I SA/Kr 116/13
WyrokWSA w Krakowie2013-11-08
Skład orzekający: Urszula Zięba, Grażyna Firek, Stanisław Grzeszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, uwzględniając możliwość prowadzenia egzekucji i posiadanie przez wnioskodawcę majątku, mimo jego trudnej sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ rentowy prawidłowo ocenił, iż nie zaszły przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Pomimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej wnioskodawcy, organ zasadnie stwierdził brak całkowitej nieściągalności należności, biorąc pod uwagę możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji z wynagrodzenia oraz posiadanie przez wnioskodawcę majątku. Ponadto, organ prawidłowo ocenił, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może stanowić podstawy do przerzucania ciężaru spłaty należności publicznoprawnych na współobywateli, a sytuacja wnioskodawcy nie pozbawia go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.Stan faktyczny
Skarżący S.P. zwrócił się do ZUS z wnioskiem o umorzenie lub rozłożenie na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, uzasadniając to trudną sytuacją finansową i zdrowotną po zakończeniu działalności gospodarczej. Po wielokrotnych postępowaniach, decyzjach organów i wyrokach sądów, w tym NSA uchylającym poprzednie rozstrzygnięcia, ZUS ponownie odmówił umorzenia należności, uznając brak przesłanki całkowitej nieściągalności i możliwość skutecznego prowadzenia egzekucji. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną ocenę jego sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt I SA/Kr 116/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 listopada 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant: Justyna Owczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2013 r., sprawy ze skargi S.P., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 19 listopada 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia wraz z odsetkami, - skargę oddala -
W dniu 5 listopada 2007 r. S.P. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, ewentualnie rozłożenia go na raty na 5 lat (z karencją do czasu znalezienia zatrudnienia). Wniosek swój płatnik uzasadnił trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Wyjaśnił, iż w sierpniu 2007 r. zmuszony był zakończyć prowadzenie działalności gospodarczej z uwagi na wypowiedzenie umowy najmu lokalu, w którym prowadził bar, a w które to przedsięwzięcie zainwestował 80 000 zł. Próby wznowienia działalności nie przyniosły rezultatu. Wnioskodawca wskazał, że ma 58 lat, od 2001 r. jest wdowcem i obecnie osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Na jego utrzymaniu pozostają dwie studiujące córki (czwarty rok na Politechnice i pierwszy rok na Akademii P.). Z powodu złej sytuacji finansowej oraz w celu zmniejszenia kosztów, zmuszony był zamienić mieszkanie na mniejsze, mimo tego płaci wysoki czynsz w kwocie 850 zł.
Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 22 kwietnia 2008 r. nr [...] odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą i za pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz umorzył postępowanie w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych. W wyniku złożonego przez S.P. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 28 października 2008r. nr [...] organ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie.
Wskazana decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 6 lutego 2009r., sygn. akt I SA/Kr 1681/08 oddalił skargę S.P.
Następnie, na skutek skargi kasacyjnej złożonej przez wnioskodawcę, wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010r., sygn. akt II GSK 1051/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 kwietnia 2008r., nr [...].
Zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji wadliwie nie dostrzegł, że wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyny odmowy umorzenia należności z tytułu składek wskazują na dowolność w zastosowaniu prawa i jest to wynikiem nieprawidłowego odczytania "uznania administracyjnego" w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. 2009, nr 205, poz. 1585 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s.").
I tak: wobec wiążącego ustalenia - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji - nieściągalności z uwagi na brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, wskazanie jako przyczyny odmowy umorzenia należności z tytułu składek istnienia majątku w skład którego wchodzą wartościowe przedmioty świadczy o tym, że decyzja przekracza granice swobody uznania administracyjnego. Ustalenia co do majątku zobowiązanego i ocena czy można z niego prowadzić egzekucję dotyczą bowiem przesłanki nieściągalności. Tym samym zaś nie mogą być skutecznie powoływane jako okoliczność pozwalająca na wydanie decyzji oderwanej od ustawowych przesłanek, zależnej wyłącznie do woli organu. Odmowy umorzenia należności z tytułu składek nie uzasadnia też stwierdzenie, że dłużnik korzysta z pomocy członków rodziny, w sytuacji gdy ustalono, że studiujące córki wnioskodawcy, wspólnie z nim zamieszkujące otrzymują kwartalnie 500 zł z polisy po zmarłej matce oraz stypendia (519 i 310 zł).
