I SA/Kr 1190/15

|Sygn. akt I SA/Kr 1190/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 września 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2015 r., sprawy ze skargi O. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym - skargę oddala - Pismem z dnia 12 grudnia 2014 r. O. S.A. z siedzibą w W. złożył zarzuty egzekucyjne wobec egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 1 grudnia 2014 r. przez prezydenta Miasta K. o numerze [...] Postanowieniem z dnia 26 lutego 2015 r. nr [...] wyrażając stanowisko w sprawie zgłoszonych przez Zobowiązanego zarzutów prezydent Miasta K. uznał wniesione zarzuty: -na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, art. 33 § 1 pkt 2, art. 33 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, w zakresie nieistnienia egzekwowanego obowiązku z uwagi na niedoręczenie decyzji w sprawie określenia podatku od nieruchomości za rok 2009 za niedopuszczalne. -na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie nieistnienia obowiązku zapłaty odsetek we wskazanej w tytule wykonawczym kwocie, -na podstawie art. 33 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie prowadzenie egzekucji administracyjnej przez niewłaściwy organ egzekucyjny tj. Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w W. oraz -na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie naruszenia treści tytułu wykonawczego wymaganej zgodnie z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, za nieuzasadnione. Zażalenie na postanowienie - stanowisko wierzyciela — złożył działający w imieniu Spółki pełnomocnik, kwestionując prawidłowość wydanego w sprawie orzeczenia. Pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uwzględnienie zarzutów podnoszonych w piśmie z dnia 12 grudnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia z dnia 17 kwietnia 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji . W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślono, że zarzut nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji sprowadzał się w zasadzie do zakwestionowania przez O. S.A. prawidłowości doręczenia decyzji wymiarowej. Organ I instancji orzekł niedopuszczalności zarzutów w tym zakresie, powołując się na przepis art. 34 § 1a u.p.e.a., zgodnie z którym jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W ocenie organu powyższe rozstrzygnięcie należy uznać za prawidłowe, gdyż kwestią prawidłowości doręczenia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 12 sierpnia 2014 r., nr [...] zajmowało się już Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie O. S.A. od powyższej decyzji. W decyzji z dnia 10 listopada 2014 r., nr [...] , utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy wskazał, że doręczenie w formie elektronicznej może nastąpić zgodnie z zasadami określonymi przepisami ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, a tym samym nie można dokonać doręczenia decyzji na zwykły adres mailowy. Skoro Spółka nie posiada konta na platformie ePUAP, należało uznać doręczenie decyzji organu I instancji w formie pisemnej za skuteczne. Kolejny zarzut, zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., dotyczył nieistnienia obowiązku podatkowego w zakresie wysokości odsetek. Zobowiązany powołał się na przepis art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej, wskazując, że organ naliczył odsetki za zwłokę za okresy, w których odsetek się nie nalicza. Powyższy zarzut organ odwoławczy uznał za nieuzasadniony, gdyż organ I instancji określając wysokość zobowiązania podatkowego wstrzymał naliczanie odsetek od kwoty niezapłaconego podatku od dnia wszczęcia postępowania podatkowego (od 23 sierpnia 2010 r.) do dnia doręczenia decyzji O. S.A. (do 18 sierpnia 2014 r.), tak wiec postąpił zgodnie z dyspozycją art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej, w myśl którego odsetek za zwłokę nie nalicza się za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Ponadto Spółka zgłosiła - na podstawie art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - zarzut prowadzenia egzekucji przez organ niewłaściwy, gdyż egzekucję powinien prowadzić Prezydent Miasta K. Kolegium podkreśliło, że powyższa kwestia rozstrzygnięta została przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 8 grudnia 2014 r. (sygn. akt II FPS 5/14, ONSAiWSA 2015/2/16). W powołanej uchwale NSA wskazał, że w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa w sposób wyłączny właściwości organu egzekucyjnego, będącego właściwym organem gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego. Na podstawie art. 19 w związku z art. 22 § 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do przeprowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych określonych w art. 19 § 2 powyższej ustawy, właściwym organem egzekucyjnym jest naczelnik urzędu skarbowego, o ile zobowiązany zamieszkuje lub ma siedzibę bądź też znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część znajduje się na terenie działania innej gminy niż ta jednostka samorządu terytorialnego, która ustaliła lub określiła dochodzona