I SA/Kr 1264/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. G. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] o odpowiedzialności podatkowej W. G. za zaległości podatkowe Przedsiębiorstwa [...] "C" sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C , z tytułu podatku od towarów i usług za maj i październik 2002r. w kwocie 10 514,9 zł. wraz z odsetkami w kwocie 7 884 zł. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w ½ części Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [....] nr [...] o odpowiedzialności podatkowej W. G. za zaległości podatkowe Przedsiębiorstwa [...] "C" sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w C. , z tytułu podatku od towarów i usług za maj i październik 2002r. w kwocie 10 514,9 zł. wraz z odsetkami w kwocie 7 884 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów W. G. prowadzi gospodarstwo domowe wraz żoną B. G.. Małżonkowie mieszkają w mieszkaniu syna, który w związku z wykonywaniem pracy przebywa w S.. W. G. otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 1530,68 zł. miesięcznie, netto. B. G. pobiera emeryturę w wysokości 1 101,48 zł. miesięcznie netto. Koszty utrzymania rodziny obejmują : opłatę za mieszkanie – 326,26 zł. , opłatę za energię – 30,45 zł. , opłatę za telefon 61,52 zł. , opłatę za gaz 65,04 zł. , wydatki na dojazdy do pracy W. G. – 132 zł. , wydatki na lekarstwa – 350 zł. , wydatki na żywność , środki czystości i odzież – 1400 -1700 zł. Strona skarżąca nie posiada nieruchomości ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Oboje małżonkowie uzyskują stały dochód, nie spłacają zobowiązań cywilnoprawnych. Pamiętać natomiast trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Biorąc powyższe pod uwagę, zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Jej sytuacja finansowa nie ma bowiem znamion ubóstwa a uzyskiwanie stałego dochodu umożliwia zaciągnięcie kredytu czy pożyczki na opłacenie kosztów sądowych. Orzecznik w swojej ocenie, wziął jednak pod uwagę fakt , iż wynagrodzenie W. G. i emerytura B. G. nie stanowią w dzisiejszych realiach zbyt wysokiego dochodu (2 632,16 zł. na dwie osoby). Stąd też orzekający stanął na stanowisku, iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych, w ½ części będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami sądowymi, co spowodować mogłoby pogorszenie warunków bytowych rodziny. W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.