Zdaniem NSA, nie ulega wątpliwości, że należności z tytułu składek mają publicznoprawny charakter, podlegają ściągnięciu przed innymi należnościami, objęte są dziesięcioletnim przedawnieniem, a z uwagi na cel, na jaki są przeznaczane, na organie spoczywa obowiązek wykorzystanie wszelkich środków celem ich ściągnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro mimo to ustawa przewiduje możliwość ich umorzenia, tzn. że wymienione okoliczności nie świadczą automatycznie o przewadze interesu ogólnospołecznego nad interesem dłużnika i nie mogą same z siebie przemawiać za odmownym załatwieniem sprawy. Dłużnikiem jest wnioskodawca, zatem fakt, iż jego córki po ukończeniu studiów i podjęciu pracy będą osiągać dochody – nie świadczy o tym, że umorzenie zaległych należności ich ojca z tytułu składek byłoby przedwczesne. Zdaniem NSA, podzielić należy pogląd, że gdy w sytuacji finansowej zobowiązanego zachodzi konieczność sięgania przez niego do środków pomocy państwa odmowa umorzenia należności z tytułu składek jest sprzeczna z jego interesem, ze społeczną funkcją instytucji umorzenia, nie jest też zgodna z interesem publicznym (por. np. wyrok NSA z dnia 21 maja 2009 r. II GSK 1045/08).
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i rozpatrzeniu wniosku S.P., ZUS decyzją z dnia 26 października 2011r. nr [...] ponownie odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 26.431,01 zł, należności z tytułu składek na ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez płatnika w łącznej kwocie 4015,90 zł oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne finansowanych przez ubezpieczonych.
Na skutek złożonego przez Płatnika odwołania, decyzją z dnia 15 grudnia 2011r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję z dnia 26 października 2011r.
Na powyższą decyzję S.P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dni 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 186/12 uchylił ją wraz z poprzedzającą decyzją organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, iż istotą orzekania w przedmiocie wniosku o umorzenie zaległości w trybie art. 28 u.s.u.s. jest badanie aktualnej w dacie orzekania sytuacji finansowej wnioskodawcy. A zatem organ powinien uwzględnić pogorszenie sytuacji majątkowej (np. eksmisja z lokalu), tak też w przypadku jej polepszenia (i to niezależnie od tego czy było to wynikiem osobistych starań wnioskodawcy czy też okoliczności niezależnych) w stosunku do stanu z dnia złożenia wniosku, ocenie podlegać będzie zawsze aktualna sytuacja majątkowa. Sąd wskazał, iż w tym kontekście prawidłowym - co do zasady - było ponowne wzywanie zobowiązanego o dane dotyczące jego sytuacji majątkowej. Zwrócono uwagę, że do skarżącego zarówno w trakcie pierwotnego postępowania (pismo z dnia 16 listopada 2007r.), jak i po uchyleniu decyzji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy (pismo z dnia 1 sierpnia 2011r.) organ skierował identyczne w swej podstawowej treści wezwanie. Organ nie wyjaśnił wówczas, ani po uzyskaniu ustnego oświadczenia skarżącego wyrażającego wolę oparcia rozstrzygnięcia na pierwotnie zgromadzonych dowodach (sprawozdanie z dnia 6 października 2011r.), że istotnym jest badanie aktualnej, a nie historycznej sytuacji majątkowej. W ocenie Sądu mogło to zrodzić u skarżącego przeświadczenie o prawidłowości odwołania się do zgromadzonego materiału dowodowego na etapie pierwotnym, tj. w 2007 r. W ocenie Sądu organ naruszył art. 9 k.p.a., co mogło wpłynąć na rozstrzygnięcie. Skoro postępowanie toczyło się po raz drugi, a w pierwotnym postępowaniu organy bezzasadnie nie uznały istnienia przesłanki całkowitej nieściągalności (zgodnie z wyrokiem NSA), to nakazem art. 9 k.p.a. było skierowanie indywidualizowanego wezwania do skarżącego w sprawie aktualizacji danych majątkowych. Dodatkowo, rutynowe poprzestanie na wezwaniu o dane majątkowe mogło spowodować błędne ustalenia faktyczne co do wysokości dochodu gospodarstwa wnioskodawcy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy datowanym na 11 listopada 2011 r. wnioskodawca wyraźnie pisał, że córka A. jest obecnie bezrobotna, zajmuje się 1,5rocznym dzieckiem. Natomiast organ powołując się na dane z KSI ZUS wskazał, że wynagrodzenie z tytułu pracy wykonywanej od czerwca 2011 r. wynosi 1386 zł, co w konsekwencji stało się przyczyną doliczenia dochodu netto A.P. (1032zł) do dochodów gospodarstwa domowego skarżącego. Podobnie, organ mając wątpliwości co do rzetelności informacji o prawdziwej ilości osób zamieszkujących w gospodarstwie domowym skarżącego nie wezwał o dodatkowe