia należności podkreślił, iż skarżący, pomimo wezwania nie przedłożył żadnych dokumentów i oświadczeń wskazujących na jego sytuację majątkową, finansową i rodzinną. W odwołaniu od decyzji skarżący nie zarzucił konkretnych naruszeń przepisów prawa, lecz powtórzył, iż jest osobą schorowaną i ponosi znaczne wydatki na leki. Po rozpoznaniu odwołania, w ramach kontroli instancyjnej Kolegium stwierdziło, iż odwołanie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wskazał, iż ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach reguluje kwestie związane z utrzymaniem czystości i porządku w gminach. Do opłat stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, z wyłączeniem art. 67(3), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. Przepis art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa odsyła w sprawach dotyczących niepodatkowych należności budżetowych do stosowania wprost przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz odpowiednio działu III Ordynacji podatkowej - min. art. 67a, przy czym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Ordynacji podatkowej mające zastosowanie w sprawie umorzenia należności nie przewidują obligatoryjnego jej umorzenia, może to nastąpić w przypadku, gdy zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Jest to uznaniowa decyzja organu, właściwego do rozpatrzenia wniosku. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ I instancji wyjaśnił szczegółowo podstawę prawną decyzji. Jednocześnie zaznaczono, że skarżona decyzja ma charakter uznaniowy, co nie znaczy, że może być decyzją dowolną. Uzasadnienie decyzji uznaniowej zawiera wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia oraz procesu decyzyjnego organu. Zadaniem uzasadnienia faktycznego jest wskazanie faktów i dowodów, które były podstawą wydania decyzji. Innymi słowy, jeżeli organ administracji w uzasadnieniu faktycznym powoła się na pewne okoliczności, to muszą one wynikać, ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego i muszą mieć w nim swoje umocowanie. W niniejszej sprawie organ I instancji omówił podstawę prawną decyzji, oraz dołożył należytej staranności w ocenie stanu majątkowego odwołującego się w oparciu o dokumenty, które posiadał. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący ponownie wskazał na swoją sytuację zdrowotną, wskazuje na otrzymywanie renty inwalidzkiej w wysokości 800zł lub 1800zł (pismo odręczne, nieczytelne), na posiadane działki i wskazuje, iż przedłoży wszystkie dokumenty, jak "trzeba będzie". Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2016r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu sprecyzował, iż zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez brak przedsięwzięcia wszelkich kroków dla zgromadzenia niezbędnych materiałów dowodowych do rozpatrzenia sprawy, a także naruszenie art. 121 w związku z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez nienależyte wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy rozpatrzeniu sprawy. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna i podlegała oddaleniu. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W wypadku zaś nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddala. Podstawę materialnoprawną decyzji organów obu instancji stanowił przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionym ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Wskazać należy, że art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że samo ustalenie istnienia wskazanych w nim przesłanek nie przesądza rozstrzygnięcia, albowiem jego wybór pozostawiony jest organowi rozpoznającemu wniosek podatnika. Stwierdzenie przez organ, że którakolwiek z przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego występuje w sprawie, otwiera organowi jedynie drogę do rozważenia, czy zaległość podatkowa może być umorzona. Organ podatkowy jest skrępowany w zakresie oceny zaistnienia przesłanek zastosowania ulgi, ale pozostaje nieskrępowany w zakresie tego, jak postąpić w przypadku ich stwierdzenia. Uznanie nie wyraża się zatem w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia, nawet przy ich ustaleniu (por. B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński,R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010, s. 378 i n.). Organy podatkowe dysponują też pewnym marginesem swobody w odniesieniu do wykładni pojęć ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Wymienione zwroty normatywne nie mają bowiem stałego zakresu treści, lecz tworzą zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnosić go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Zwroty te są swoistymi klauzulami generalnymi, odsyłającymi do ocen pozaprawnych (wyrok NSA z dnia z 26 sierpnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt II FSK 689/09, dostępny w CBOSA http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sformułowana w sposób ogólny treść art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, w którym ustawodawca używa pojęć nieostrych, nie pozwala na stwierdzenie, że istnieje ściśle określony katalog przesłanek, okoliczności, zdarzeń, czy też powodów, którymi należy kierować się przy rozstrzyganiu spraw na podstawie tego przepisu. Postępowanie w kwestii udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych, zainicjowane wnioskiem podatnika, obliguje organ podatkowy do analizy zaistniałego stanu faktycznego z punktu widzenia wystąpienia przesłanek z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Oceniając okoliczności faktyczne sprawy, organ powinien kierować się zasadami przewidzianymi w przepisach Ordynacji podatkowej, ze szczególnym uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Rola sądu kontrolującego takie decyzje sprowadza się więc do oceny, czy toku postępowania zachowane zostały reguły procedury podatkowej oraz czy organ podatkowy należycie uzasadnił swoje stanowisko, podjęte w ramach uznania administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na stan faktyczny sprawy należy wskazać, iż podstawowa argumentacja organu w niniejszej sprawie sprowadzała się do tego, że skarżący, pomimo wezwania nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej. Zatem organ nie mógł dokonać właściwej oceny, czy w ramach uznania administracyjnego należy udzielić wnioskowanej ulgi. Sąd kontrolując rozstrzygnięcie organu wskazuje na specyfikę postępowania w sprawie udzielenia ulgi, gdzie postępowanie wszczynane jest inicjatywy strony (wniosku strony) i dotyczy jej indywidualnej sytuacji (w ramach badania istnienia ważnego interesu), której organ z urzędu nie może ustalić, nie posiada bowiem stosownych uprawnień, a przede wszystkim wiedzy o sytuacji życiowej wnioskodawcy. Postępowanie wszczęte wnioskiem strony o udzielenie ulgi w spłacie należności publicznoprawnych (tu: opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi) nie jest postępowaniem, w którym w ramach realizacji zasady prawdy obiektywnej organ ma obowiązek z urzędu dokonać ustaleń, zebrać wszelkie dowody i dokonać ich oceny. W postępowaniu takim, jak niniejsze nie istnieją obiektywne okoliczności, tylko subiektywne, określające sytuację faktyczną konkretnego wnioskodawcy, jego ważny interes. Powyższe nie zwalnia organu od jakiejkolwiek aktywności. Jak już wskazano wyżej postępowanie w kwestii udzielenia ulgi obliguje organ podatkowy do analizy zaistniałego stanu faktycznego z punktu widzenia wystąpienia przesłanek z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Oceniając okoliczności faktyczne sprawy, organ powinien kierować się zasadami przewidzianymi w przepisach Ordynacji podatkowej, ze szczególnym uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. W okolicznościach faktycznych sprawy organ sprostał wymogom nakładanym przez przepisy Ordynacji podatkowej. W związku z wnioskiem skarżącego, postanowieniem z dnia 16 lutego 2015r. skarżący został wezwany o przedłożenie wszelkich dowodów obrazujących aktualną sytuację finansową, majątkową, rodzinną, tj. uzyskiwanych dochodów własnych oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (np.: odcinków rent, emerytur, wynagrodzeń za prace, wyciągów z rachunków bankowych) oraz wydatków własnych oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (np.: rachunków za opłaty, spłat kredytów, pożyczek, wydatków na leki) – w terminie 14 dni. Dodatkowo organ dokonał własnych ustaleń dotyczących nieruchomości, których właścicielem jest skarżący. Po okresie ponad miesięcznym skarżący złożył pismo, w którym wniósł o nowy termin i wskazał, że do wniosku dołączył rachunki za leki i kartę informacyjną z 2014roku (w aktach sprawy). Także do złożonego odwołania skarżący nie dołączył żadnych dokumentów obrazujących jego sytuację. Te okoliczności faktyczne wskazują, iż skarżący nie wskazał na żadne dokumenty potwierdzające jego dochody i wydatki. Pojawia się pytanie, na ile i czy w ogóle organ powinien podjąć działania z urzędu, które zmierzałyby do ustalenia sytuacji skarżącego (wystąpienie do urzędu skarbowego, organu rentowego, ośrodka pomocy społecznej itp.). W ocenie Sądu nie można wykluczyć takiego działania, ale w sytuacji, gdy na skutek przywołanej przez wnioskodawcę sytuacji majątkowej i finansowej, organ prowadzący postępowanie ma w ramach swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej dalszą wątpliwość co do wszechstronności i rzetelności zebranych dowodów. Takie działanie w niniejszym postępowaniu nie przyniosłoby zamierzonego skutku, bowiem nawet ustalając dochody skarżącego organ nie ma możliwości ustalenia z urzędu charakteru i wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego. W związku z tym i tak nie doszłoby do właściwego zebrania dowodów, które umożliwiałyby ocenę sytuacji wnioskodawcy i rozpatrzenie wniosku o ulgę. Sąd wziął także pod uwagę fakt, iż skarżący jest w podeszłym wieku i może nie znać lub nie rozumieć istoty i charakteru toczącego się postępowania. Należy tu jednak wskazać, iż wezwanie organu było konkretne, jasne i czytelne, a analiza treści pism skarżącego składanych w całym postępowaniu skłania do konkluzji, iż skarżący po pierwsze rozumiał treść wezwania, a po wtóre z treści pism wynika, że skarżący umie pokierować swoimi sprawami. Skarżący po prostu unikał przedłożenia jakichkolwiek dokumentów, uznając, że te załączone za 2014r. są wystarczające (wspominane faktury za leki i karta informacyjna). Mało tego na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, w toku którego zwolniono skarżącego od kosztów postępowania i ustanowiono pełnomocnika z urzędu skarżący przedłożył znaczącą ilość dokumentów dotyczących jego sytuacji życiowej. Te dokumenty nie mogą być oceniane przez Sąd w niniejszym postępowaniu, ponieważ Sąd kontroluje prawidłowość orzekania w ramach zebranych dowodów na etapie postępowania administracyjnego. Skarżący ma otwartą drogę do złożenia organowi ponownego wniosku o przyznanie ulgi, już z właściwymi dokumentami i oświadczeniami obrazującymi jego sytuację. Dlatego też zarzuty podniesione przez pełnomocnika skarżącego, a dotyczące naruszenia art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nie mogą – w świetle powyższych okoliczności – zostać uznane za uzasadnione. Także zarzuty związane z naruszeniem art. 121 w związku z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez nienależyte wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ przy rozpatrzeniu sprawy nie mogą odnieść skutku. Organy wyjaśniły przesłanki, którymi kierowały się przy załatwieniu niniejszej sprawy, a to brakiem przedłożenia, pomimo wezwania, dokumentów wskazanych w treści wezwania, bez których nie jest możliwa ocena sytuacji skarżącego. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.