I SA/Kr 1180/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego , adwokata w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego , z dnia [...]. nr [...] umarzającej część zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości w 2005r. w kwocie 800 zł. i odmawiającej umorzenia pozostałej części zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym w kwocie 4 353 zł. oraz umarzającej odsetki za zwłokę w kwocie 837 zł. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą z wpisu od skargi 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, adwokata, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia [...] nr [...] umarzającej część zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości w 2005r. w kwocie 800 zł. i odmawiającej umorzenia pozostałej części zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym w kwocie 4 353 zł. oraz umarzającej odsetki za zwłokę w kwocie 837 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M. N. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest częściowo niezdolny do pracy i otrzymuje rentę w wysokości 1641,94 zł. miesięcznie, netto. Po dokonaniu płatności oraz spłacie kredytów - na życie pozostaje mu ok. 500 - 600 zł. miesięcznie. Jest właścicielem mieszkania o pow. 47 m2 w P. oraz 11 letniego F. Nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje jej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić wszelkie możliwe oszczędności we własnych wydatkach a dopiero gdyby te działania okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. też postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84). Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym . M. N. uzyskuje bowiem stały dochód w postaci świadczenia rentowego w wysokości 1641,94 zł. miesięcznie, netto. Spłaca kredyty czyli zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym oraz ponosi koszty utrzymania auta. Okoliczności te wskazują, iż jest w stanie poczynić pewne oszczędności w ramach uzyskiwanego dochodu. Biorąc natomiast pod uwagę , iż koszty sądowe mają priorytet w stosunku do zobowiązań cywilnoprawnych, należy stwierdzić, iż przesłanka z art. 246§1 w/w ustawy o niemożności uiszczenia jakichkolwiek kosztów sądowych nie jest spełniona w badanym przypadku. To z kolei nie daje podstaw do przyznania M. N. prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pamiętać bowiem trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Orzekający wziął jednak ,pod uwagę, iż nieuwzględnienie wniosku strony skarżącej w całości, co zmuszałoby ją do pokrycia wszelkich kosztów związanych z przedmiotowym postępowaniem, spowodowałoby znaczne pogorszenie jej warunków bytowych. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie (500 zł. ) stanowi bowiem sumę jaką M. N. przeznacza na miesięczne utrzymanie. W związku z tym orzekający stanął na stanowisku, iż M. N. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zachodzi zatem przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Stąd też orzekający na podstawie art. 244§1 , art.245§ 1 ,2 ,3 , art. 246§1pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) zwolnił stronę skarżącą z wpisu od skargi natomiast w pozostałej części ( w tym obejmującej żądanie ustanowienia pełnomocnika ) wniosek oddalił.