szczegółowe w tej sprawie wyjaśnienia. W świetle bowiem art. 77 k.p.a., jeżeli wyjaśnienia lub twierdzenia strony budzą wątpliwości z powodu sprzeczności z zebranymi w sprawie innymi dowodami, organ powinien starać się wyjaśnić tę kwestię. W ocenie Sądu organ nie gromadząc w sposób staranny materiału dowodowego i nie wyjaśniając powstałych sprzeczności doprowadził do zbyt pochopnych wniosków z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a. Ponadto WSA zarzucił organowi naruszenie przepisu art. 80 k.p.a. W zebranym materiale dowodowym na etapie pierwszoinstancyjnym organ w ogóle nie uwzględnił w ocenie sytuacji majątkowej ewentualnego zadłużenia z tytułu kredytów bankowych (było to związane z brakiem aktualizacji danych). Na etapie powtórnego rozpoznania sprawy organ przyjął, że sytuacja finansowa rodziny skarżącego jest bardzo dobra. Zdaniem Sądu jest to tzw. ocena dowolna zebranego materiału dowodowego, a więc naruszająca wskazany przepis. Organ ponadto nie wziął pod uwagę wielkości zadłużenia przy analizie finansowej wnioskodawcy. Zdaniem Sądu, przyjęcie przez organ, iż sytuacja finansowa rodziny jest bardzo dobra jest oceną dowolną w sytuacji, gdy z sumy miesięcznych wynagrodzeń netto skarżącego i jego córek M. i A. (2800zł+733zł+1032zł) ponoszone są koszty spłaty kredytów w kwotach 1046,30 zł (odroczona bowiem została spłata 1140 zł oraz 300 zł), a także ponoszone są koszty typu czynsz (980 zł), prąd (100 zł), telefon (100 zł) i spłata pożyczki (400 zł).
Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia 1 października 2012r. nr [...] działając na podstawie:
1) art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 32 u.s.u.s. odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika składek w łącznej kwocie 30 404,67 zł,
2) art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 30 i 123 u.s.u.s. umorzył postępowanie w zakresie umorzenia składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Uznając, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności, Zakład uwzględnił okoliczność, iż wnioskodawca obecnie nie jest przedsiębiorcą, jednakże nie jest pozbawiony całkowicie źródeł zarobkowania. Aktualnie (od 1 marca 2008r.) wnioskodawca pozostaje w stałym zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę w wymiarze 1/2 czasu pracy z wynagrodzeniem wynoszącym 1850 zł brutto miesięcznie (kwota pozostająca do wypłaty, po uwzględnieniu potrąceń egzekucyjnych wynosi około 800 zł). Organ zaznaczył, iż do końca marca zatrudniony był w pełnym wymiarze czasu pracy uzyskując wynagrodzenie w wysokości 3700 zł brutto miesięcznie, a zgodnie z informacją od pracodawcy, S.P. sam zawnioskował o obniżenie swojego miesięcznego wynagrodzenia. Do tego prawa majątkowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych skierował zajęcie wynagrodzenia za pracę. Egzekucja jest aktualna i skuteczna. Na poczet należności składkowych przekazywana jest co miesiąc kwota 680,34 zł miesięcznie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dalszym ciągu ma zatem możliwość przymusowego dochodzenia należności przy zastosowaniu środków egzekucyjnych, określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm.). Przez cały bowiem okres uprawniający na organie rentowym, dysponencie środków publicznoprawnych, ciąży szczególny obowiązek podejmowania wszelkich działań zmierzających do odzyskania swoich należności od osób zobowiązanych do ich opłacania. W związku zaś ze skutecznie podejmowanymi czynnościami egzekucyjnymi, istnieje wysokie prawdopodobieństwo uregulowania ciążących na płatniku zobowiązań w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Ponadto ustalono, że wnioskodawca jest w posiadaniu majątku nieruchomego (nieruchomość gruntowa zabudowana budynkiem mieszkalnym położona w J. oraz udział w lokalu położonym we W.). Na nieruchomości stanowiącej lokal ZUS dokonał zabezpieczenia spłaty swoich należności składkowych ustanawiając na nim hipotekę przymusową. W konsekwencji dokonania powyższego zabezpieczenia, należności z tytułu składek, wg art. 24 ust. 5 ustawy, nie ulegną przedawnieniu, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogłyby być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.
W zakresie należności obciążających wnioskodawcę za osobę prowadząca działalność gospodarcza organ wobec stwierdzenia braku przesłanki całkowitej nieściągalności rozważył możliwość umorzenia należności pod kątem zaistnienia szczególnych przypadków, które zostały określone w przepisie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 2003, nr 141, poz. 1365).
