I SA/Kr 1128/01

Dnia 16 kwietnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Jan Zając Sędziowie: NSA Grażyna Jarmasz (spr) WSA Bogusław Wolas Protokolant: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] 2004 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] .2001 r. Nr. [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe -skargę oddala- W dniu [...] 2001 r. A. W. , wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie skargę na decyzję Izby Skarbowej w [...] znak: [...] z dnia [...] 2001 r. utrzymującą w mocy decyzję [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] 2001 r. znak: [...] w sprawie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe męża J. W. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące [...] [...],[...] oraz [...] 1997r. w wysokości [...] zł. Była to kolejna decyzja organu l instancji po uchyleniu rozstrzygnięcia [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2000 r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za lata 1997 do 1999r. i skierowaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć organy podatkowe stwierdziły, iż zgodnie z treścią art. 41 ustawy z dnia 19 grudnia 1980r. o zobowiązaniach podatkowych ( Dz. U. nr 108 z 1993r. poz. 486 ze zm.), który ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie , małżonek podatnika odpowiada solidarnie z podatnikiem za jego zaległości podatkowe powstałe w czasie trwania małżeństwa, przy czym zaległości podatkowe podlegają zaspokojeniu z majątku wspólnego małżonków. W tym przypadku przesłanka trwania małżeństwa jest spełniona, albowiem pomimo wezwania organu podatkowego A. W. nie złożyła prawomocnego orzeczenia sądowego o rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód ani też dokumentu o rozdzielności majątkowej, które stanowiłby podstawę do wykluczenia odpowiedzialności za zobowiązanie męża. Ze spisanego w dniu [...] 2000 r. protokołu o stanie majątkowym oraz oświadczenia majątkowego wynika, iż małżonkowie A. i J. W. są właścicielami mieszkania własnościowego o pow. [...] m oraz samochodu [...] -rok produkcji [...]- oraz samochodu osobowego - [...] -rok produkcji [...]- stanowiące wspólność majątkową. W chwili zawarcia związku małżeńskiego, stosunki majątkowe małżonków poddane są ustrojowi wspólności ustawowej, co nakazuje ponoszenie przez współmałżonka odpowiedzialności z tytułu zaległości podatkowych podatnika. Zarzut konieczności występowania bezskuteczności postępowania egzekucyjnego jest, zdaniem organów, bezpodstawny , ponieważ żaden przepis ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie nakładał na organ podatkowy obowiązku wykazania bezskuteczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec podatnika przy orzeczeniu o odpowiedzialności małżonka za zobowiązania podatkowe. Przed wydaniem przedmiotowej decyzji organ podatkowy zgodnie z treścią art. 40 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych zbadał możliwości finansowe skarżącej, celem ustalenia czy nie zachodzą przesłanki odstąpienia od tej czynności ze względu na zasady współżycia społecznego lub inne ważne względy społeczno - gospodarcze. Sporządzony protokół opisu stanu majątkowego A. W. nie dawał podstawy do zastosowania tegoż przepisu, jak również wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji. Uwzględnienie w nim również dochodów osiąganych przez współmałżonka wynika ze wspólności majątkowej małżonków określonej przepisami art. 31 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz z prawidłowego stosowania obowiązującego prawa przez organy podatkowe ,a więc nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia zasad współżycia społecznego. Wskazane przez A. W. trudności finansowe mogłyby być przesłanką do wystąpienia z wnioskiem do Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości podatkowych, o czym udzielono informacji. Nie zgodzono się także z zarzutami naruszenia przepisów art. 122, art. 124 oraz art. 125 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W prowadzonym postępowaniu wskazano zasadność przesłanek , którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, wyznaczony został trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Bez uwag zostały podpisane sporządzone przez urząd skarbowy protokół o stanie majątkowym oraz oświadczenia majątkowe. We wniesionej skardze , tak jak i we wcześniejszym odwołaniu nie uwzględnionym przez Izbę Skarbową, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 122, art. 124 i art. 125 w/w ustawy Ordynacja podatkowa. Stwierdziła , że w sytuacji, kiedy pozostaje z mężem tylko formalnie w związku małżeńskim, a jego zadłużenie powstało w okresie, w którym zerwał jakikolwiek kontakt z rodziną, nie może pozostawać bez wpływu na jej sytuację majątkową. Sama musi borykać się z wychowaniem dwojga uczących się dzieci, a dodatkowo w myśl decyzji jest odpowiedzialna za długi męża. Podniosła także, że nie może być uznany za pozbawiony znaczenia prawnego fakt, że o problemach podatkowych męża nie była w stosownym czasie informowana. Ponadto urzędy nie poczyniły żadnych ustaleń w kierunku wyegzekwowania długu z majątku męża. W 1997 roku [...] Urząd Skarbowy zajął samochód osobowy [...] jednak egzekucji z tego samochodu nie przeprowadził. [...] Urząd Skarbowy nie wyegzekwował więc w stosownym czasie należności i dopuścił do sprzedaży tegoż samochodu przez męża. W dniu [...] 