należność. W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny powołał przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulujące kwestie właściwości organów egzekucyjnych, podkreślając, że wątpliwości powstają w sytuacji, gdy zobowiązany zamieszkuje lub ma siedzibę poza obszarem oddziaływania terytorialnego danej gminy albo gdy majątek zobowiązanego łub jego większa część nie znajdują się na tym terenie. Trzeba podkreślić, że jako zasadę wprowadzono, iż właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się w pierwszej kolejności według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Jest to uzasadnione przede wszystkim względami prakseologicznymi. Według powyższych przepisów właściwy miejscowo jest organ egzekucyjny najbliższy zobowiązanemu, w stosunku do którego stosowane są środki egzekucyjne. Ułatwia to dokonywanie czynności egzekucyjnych. Organ ten jest też najbardziej zorientowany w zakresie stanu majątkowego zobowiązanego. W ramach tego organu są także skoncentrowane wszystkie ewentualne postępowania egzekucyjne toczące się w stosunku do tego samego podmiotu. Z drugiej zaś strony, sam zobowiązany jest w lepszej sytuacji prawnej, gdy postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez organ egzekucyjny najbliższy jego miejsca zamieszkania lub siedziby. Ułatwia to wnoszenie ewentualnych środków prawnych umożliwiających obronę jego praw. Takie uregulowanie właściwości miejscowej usprawnia postępowanie egzekucyjne, realizując zasadę szybkości postępowania, oraz obniża jego koszty. Ponadto dzięki temu taka egzekucja może być efektywniejsza. Zasada określona w art. 22 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którą właściwość miejscowa jest uzależniona od miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, odnosi się do każdego organu egzekucyjnego, w tym również do organu wykonawczego gminy o statusie miasta lub Prezydenta miasta stołecznego Warszawy. W przypadku gdy to miejsce zamieszkania lub siedziby zobowiązanego czy też położenia majątku nie znajduje się na obszarze oddziaływania terytorialnego tej jednostki samorządu terytorialnego, organem egzekucyjnym jest organ wyznaczony według zasad przewidzianych w art. 22 § 2 lub 3. W sytuacji gdy zobowiązany zamieszkuje lub ma siedzibę bądź też znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część znajdują się na terenie działania innej gminy o statusie miasta niż ta jednostka samorządu terytorialnego, która ustaliła lub określiła dochodzona należność, powstają wątpliwości co do właściwego organu egzekucyjnego), Część składów orzekających uznawała, że tym organem jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego, część składów zaś przyjmowała, że jest nim właściwy organ gminy. Niewątpliwie trafny jest pierwszy pogląd. Naczelnik urzędu skarbowego jest podstawowym organem egzekucyjnym. Posiada on najszersze kompetencje w zakresie właściwości rzeczowej. Uprawniony jest przy tym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, co wynika z art. 19 § 1 omawianej ustawy. Kompetencje tego organu są jedynie ograniczone przez przyznanie uprawnień innym organom (art. 19 § 1 in fine). W świetle powyższego nie ma podstaw do kwestionowania właściwości organu egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie. Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący zarzucił naruszenie: - art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.), przez stwierdzenie niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku, braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji w sytuacji, w której wymagały one merytorycznego rozstrzygnięcia; - art. 33 § i pkt 10 u.p.e.a., przez uznanie za bezzasadny zarzut nieprawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego w sytuacji, w której błędnie w nim określono , iż egzekwowany obowiązek jest wymagalny. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego, podniesione w zarzutach kwestie pozostają poza zakresem rozstrzygnięcia w innym postępowaniu sądowym, administracyjnym lub podatkowym. Po pierwsze, kwestia niedoręczenia decyzji dotyczy ściśle egzekucji choćby z tego powodu, że zgodnie z art. 3 u.p.e.a. podstawą egzekucji jest właśnie decyzja, a więc jej brak w obrocie prawnym czyni egzekucję niedopuszczalną, jak i nieuzasadnioną (nieistnienie obowiązku oraz brak wymagalności). Po drugie, również kwestia niedoręczenia postanowienia o nadaniu rygoru, co skutkuje brakiem wymagalności oraz niedopuszczalnością egzekucji, dotyczy ściśle egzekucji; choćby z tego powodu, że brak rygoru czyni decyzję nieostateczną niewykonalną, a więc niepodlegającą egzekucji administracyjnej. Ponadto, żaden z zarzutów nie dotyczy określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Zatem jest bezpodstawne - jak w sentencji postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 kwietnia 2015 r., nr [...] - stwierdzenie niedopuszczalności zarzutów nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności, a także zarzutu niedopuszczalności egzekucji, co jednocześnie oznacza, iż zaskarżone postanowienie narusza art. 34a § 1 upea. Podniesiono również , że błędne oznaczenie, iż egzekwowana należność jest wymagalna, powoduje, że wymóg określony w 33 § 1 pkt 10 U.p.e.a. nie został zrealizowany w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu . Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne i postanowienia w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie przypomnieć należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm., zwanej dalej "u.p.e.a.") - zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Należy przy tym zauważyć, że konieczność wskazania podstawy prawnej zarzutów spoczywa na zobowiązanym. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 września 2007 r. (I OSK 522/07, LEX nr 374393), to właśnie na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności wymienionych w art. 33 u.p.e.a. opiera swój zarzut. Jednocześnie warto podkreślić, że zobowiązany, wnosząc zarzuty oparte na jednej z podstaw wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). Skutkiem okazania takich dowodów jest również obowiązek odstąpienia organu egzekucyjnego lub egzekutora od czynności egzekucyjnych (art. 45 § 1 u.p.e.a.) - por. szerzej D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, s. 315-316 i podane tam orzecznictwo. Zaznaczenia wymaga również, że organ egzekucyjny nie rozpoznaje sprawy od strony merytorycznej, wówczas bowiem stałby się trzecią instancją, co jest uzasadnione tym, że strona mogła podnieść zarzuty dotyczące meritum sprawy w postępowaniu przy wydawaniu decyzji nakładającej obowiązek (vide: R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Warszawa 2008, s. 111-112). Analiza uzasadnienia zgłoszonych zarzutów prowadzi do uprawnionego wniosku, że zarzut nieistnienia obowiązku , braku wymagalności egzekucji , oraz niedopuszczalności egzekucji sprowadza się do zakwestionowania sposobu doręczenia decyzji wymiarowej. Zaznaczyć jednak należy , że kwestia prawidłowości doręczenia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 12 sierpnia 2014 r., nr [...] zajmowało się już Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie O. S.A. od powyższej decyzji. W decyzji z dnia 10 listopada 2014 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy uznał , że doręczenie decyzji organu I instancji w formie pisemnej za skuteczne. Z mocy art. 34 § 1 a ustawy egzekucyjnej jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzeniaw odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Kolegium, w ocenie Sądu, trafnie zauważyło, że wszystkie sformułowane cztery zarzuty egzekucyjne, które można zakwalifikować jako zarzuty z art. 33 § 1 pkt pkt 1, 2, 6 i 10 ustawy egzekucyjnej oparte są na tezie Spółki, że organ podatkowy I instancji nie doręczył jej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i postanowienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Trafnie również organ zauważył, że te kwestie, stanowiące podstawę zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów były przedmiotem badania w postępowaniach odwoławczym i zażaleniowych przed Kolegium wywołanych wniesieniem odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i zażaleniem na postanowienie o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Brak jest więc podstaw do kwestionowania, że zaistniały przesłanki do zastosowania art. 34 § 1a ustawy egzekucyjnej. Sąd podziela bowiem przyjęty w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym przepis art. 34 § 1a u.p.e.a. niejako pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2010r. sygn. akt II FSK 2007/09; Lex nr 596157). Uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych . Celem tej regulacji jest wyeliminowanie sytuacji, gdy kwestia stanowiąca podstawę zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, chociaż dotyczące jej rozstrzygnięcie już zapadło lub zapadnie w ramach innego postępowania. Kwestia sporna nie może bowiem podlegać rozpoznaniu w dwóch odrębnych postępowaniach administracyjnych. Nie można podzielić również zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. z uwagi na niespełnianie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27. W ocenie Sądu tytuł wykonawczy zawiera wszystkie niezbędne prawem przewidziane elementy natomiast zgodzić się należy ze stanowiskiem , iż na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. mogą być kwestionowane jedynie wymogi formalne określone w art. 27 jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy . Na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a. mogą być kwestionowane jedynie wymogi formalne, jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy. W ramach tego zarzutu nie mieści się podważanie merytorycznej zasadności naliczenia przez wierzyciela odsetek od zaległości podatkowej wskazanych jako należne w tytule wykonawczym, w tym okresu, za jaki odsetki te należy naliczyć. Brakiem formalnym tytułu wykonawczego byłoby np. nie wpisanie kwoty odsetek przy jednoczesnym wskazaniu ich stawki i daty, od której należy je naliczać. ( wyrok z dnia 11 stycznia 2013 r. sygn.. akt III SA/Wa 1609/12) Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz.U. z 2012r. Nr 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a".).