Organ przypomniał, że owa podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla uzasadnionych przypadków, a zatem wyjątkowych powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych, niezależnych od dłużnika. Tymczasem wnioskodawca jako przyczynę powstałego zadłużenia podaje wypowiedzenie najmu lokalu, w którym prowadził bar, a w którego otwarcie zainwestował 80 000 zł, wydając wszystkie oszczędności plus zaciągnięte kredyty. Bar funkcjonował 2,5 roku, a zatem o wiele za krótko by myśleć o zysku, nie mówiąc o zwrocie poniesionych kosztów. Zakład podkreślił, iż przyczyny powstałego zadłużenia związane z brakiem wystarczających dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej nie mogą być wystarczającym uzasadnieniem dla umorzenia należności, gdyż takie sytuacje wkalkulowane są w ryzyko przedsiębiorcy, który w pierwszym rzędzie powinien regulować należności publicznoprawne, a zatem podatki i składki na ubezpieczenia zwłaszcza za pracowników.
Analizując poszczególne sytuacje, w których może dojść do umorzenia należności, Zakład uznał, iż spłata przez wnioskodawcę zaległych składek, w chwili obecnej w ramach postępowania egzekucyjnego, nie zagraża możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych rodziny, przez które należy rozumieć niezbędne minimum, a nie coś na przeciętnym, uśrednionym poziomie. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ ustalił, iż we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje pełnoletnia córka M. P. (według oświadczenia zobowiązanego jest w trzecim miesiącu ciąży). Źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny są środki wypracowane przez wnioskodawcę w ramach zatrudniania na podstawie umowy o pracę w wysokości około 800 zł netto miesięcznie (kwota brutto to 1850 zł, z której dokonywane są potrącenia egzekucyjne na rzecz należności składkowych w kwocie 680,34 zł) oraz dochody uzyskiwane przez M. P. w ramach wykonywania dwóch umów zlecenia: z jednej dochód netto wynosi 1111,86 zł miesięcznie, zaś z drugiej około 1920 zł miesięcznie. Łączna suma dochodów przypadających na dwuosobowe gospodarstwo domowe wynosi 3831,86zł. Miesięczne natomiast wydatki rodziny związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą 1250 zł miesięcznie (płatnik oświadczył, iż opłata za czynsz w kwocie 1100 zł nie jest regulowana z uwagi na brak wystarczających środków finansowych, a zaległości czynszowe wynoszą około 23 000 zł; zobowiązany posiada wyrok eksmisyjny), do których dochodzą jeszcze koszty leczenia w kwocie 50zł oraz wyżywienie w wysokości około 800 zł. Badając możliwości płatnicze wnioskodawcy organ uwzględnił okoliczność spłaty przez niego zobowiązania kredytowego z miesięczną ratą ustaloną w wysokości 1046 zł oraz kredytu studenckiego przez córkę M. w wysokości około 300 zł miesięcznie. Uwzględniając wszystkie wydatki strony, w tym opłaty za media, leczenie, wyżywienie i spłatę kredytów, w sumowaniu wynoszą one 3400 zł. Dokonując zestawienia wysokości wydatków gospodarstwa domowego z wielkością dochodów rodziny, suma środków finansowych pozostających w dyspozycji rodziny wynosi 431,86 zł. W ocenie Zakładu kwota ta jest niska, jednakże biorąc pod uwagę fakt, iż uwzględnia ona wszystkie wydatki rodziny wnioskodawcy łącznie ze spłacanymi zobowiązaniami i potrąceniami egzekucyjnymi dokonywanymi na rzecz należności składkowych, to nie stwarza ona groźby pozbawienia rodziny możliwości zaspokajania uzasadnionych potrzeb bytowych, zwłaszcza że zobowiązany sam zawnioskował o obniżenie mu wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego w ramach zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. A zatem zdaniem organu, spłata zadłużenia składkowego, w chwili obecnej w drodze postępowania egzekucyjnego, nie doprowadza płatnika do sytuacji, w której nie dysponowałby środkami finansowymi pozwalającymi na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych i zmuszony byłby do ubiegania się o pomoc z opieki społecznej. Pomimo niskich dochodów wnioskodawca nie wskazuje na niemożność zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych swoich i członków rodziny, a trudna, w subiektywnym odczuciu strony, sytuacja materialna nie wymusza konieczności korzystania z pomocy finansowej pomocy społecznej. Wnioskodawca oświadczył jedynie, że korzysta z pomocy finansowej świadczonej przez dalsza rodzinę w kwotach od 200 do 500 zł. Ponadto, zdaniem organu pozytywnie na ocenę zdolności płatniczych zobowiązanego wpływa fakt posiadania przez niego majątku nieruchomego, który również może być przedmiotem ewentualnego zaspokojenia roszczeń wierzyciela jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
W dalszej kolejności organ uwzględnił i uznał za udowodnioną okoliczność problemów zdrowotnych płatnika potwierdzonych stosownymi zaświadczeniami lekarskimi, jednakże uznał, iż w chwili obecnej nie ograniczają one wnioskodawcy w pozyskiwaniu środków finansowych i nie uniemożliwiają mu kontynuowania aktualnie wykonywanej aktywności zawodowej. Pozostaje on bowiem osobą aktywną zawodową: od marca 2008 r. zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę, wcześniej - do lutego 2007 r. prowadził działalność gospodarczą. Stan zdrowia nie pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodów, a tym samym nie uzasadnia umorzenia należności składkowych.
