I SA/Kr 1150/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23.06.2008r. , Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za lata 2004 i 2005 w kwocie 109 267 zł. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w ½ części 2. w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek P R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23.06.2008r. , Nr[...], w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za lata 2004 i 2005 w kwocie 109 267 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów P R. mieszka u rodziców. Z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 1500 zł. miesięcznie, brutto . W roku 2008 osiągnął dochód w wysokości 22 000,80 zł. Z otrzymywanej przez niego pensji potrącana jest suma 156,90 zł. w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym .Emerytury rodziców wynoszą natomiast łącznie ok. 3500 zł. P. R. przekazuje rodzicom na koszty utrzymania kwotę 200 zł. miesięcznie zaś na wyżywienie wydaje sumę 500 zł. Jest właścicielem nieruchomości w L. o pow. 7 a. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości. P. R. ma stałą pracę, zatrudniony jest na pełnym etacie, otrzymuje stały dochód. Koszty jego utrzymania obejmują kwotę 500 zł. którą wydaje na wyżywienie oraz kwotę 200 zł. , którą oddaje rodzicom na czynsz i media. Jest właścicielem nieruchomości w L. o pow. 7 a , która nawet jeżeli nie stanowi gruntów bardzo dobrej jakości to położona jest w miejscowości letniskowej i jej wartość przekracza znacznie koszty sądowe w niniejszym postępowaniu. Stąd też zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Warto bowiem przypomnieć, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Podnieść też należy, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W przedmiotowej sprawie wpis od skargi kasacyjnej wnosi 250 zł. Wydatki P. R. opiewają natomiast na sumę ok. 856,90 zł. (500 zł. + 200 zł. + 156,90 zł. ) co przy zarobkach w wysokości 1500 zł. brutto pozwala mu na pokrycie połowy wpisu od skargi kasacyjnej bez pogorszenia jego sytuacji bytowej. Stąd też zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w 1/2 części będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Z akt sprawy wynika zresztą , iż strona skarżąca jest w stanie ponosić wydatki tego rzędu Świadczy o tym uiszczenie opłaty kancelaryjnej od uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł. Biorąc pod uwagę powyższe , na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.