I SA/Kr 1150/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2008r na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 27 listopada 2007r. skarżący B. K. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] wydane w sprawie odmowy uznania zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wskazuje, iż jego sytuacja rodzinna i majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku podnosi również merytoryczne uzasadnienie złożonej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i dwiema studiującymi córkami. Na wezwanie Sądu dotyczące uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy , skarżący wyjaśnia, iż otrzymuje świadczenie emerytalno – rentowe z ZUS w wysokości 307,86 zł. Z żoną posiada rozdzielność majątkową. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż nie posiada on żadnych nieruchomości lokalowych ani gruntowych. Lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje na zasadzie dożywotniego użytkowania wraz z żoną jest własnością córki, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. W pierwszej kolejności Sąd pragnie zaznaczyć, iż powyższa sprawa nie należy do katalogu spraw wymienionych w przepisie art. 239 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwolnionych mocą ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Rozpoznając zatem merytorycznie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd zważył, co następuje. W ocenie Sądu, wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić należnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Skarżący nie dostarczył, na wezwanie Sądu, żądanych dokumentów tj. zeznania podatkowego za 2006 rok, nie wyjaśnił czy córki osiągają dochody, a jeśli tak to jakiej są one wysokości ( samo stwierdzenie, że córki studiują nie jest wystarczające, albowiem nie wyklucza to możliwości osiągania przez nie dochodu np. ze stypendiów czy pracy dorywczej ), nie przedstawił żadnych dokumentów poświadczających wydatki na leczenie, oraz nie wykazał dochodu i majątku jaki należy do jego żony. Wskazanie, iż z żoną wnioskodawca ma rozdzielność majątkową o niczym nie przesądza. Małżonkowie bowiem są zobowiązani do wzajemnej pomocy i nie wyłącza tego posiadanie przez nich rozdzielności majątkowej. Zgodnie bowiem z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej, co sugeruje skarżący. Ponadto skarżący podniósł co prawda, iż ponosi duże koszty związane z utrzymaniem, jednakże twierdzeń tych nie poparł żadnymi dokumentami je potwierdzającymi. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych z zakupem np. leków, argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę w szczególności powyżej przedstawione okoliczności, nie zaistniały zatem przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Strona skarżąca zaś, wnosząc skargę do sądu, winna się liczyć z tym , iż będzie zobowiązana do uiszczenia należnych wpisów i opłat sądowych. Przytoczone przez stronę we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności winny natomiast uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Tymczasem wnioskodawca uczynił zadość wezwaniu Sądu o uzupełnienie braków wniosku o przyznanie prawa pomocy tylko wybiórczo, nie wyjaśniając istotnych okoliczności wpływających na jego sytuację majątkową ( w szczególności nie dostarczył informacji dotyczących dochodów i majątku żony ) i nie wykazał w żaden sposób obciążeń budżetu domowego ( poza zwykłymi, który ponosi każdy właściciel nieruchomości ), czy ew. nadzwyczajnych okoliczności, wydatków, które przemawiałyby dodatkowo za przyznaniem prawa pomocy. Sąd zatem nie ma możliwości rzetelnej oceny jego faktycznej sytuacji majątkowej. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).