Organ uznał ponadto, że interes wnioskodawcy, w kontekście nabycia w niedługim okresie czasu uprawnień emerytalnych, nie przemawia za umorzeniem należności. Jednym z celów istnienia systemu ubezpieczeń społecznych, jest zapewnienie obywatelom świadczeń rentowych w razie niezdolności do pracy oraz świadczeń emerytalnych. Brak opłacenia składek na ubezpieczenia pociągnie dla wnioskodawcy negatywne konsekwencje wynikające z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009r., nr 153, poz. 1227 ze zm.).
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy S.P.wniósł o uchylenie i zmianę decyzji ze względu na popełnione uchybienia merytoryczne i formalne w trakcie postępowania.
W kontekście naruszenia przepisu art. 12 k.p.a. płatnik wskazał, iż jego wniosek o umorzenie składek został złożony 5 listopada 2007 r., natomiast pierwsza błędna decyzja została podjęta po 6-miesięcznym postępowaniu. Po wyroku NSA uchylającym zaskarżoną decyzję postępowanie podjęto 8 miesięcy później tj. w sierpniu 2011 r., a kolejną błędną decyzję wydano dopiero 26 października 2011r. Jak zauważył wnioskodawca nie została tu zachowana ani szybkość ani wnikliwość.
Co do zasady dążenia do ugodowego załatwienia sprawy, zdaniem płatnika w trakcie prowadzenia sprawy ani razu ze strony organu nie otrzymał propozycji ugodowego załatwienia sprawy tj. rozłożenie zaległości na raty, umorzenie odsetek, spłacenia części zobowiązania itp. mimo, że - jak uważa strona - zachodziły okoliczności przemawiające za umorzeniem zaległości.
Kolejną zasadą, którą zdaniem wnioskodawcy naruszył organ to dyrektywa uwzględniania z urzędu interesu publicznego i słusznego interesu obywatela. Jak podaje strona interes publiczny zdaniem organu to budżet państwa, który uzupełnia od 40 lat swojej pracy zawodowej, w tym poprzez opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne. Interes indywidualny to zaś jego obecna sytuacja rodzinna, finansowa i zdrowotna. Wnioskodawca zadaje pytanie, czy w tej sprawie Organ wykazał, że 63-letni schorowany mężczyzna, który nie epatuje społeczeństwa swymi dolegliwościami, nie wykorzystuje ich do uzyskania środków z budżetu Państwa, ale próbuje radzić sobie sam w niełatwej sytuacji, udowodnionej organowi, nie ma słusznego interesu w pozytywnym załatwieniu powyższej sprawy. Ponadto przypomniał, iż spłodził i wychował czworo dzieci bez pomocy Państwa (gdyż jego małżonka zmarła w 2001 r.), płacił podatki, składki przez kilkadziesiąt lat, zbliża się do kresu swej życiowej wędrówki, a organ uważa, że nie zasługuje na jakiekolwiek wsparcie.
Co więcej, Zakład "wytyka" mu, że wystąpił do pracodawcy o obniżenie wynagrodzenia ze stosunku pracy, jednak nie uczynił on tego po to, aby zmniejszyć kwotę przeprowadzanej egzekucji, a jak wskazał w piśmie do pracodawcy powodem był systematycznie pogarszający się stan zdrowia, na skutek długotrwałego stresu.
Wnioskodawca kwestionuje wniosek organu jakoby mieszkanie nie było "niezbędną potrzebą życiową rodziny", czy też eksmisja nie miała dla niego żadnego znaczenia. Spłacając zaległe składki zobowiązany nie byłby przecież w stanie spłacać zaległych opłat z tytułu zmiany mieszkania na mniejsze.
W dalszej kolejności zwrócono uwagę, że Zakład czyni kolejne błędne wyliczenia powiadamiając, że po zapłaceniu wszystkich zobowiązań rodzinie pozostaje do dyspozycji kwota 431,86 zł, która jak podkreśla S.P. zdaniem organu nie jest dużą kwotą, ale wystarczającą. Niestety, jak wskazuje płatnik, ZUS nie uwzględnił w podsumowaniu kwot, które już parokrotnie wnioskodawca podawał tj. rata pożyczki 253,00 zł i spłata pożyczki w kwocie 100,00zł.