2001 r. dokonano kolejnego zajęcia ruchomości w postaci samochodu osobowego [...].Także i z tego samochodu egzekucji nie przeprowadzono. Co do samochodu - [...] skarżąca podała, że nie ma wiadomości, czy został on zajęty przez komornika. W uzasadnieniu skargi podano, że mieszkanie, które skarżąca zajmuje wraz z dziećmi, jest zadłużone na rzecz spółdzielni mieszkaniowej w kwocie około [...] zł i niebawem zapewne dojdzie do eksmisji. Dlatego skarżąca oceniła rozstrzygnięcie organów jako zmierzające do zepchnięcia jej, jak i dzieci, w społeczny niebyt i degradację. Obecnie zaś zatrudnienie za niewielkim wynagrodzeniem [...] zł brutto miesięcznie zawdzięcza bratu męża. Innych źródeł utrzymania nie posiada. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi. Skarga wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie -Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie , jednakże w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004r. przepisów ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269) oraz ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z przepisem art. 97 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zgodnie z tymi przepisami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na uwzględnienie nie zasługuje. Zgodnie z przepisem art. 1 w/w ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy te sprawiają kontrole legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych przez organy administracyjne decyzji. Zaskarżona decyzja , jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji , wydane zostały zgodnie z regulacją zawartą w art. 332 w/ cyt. ustawy Ordynacja podatkowa . Przepis ten stanowi, iż do odpowiedzialności osób trzecich , o których mowa w ustawie o zobowiązaniach podatkowych, z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie 1 stycznia 1998 r. ustawy Ordynacja podatkowa stosuje się przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Takim przepisem , dającym organom uprawnienie do orzeczenia władczego jest w przypadku niniejszej sprawy art. 40 oraz art. 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Drugi z tych przepisów zawiera stwierdzenie, że małżonek podatnika odpowiada solidarnie z podatnikiem za jego zaległości podatkowe powstałe w czasie trwania małżeństwa , a zaległości te podlegają zaspokojeniu z majątku wspólnego małżonków. Wobec tego skarżąca pozostająca w związku małżeńskim zarówno w czasie, gdy powstały zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług , jak i w czasie toczącego się postępowania przed organami pierwszej jak i drugiej instancji, była osobą trzecią odpowiadającą za zaległości podatkowe męża. Tak więc zachodziły przesłanki uprawniające organ do wydania decyzji o odpowiedzialności skarżącej zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Zarzut skarżącej , iż nie uwzględniono możliwości odstąpienia od tego orzeczenia ze względu na zasady współżycia społecznego lub inne ważne względy społeczno - gospodarcze także nie może być oceniony jako uprawniony w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego i argumentacji skarżącej. Bowiem w toczącym się postępowaniu przed organami podatkowymi skarżąca podnosiła głównie z jednej strony fakt pozostawania w faktycznej separacji z mężem już od 1996 r., a z drugiej strony czyniła organom zarzut nie wyegzekwowania zaległości z takich przedmiotów jak samochody: [...]- rok produkcji [...],[...]- rok produkcji [...]. czy samochodu [...], które , wobec ustalonego braku rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami , stanowiły ich współwłasność. Wobec regulacji ustawy o zobowiązaniach podatkowych małżonek , na którym ciążyły zaległości podatkowe, mógł za nie odpowiadać tylko z majątku odrębnego. Dopiero wydanie decyzji o odpowiedzialności za te zaległości podatkowe drugiego z małżonków, pozwalało na sięgnięcie do ich majątku wspólnego. Tak więc dopiero po wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia możliwe będzie zaspokojenie Skarbu Państwa z posiadanych przedmiotów majątku wspólnego, także i samochodów. Należy podkreślić, iż majątek odrębny małżonka, o odpowiedzialności którego jako osoby trzeciej orzeczono, egzekucji podlegać nie może. W świetle tego , co stwierdzono powyżej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -orzekł jak sentencji