I SA/Kr 1251/11

Sygn. akt I SA/Kr 1251/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 października 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch (spr.), Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski, WSA Bogusław Wolas, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2011r., sprawy ze skargi A.M., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 6 maja 2011r. Nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011r., - s k a r g ę o d d a l a - Decyzją z dnia 21 stycznia 2011r. nr [...] Wójt Gminy Z. ustalił A.M. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości za 2011 r., w kwocie 45,00 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji A.M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W szczególności zarzucił, że doszło do naruszenia przez organ art. 123 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej(tj. Dz.U z 2005r.Nr 8, poz. 60 ze zm.-zwana dalej w skrócie Ordynacja podatkowa) poprzez uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 6 maja 2011 r., znak [...] wydaną na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy zwrócił uwagę na uchybienia proceduralne. Powołując się na treść art. 165 § 5 Ordynacji podatkowej wskazał, że nie wszczyna się postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Tymczasem z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynikało jednoznacznie, iż stan faktyczny, na podstawie którego poprzednio ustalono wysokość zobowiązania podatkowego, zmienił się. Zatem organ pierwszej instancji powinien stosownie do regulacji zawartej w art. 165 § 1 w związku z art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej wszcząć postępowanie podatkowe z urzędu, ponieważ w ewidencji gruntów i budynków w dniu 5 listopada 2010 r. dokonano zmiany polegającej na wpisie powierzchni działki nr [...] (obręb B.) z dokładnością do 1 m2. Powyższa działka uzyskała powierzchnię 0,2410 ha, z czego 0,2334 ha otrzymało oznaczenie [...], a 0,0076 ha oznaczenie [...]. Organ odwoławczy wskazał także , iż zgodnie z § 68 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, póz. 454), użytki rolne dzielą się m. in. na grunty orne, oznaczone symbolem R oraz sady, oznaczone symbolem złożonym z litery "S" oraz symbolu odpowiedniego użytku gruntowego, stanowiącego część składową oznaczenia klasy gleboznawczej gruntu, na którym założony został sad, np. S-R, S-Ł, S-Ps. Datą zmiany treści ewidencji jest data określona w zawiadomieniu. Dopiero z tą datą - dokonania zmiany w ewidencji - grunty zmieniają swój charakter dla celów podatkowych. Ponadto organ odwoławczy podniósł, iż nie zapewniono stronie czynnego udziału w postępowaniu podatkowym przed organem pierwszej instancji, co narusza art. 123 § 1 oraz art. 200 § 1 ustawy Ordynacji podatkowej. W ocenie organu przepis art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej wyraźnie wskazuje, iż termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego musi być bezwzględnie wyznaczony przed wydaniem decyzji. Organ podatkowy może odstąpić od zasady przewidzianej w art. 200 § 1 ww. ustawy, jeżeli w wyniku postępowania wszczętego na wniosek strony ma zostać wydana decyzja w całości uwzględniająca wniosek strony oraz m. in. w postępowaniu w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległa zmianie. Natomiast z akt sprawy wynika jasno, że w stanie faktycznym nastąpiła zmiana. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, iż nie zachodziła przesłanka uzasadniająca odstąpienie od zasady przewidzianej w art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej.. Wskazano, iż naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek strony. Wypowiedzenie się podatnika co do zebranego materiału dowodowego jest jego uprawnieniem, a nie obowiązkiem. Tego uprawnienia organ podatkowy nie może strony pozbawić nawet w takich przypadkach, w których wynik rozstrzygnięcia zdaje się być oczywisty, chyba że istnieje wyraźna ku temu podstawa prawna. Wypowiedzenie się w kwestii materiału dowodowego, które z oczywistych względów powinno być poprzedzone zapoznaniem się z nim ,umożliwia stronie kontrolę poczynionych ustaleń i stwarza jej często ostatnią możliwość wnioskowania o jego ewentualne poszerzenie. Dzięki uprawnieniu płynącemu z komentowanego przepisu, strona ma realna możliwość zweryfikowania akt sprawy pod katem całości, zupełności i kompletności materiału dowodowego. Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że rozpatrując ponownie sprawę organ pierwszej instancji wyda postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu ,a następnie zapewni stronie czynny w nim udział. Na powyższą decyzję została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze skarżący A.M. zarzucił naruszenie art. 123§1 Ordynacji podatkowej wskazując , że powyższy przepis odnosi się zarówno do postępowania przed organem pierwszej jak i drugiej instancji, co zostało potwierdzone w orzecznictwie sądowym(por. wyrok NSA z dnia 13.06.2002 roku, sygn. akt ISA/Gd 1637/00). Tymczasem organ odwoławczy uniemożliwił mu zapoznanie się ze zgromadzonym przez siebie materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. Z tego względu wniesienie niniejszej skargi okazało się konieczne, a jej żądanie w pełni uzasadnione. W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powołując się na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. FPS 6/04 wskazano, że naruszenie przez organ odwoławczy art. 123 § 1Ordynacji podatkowej może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a taka sytuacja nie miała miejsca. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga wobec braku usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art.123 §1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepis ten nakłada na organ podatkowy obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Konkretyzację tego prawa stanowi art.200§1 Ordynacji podatkowej obligujący organ podatkowy do wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Sąd w przedmiotowej sprawie podziela pogląd, że zarówno art.123 §1 i art. 200 Ordynacji podatkowej obowiązują także w postępowaniu odwoławczym, albowiem celem stosowania obu przepisów w drugiej instancji jest nie tylko umożliwienie wypowiedzenia się stronie co dowodów, które przeprowadził organ odwoławczy, lecz także ostatecznego wypowiedzenia się bezpośrednio przed rozstrzygnięciem sprawy dotyczącego całości materiału dowodowego zebranego w toku całego postępowania administracyjnego.(por. wyrok NSA z 27 marca 2003r. , SA/Rz 901/01, niepubl ,wyrok NSA z 2 lipca 2002r. publ. Mon. pod. 2003,nr 4, s.42). Mając powyższe na uwadze na gruncie rozpoznawanej sprawy ,organ odwoławczy jak słusznie wskazał skarżący, naruszył treść art.123§1Ordynacji podatkowej w zw. z art.200§1 Ordynacji podatkowej poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenie się co do materiału dowodowego przez wydaniem rozstrzygnięcia, jednakże w ocenie Sądu, to naruszenie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. W tym miejscu należy przywołać treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2005 roku sygn. FPS 6/04 , w której to uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził po pierwsze, że niezastosowanie w danej sprawie trybu określonego w art.200 §1 Ordynacji podatkowej nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że jest to podstawa wznowienia postępowania wymieniona w art. 240 §1 pkt 4 tej ustawy. Po drugie, naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.-dalej oznaczana w skrócie p.p.s.a. ), jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołana uchwała jest uchwałą tzw. abstrakcyjną, bowiem podjęta została w następstwie wystąpienia przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o podjęcie uchwały. Uchwały abstrakcyjne podejmowane są w celu wyjaśnienia przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Ich przedmiotem są więc wątpliwości prawne, które nie mają bezpośredniego związku z postępowaniem toczącym się w indywidualnej sprawie sądowoadministracyjnej (por. A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2006, str. 48). Uchwały abstrakcyjne posiadają w innych sprawach sądowoadministracyjnych także ogólną moc wiążącą, na co wskazuje art. 269 .p.p.s.a. Uwzględniając zatem art. 269 § 1 .p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie akceptuje poglądy wyrażone w powyższej uchwale, które znajdują zastosowanie również na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy. Tym samym podziela stanowisko , że naruszenie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej samo w sobie nie może automatycznie skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu. Podejmując tą uchwałę, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że zarówno organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji nie mogą uchylić się od obowiązku wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego z innych przyczyn, niż wymienione w art. 200 § 2, gdyż w przeciwnym razie zawsze dojdzie do naruszenia art. 200 § 1. Sąd ten podkreślił jednak, że czym innym jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia wspomnianego przepisu, a czym innym zagadnienie czy naruszenie to w każdym wypadku musi prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji przez wojewódzki sąd administracyjny. Przywołując art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który stanowi, że uchylenie przez sąd decyzji lub postanowienia możliwe jest w razie stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie można z góry zakładać, iż każde naruszenie art. 200 § 1 może wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeciwnie, niekiedy ewentualność wpływu naruszenia powołanego wyżej przepisu można wręcz wykluczyć. W ocenie Sądu, taka też sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt , iż zaskarżoną decyzją zgodnie z wnioskiem skarżącego zawartym w odwołaniu organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji właśnie z powodu naruszenia zasady czynnego udziału w nim strony postępowania. Tak więc skarżący od samego początku będzie miał zagwarantowane prawo wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w dwuinstancyjnym postępowaniu. Ponadto wskazać należy, że w przypadku, gdy zarzut naruszenia art.123 §1 w zw. z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej podnosi skarżący, w jego interesie leży wykazanie wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Sąd w niniejszej sprawie wskazuje, że oprócz zacytowania przepisu i dokonania jego wykładni w uzasadnieniu skargi skarżący nie przedstawił istotnych argumentów dotyczących zebranego w sprawie materiału dowodowego jak również nie wykazał ,iż powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej ,że wynik postępowania odwoławczego jest dla niego korzystny. Oznacza to, że naruszenie art. 200 § 1 w zw. z art.123 §1 Ordynacji podatkowej nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, a tym bardziej istotnego wpływu. W związku z powyższym, nie znajdując podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego orzeczono jak w sentencji na zasadzie art.151 p.p.s.a.