Organ miał stwierdzić, że "śmieciowa umowa" M.P., a także fakt, że jest w czwartym miesiącu ciąży stanowi dobry prognostyk do skutecznego wyegzekwowania zaległych składek, pomijając fakt przenoszenia zobowiązań na inne osoby jako oczywiście niezgodne z prawem.
Absurdalne są również jego zdaniem stwierdzenia jakoby udział w 1/24 w mieszkaniu we W. i w 3/5 w starym drewnianym domu nie nadającym się do remontu o pow. 40 m2, był także okolicznością, która dobrze zabezpiecza interes społeczny.
Decyzją z dnia 19 listopada 2012r. nr [...] Prezes ZUS utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie z dnia 1 października 2012r.
Zdaniem Zakładu, okoliczność spłaty wskazywanych przez wnioskodawcę kredytów i zaległości czynszowych nie może stanowić wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, bowiem prowadziłoby to do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, natomiast należności składkowe ZUS jako należności publicznoprawne podlegają szczególnej ochronie.
Ustosunkowując się do zarzutów wnioskodawcy wskazano, że ZUS procedował wnioski zobowiązanego niezwłocznie, starając się prowadzić ustalenia również we własnym zakresie, co również jest czasochłonne. W toku przeprowadzanego pierwotnie postępowania płatnik był wzywany między innymi do złożenia prawidłowych dokumentów rozliczeniowych. Podobnie w kontekście ponownego podjęcia postępowania po wyroku NSA z dnia 9 grudnia 2010 r. wyjaśniono, iż prawomocny odpis wraz z kompletem akt został do Zakładu doręczony (za pośrednictwem WSA w Krakowie) dopiero 26 lipca 2011 r.
Organ podkreślił, że ważny interes dłużnika nie zwalnia organu rentowego od dbałości o interes Skarbu Państwa, który jest utożsamiany z interesem ogólnospołecznym rozumianym jako konieczność zapewnienia stałych dochodów, co wymaga skutecznego realizowania należności składkowych. Opłacanie składek ma na celu bowiem zapewnienie uprawnionemu bieżącej ochrony ubezpieczeniowej, a w przyszłości wypłatę świadczeń emerytalno-rentowych.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił organowi naruszenie:
- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art.
28 ust. 1, 2 i 3, 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, poprzez niezasadne przyjęcie, że w jego przypadku nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające umorzenie należności składkowych, podczas gdy jego trudna sytuacja zdrowotna i materialna, w szczególności zadłużenie z tytułu nieopłaconych czynszów mieszkaniowych i zaciągniętych pożyczek i kredytów, a przede wszystkim orzeczona eksmisja z lokalu mieszkalnego, wskazuje na to, że w jego przypadku zachodzą przesłanki w pełni uzasadniające umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz przez uznanie, że sformułowanie "należności z tytułu składek mogą być umarzane" zawarte we wskazanych przepisach, oznacza w istocie dowolność organów w zakresie podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności składkowych, co prowadzi do nadużycia prawa ze strony Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;
- przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.,
mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewłaściwej ocenie
materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie, oraz nierozpatrzeniu
przez organ wydający decyzję wszelkich okoliczności, istotnych z punktu
widzenia przesłanek umorzenia należności składkowych, w szczególności
na nieprawidłowej ocenie sytuacji materialnej wnioskodawcy, poprzez zawyżenie
rzeczywistej wysokości środków finansowych, którymi dysponuje wraz z córką
M.P., przy uwzględnieniu zobowiązań z tytułu spłaty pożyczek i kredytów, nienadaniu właściwego znaczenia, z punktu widzenia zaspokojenia
potrzeb życiowych, eksmisji z lokalu mieszkalnego oraz nadaniu nadmiernego znaczenia przysługującym skarżącemu udziałom we współwłasności nieruchomości, w sytuacji gdy faktycznie udziały te nie wpływają w sposób realny na poprawę jego sytuacji materialnej.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Jak wynika z akt sprawy, skarżący wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W związku z treścią jego wniosku zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2009r., nr 205, poz. 1585 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s.").
Niemniej jednak na plan pierwszy wysuwa się w niniejszej sprawie okoliczność, iż zgodnie z art.153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zgodnie z utrwalonymi poglądami w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treść przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 p.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70).
Ocena ta może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane były zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2007r. sygn. akt: II GSK 240/06, publ. zbiór Lex 325365).
