I SA/Kr 1175/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16.08.2016r., nr [...], w przedmiocie uznania zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadniony postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. S., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16.08.2016r., nr [...], w przedmiocie uznania zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadniony. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów A. S. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką J.S. ur. w 2000r. , niepełnosprawnym synem K.S. ur. w 2001r., ojcem E.P. ur. w 1944r. , matką M. P. ur. w 1944r. oraz bratem K.P. ur. w 1981r. Wnioskodawczyni nie pracuje utrzymuje się "z roli". Jej dochód z tego tytułu wynosi ok. 6000 zł, rocznie. Pobiera ona alimenty z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości 800 zł., miesięcznie (2 x 400 zł.) oraz zasiłek pielęgnacyjny na syna K. w wysokości 153 zł, miesięcznie. K.P. jest osobą bezrobotną. E.P. otrzymuje emeryturę w wysokości 879,59 zł, miesięcznie a M.P. w wysokości 858,12 zł, miesięcznie. Znaczna część tych świadczeń wydawana jest na leczenie rodziców. Wydatki rodziny obejmują: składkę na KRUS w wysokości 390 zł, kwartalnie; opłatę za energię elektryczną – 234,19 zł, miesięcznie; opłatę za gaz – 118,47 zł - co dwa miesiące; opłatę za telefon – 40,90 zł, miesięcznie; koszty lekarstw – 100 zł, miesięcznie; koszty dojazdów do lekarzy -100 zł, miesięcznie; opłaty komunalne – 48 zł, miesięcznie. Co roku płacony jest natomiast podatek od nieruchomości w wysokości 765 zł oraz składka na ubezpieczenie nieruchomości w wysokości 397 zł. Strona skarżąca jest właścicielem domu o pow. 130 m2, o wartości ok. 100 000 zł, stodoły o pow. 112 m2, stajni o pow. 56 m2, budynku gospodarczego o pow. 24 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 2,47 ha, na której uprawia się maliny, ziemniaki, zboże, jarzyny. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja strony nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych. Biorąc bowiem po uwagę wysokość dochodów rodziny, brak oszczędności strony skarżącej, koszty niepełnosprawności dziecka oraz koszty leczenia rodziców, stwierdzić trzeba, że budżet pięcioosobowej rodziny nie pozwala na poczynienie przez wnioskodawczynię oszczędności bez pogorszenia warunków bytowych. Posiadane nieruchomości są natomiast źródłem i przynoszą płody, będące konsumowane przez rodzinę. Biorąc więc pod uwagę powyższe przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz . 718 z p. zm. ).