I SA/Kr 1160/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 maja 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części; I) w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 maja 2009 r. Nr: [...]w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok G. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami A. S. i A. S.. Ich miesięczny dochód wynosi 2.500 zł i stanowi go emerytura ojca skarżącego w wysokości 1.100 zł oraz renta jego matki w wysokości 1.400 zł. Skarżący od maja 2008 roku pozostaje bez dochodów. W skład majątku rodziców skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni 107 m- oraz udział 1/3 matki skarżącego we własności nieruchomości położonej w K. przy ul. W. nabytej w drodze spadku. Skarżący nie posiada żadnego majątku nieruchomego, oszczędności, jak również cennych przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że nie jest zarejestrowany jako bezrobotny i nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący przesłał zeznania podatkowe rodziców za rok 2008, wyciągi bankowe z kont rodziców za ostatnie trzy miesiące oraz rachunki potwierdzające wysokość stałych miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części lub określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 i 4 w/w ustawy). Należy zauważyć, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, wyrażonej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84). W ocenie orzekającego w przedmiotowej sprawie skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Od miesiąca maja 2008 roku skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu swoich rodziców. Wysokość świadczeń rodziców, zgodnie z przedłożonymi wyciągami z rachunków bankowych wynosi łącznie 2.543,96 zł (matka 1.661,05 zł i ojciec 882,91 zł). Nie są to dochody wysokie zważywszy na fakt, że przypadają na trzy osoby. Skarżący, ani jego rodzice nie dysponują oszczędnościami, które mogliby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności orzekający uznał, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny. Zasadnym jest zatem zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w - części. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie mógł zostać uwzględniony z następujących powodów. Oprócz stałych miesięcznych dochodów rodzice skarżącego posiadają majątek znacznej wartości w postaci mieszkania o powierzchni 107 m- w K. przy ul. K. oraz udziału 1/3 we własności nieruchomości położonej w K. przy ul. W.. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych. Pogląd ten prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 24 marca 2004r., sygn. akt FZ 10/04; postanowienie z dnia 15 kwietnia 2004r., sygn. akt FZ 9/04; postanowienie z 17 października 2005r. sygn. akt II FZ 681/05). Podziela go również orzekający w niniejszej sprawie. Ponadto wykazane przez skarżącego obciążenia miesięczne gospodarstwa domowego za korzystanie z internetu, telewizji i telefonu nie stanowią z pewnością wydatków koniecznych. Suma wydatków na ten cel w miesiącu wrześniu 2009 roku wyniosła 314,61 zł (Netia S.A. 120,62 zł, Aster Sp. z o.o. 138,99 zł, GH Net S.C. 55 zł). Dla potrzeb prawa pomocy pod uwagę brane są bowiem tylko wydatki bezwzględnie konieczne dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wszystkie inne, którym nie można przypisać tej cechy należy uznać za potencjalne źródła umożliwiające poczynienie stosownych oszczędności. W analizowanej sytuacji majątkowej skarżącego zwolnienie go od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Konieczność poniesienia 1/2 części z ich ogólnej sumy nie naraża natomiast skarżącego na pogorszenie warunków bytowych - z jednej strony, z drugiej zaś - odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Nie można pominąć tego, że wyłożenie kosztów przez skarżącego jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego żądań przez Sąd będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).