Równocześnie w takim samym zakresie "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże w sprawie ten sąd". Oznacza to, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Zauważyć ponadto należy, że pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego, co do dalszego postępowania mają wytyczyć kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
W ocenie Sądu, organy orzekające w przedmiotowej sprawie uwzględniły ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powołanych wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2010r., sygn. akt II GSK 1051/10 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dni 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 186/12.
Podstawę materialno prawną zarówno tamtych rozstrzygnięć, jak i tego obecnie uzasadnianego stanowił w pierwszej kolejności przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. 2009, nr 205, poz. 1585 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s."), zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, w myśl którego to należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Oznacza to, iż w przypadku stwierdzenia przez organ rentowy, iż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności organ może w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, powoływanym dalej jako "rozporządzenie wykonawcze"), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
W świetle przepisu art. 153 p.p.s.a., przy wykładaniu przywołanych przesłanek umorzenia wiążące dla Sądu były ustalenia dotyczące braku zaistnienia stanu całkowitej nieściągalności, o jakiej mowa w przepisach art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych dokonano bowiem zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego, które zgodnie wyjaśnieniami organu doprowadziło do uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwoty blisko dziesięciu tysięcy złotych. Prowadzone postępowanie egzekucyjne jest zatem nie tylko nadal aktualne, lecz również skuteczne. W tym kontekście aktualne pozostają przy tym również ustalenia dotyczące przysługującego wnioskodawcy prawa współwłasności nieruchomości gruntowych położonych w gminie Jasienica oraz współwłasności w 1/24 części lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość położonego we Wrocławiu. Nie ma przeciwwskazań, aby te nieruchomości stanowiły przedmiot zabezpieczenia hipotecznego należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Uwzględniając jednak w prawidłowy sposób aktualną sytuację zobowiązanego organ brał pod uwagę obniżenie jego wynagrodzenia do kwoty 1850zł (kwota pozostająca do wypłaty, po uwzględnieniu potrąceń egzekucyjnych wynosi około 800 zł). Ze wszech miar uprawnione był przy tym uwypuklenie okoliczności, iż do końca marca 2012r. był on zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy uzyskując wynagrodzenie w wysokości 3700 zł brutto miesięcznie, a zgodnie z informacją od pracodawcy, S.P. sam zawnioskował o obniżenie swojego miesięcznego wynagrodzenia. Skarżący nie wykazał natomiast by przywoływane przez niego problemy zdrowotne miały bezpośredni wpływ na taką decyzję. Nie wykazał nawet, że z uwagi na istniejące schorzenia korzystać musi ze specjalistycznego leczenia, posiłkując się jedynie zaświadczeniem od lekarza rodzinnego.
W dalszej kolejności podkreślić należy, że w kwestionowanym rozstrzygnięciu organu nie zabrakło kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową i rodzinną skarżącego, a więc związanych z przesłankami umorzenia zawartymi w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. W części wstępnej uzasadnienia przywołano bowiem wszelkie istotne z punktu widzenia sprawy okoliczności faktyczne, które następnie w sposób logiczny i przekonywujący odniesiono do ustawowych zapisów.
Wbrew twierdzeniom skargi, wypowiadając się w przedmiocie umorzenia zaległości organ miał na względzie orzeczoną wyrokiem z 14 maja 2012r. powinność opuszczenia i opróżnienia ze swoich rzeczy lokalu mieszkalnego zajmowanego przez skarżącego oraz jego córkę i wnuka, a także fakt nie przyznania w wyroku eksmisyjnym uprawnienia do lokalu socjalnego. Skarżący jednak sam stwierdził, iż toczy się dalej postępowanie w kwestii przyznania prawa do lokalu socjalnego, a zatem ta kwestia nie została jeszcze negatywnie przesądzona na skarżącego. Zauważyć też należy, iż skarżący nie płacił czynszu za zajmowany lokal mieszkalny bynajmniej nie ze względu na przystąpienie do spłacania zaległych należności składkowych, choćby w postaci ewentualnych ugodowo ustalonych rat. Można bowiem domniemywać z uwagi na okoliczności sprawy, iż skarżący przyznał priorytet spłacaniu rat kredytów komercyjnych, gdyż w ich przypadku egzekucja np. z nieruchomości byłaby nieuchronna.
Należy podkreślić, że zdecydowaną większość wydatków obciążających gospodarstwo domowe wnioskodawcy stanowią obciążenia związane z koniecznością spłaty wcześniej zaciągniętego kredytu, zaś w orzecznictwie sądowo-administracyjnym jednolicie wskazuje się, iż zobowiązania cywilnoprawne strony nie mogą być powodem przerzucania na współobywateli ciężaru zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności składkowych oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia omawianych należności.
Zakład skupił się więc – prawidłowo – na wykazaniu istnienia (bądź braku) okoliczności wprost wymienionych w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Odrzucić przy tym należało z góry szczególną przesłankę umorzenia zaległości, wymienioną w § 3 ust. 1 pkt 2, gdyż skarżący nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Z treści wniosku i wyjaśnień strony nie wynikało zaś byśmy w warunkach sprawy mieli do czynienia z przewlekłą chorobą zobowiązanego lub koniecznością sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającą zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wzmiankowane w toku postępowania problemy zdrowotne związane ze stwierdzoną niedomykalnością zastawki mitralnej, nadciśnieniem tętniczym oraz hyperchlesterolemią nie stanowią zasadniczo schorzeń uniemożliwiających wykonywanie pracy zarobkowej i są charakterystyczne dla wieku skarżącego. Co istotne, on sam nie przedłożył orzeczeń stwierdzających niezdolność do pracy. W tym kontekście wątpliwe co do wiarygodności i zasad doświadczenia życiowego wydają się twierdzenia skarżącego co do jego motywacji przy zgłoszeniu wniosku o redukcję zatrudnienia o połowę etatu, zwłaszcza, iż konsekwencją było obniżenie także otrzymywanego wynagrodzenia o połowę ale także zmniejszenie potrąceń egzekucyjnych o połowę.
Cytowane przepisy, dotyczące umarzania należności z tytułu składek, wskazują, że zastosowanie tego rodzaju ulgi ograniczone jest jedynie do wyjątkowych i trudnych sytuacji. Podkreślić przy tym trzeba, że obowiązek wykazania wymienionych w rozporządzeniu przesłanek spoczywa na składającym wniosek o umorzenie należności.
Na tle okoliczności sprawy uprawniona była sformułowana przez organ ocena, iż brak jest przesłanek wskazujących, ażeby ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną wnioskodawcy nie był on w stanie opłacić należności, co miałoby pociągnąć dla niego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, pozbawiając go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką M. P., zatrudnioną w chwili obecnej w oparciu o umowę zlecenia w "ELITE Księgarnie Hiszpańskie" z wynagrodzeniem w kwocie 1500zł brutto miesięcznie. Uwzględniając dochody samego wnioskodawcy ze stosunku pracy, zgodnie z jego oświadczeniem, przypadający na jednego członka rodziny dochód wynosi 1050zł. Jednocześnie po stronie wydatków zasadniczy ciężar w postaci płatności na poczet czynszu w kwocie 1100zł nie jest regulowany przez rodzinę, co doprowadziło do powstania zadłużenia w kwocie 23000zł. Dodatkowo na bieżące wydatki rodziny składają się kwota 150zł za energię elektryczną, ok. 800zł na żywność oraz ok. 50 zł na leczenie. Niemniej jednak jedynym udokumentowaną przez wnioskodawcę cykliczną płatnością jest rata kredytu w wysokości 1046,30zł. Pomimo sugestii organu płatnik nie przedstawił dalszych dokumentów potwierdzających okoliczności dotyczące jego sytuacji rodzinnej i materialnej, szczególności nie udokumentował kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia nakłada natomiast na wnioskodawcę (zainteresowanego) ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną. Dokonane przez organ podsumowanie oraz zestawienie tak nie w pełni udowodnionych dochodów i wydatków pozwoliło natomiast na określenie kwoty pozostającej do dyspozycji rodziny po pokryciu ujawnionych zobowiązań. W tym kontekście za racjonalną i uprawnioną należy uznać sformułowaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji tezę, iż stałe dochody z tytułu świadczonej przez wnioskodawcę i jego córkę pracy winny przyczyniać się do stabilizacji sytuacji rodziny umożliwiając zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych.
Z akt administracyjnych wynika, że ZUS dopuścił wszystkie dowody przedłożone przez skarżącego na okoliczność jego sytuacji finansowej i osobistej. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie niewadliwych ustaleń faktycznych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie znaczy, iż dowody te nie zostały wyczerpująco rozpatrzone. Co istotne, przed wydaniem decyzji organ poinformował wnioskodawcę o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, a zatem zgodnie z przepisami procedury zapewniono mu możliwość zajęcia stanowiska w przedmiocie wyników postępowania dowodowego.
Reasumując, należy wyraźnie zaznaczyć, że decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja uprawnionego organu. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd nie ocenia także wydanej decyzji w aspekcie jej celowości, według zasad słuszności lub sprawiedliwości społecznej. W ocenie Sądu wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego. Na tej podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego. Następnie dokonano prawidłowej oceny ustalonych w ten sposób okoliczności przez pryzmat przepisów art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia wykonawczego.
Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), Sąd orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło