I SA/Kr 1275/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków W.G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach ze skarg W.G. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 czerwca 2012 r., nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...], z dnia 14 czerwca 2012 r., nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia : - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych - W niniejszych sprawach we wnioskach o prawo pomocy dotyczących zwolnienia od kosztów sądowych, W.G. wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M.G., z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej od 2002r., synem R.G. ur. w 1974r., synową M.G. ur. w 1975r. oraz wnukami: N.G. ur. w 2004r. i A.G. ur. w 2008r. Rodzina mieszka w domu będącym własnością córki M.G., która wyjechała do pracy w Niemczech. W.G.pobiera emeryturę w wysokości 3 243 zł miesięcznie netto. M.G. pobiera natomiast emeryturę w wysokości 1207 zł miesięcznie netto. Jest ona również właścicielką gruntu rolnego o pow. 40 ha. R.G. jest bezrobotny i nie posiada majątku, a M.G. uzyskuje z tytułu umowy o prace wynagrodzenie w wysokości 1032 zł miesięcznie netto. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują: opłatę za energię elektryczną – 327,64 zł, opłatę za usługi wodnokanalizacyjne – ok. 137 zł (411 zł : 3 miesiące = 137 zł), opłatę za alarm – 61 zł, wydatki na opał - ok. 400 zł (4800 zł : 12 miesięcy = 400 zł), wydatki na insulinę wnioskodawcy – 300 zł, wydatki na leki nasercowe M.G. – 130 zł, abonament telewizyjny i telefoniczny – 170 zł, opłatę za wywóz śmieci – 30 zł, podatek – 20 zł, wydatki na żywność, ubranie oraz środki czystości – ok. 500 – 600 zł na osobę, ratę kredytu w SKOK – 1764 zł. M.G. jest właścicielką dziesięcioletniego samochodu osobowego marki Mitsubishi, który jest niesprawny z powodu awarii silnika. Skarżący podał, że nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Wskazał także, że trudna sytuacja finansowa spowodowana jest tym, że syn nie może znaleźć pracy. Na skarżącym i jego żonie spoczywa ciężar utrzymania całej rodziny wraz z wnukami. Uiszczenie opłat odbiłoby się zatem w bardzo negatywny sposób na rodzinie i zabrakłoby środków na bieżące utrzymanie. Ponadto strona skarżąca wskazała na swoje problemy zdrowotne, jak również żony. Zarządzeniami Referendarza sądowego w WSA w Krakowie z dnia 4 grudnia 2012 r. wnioskodawca został wezwany na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) do uzupełnienia wniosków poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. W dniu 31 grudnia 2012 r. do sądu wpłynęło pismo, w którym W.G. zawarł m.in. prośbę o przedłużenie wyznaczonego terminu, gdyż nie jest w stanie w tym czasie przedłożyć wszystkich wymaganych dokumentów. Zarządzeniami z dnia 21 stycznia 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie przedłużył W.G. termin do przedłożenia odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych do dnia 11 lutego 2013 r. Na zarządzenia te skarżący wniósł zażalenia, wskazując, że otrzymał je 18 lutego 2013 r., a więc po upływie wskazanego terminu. W związku z tym wniósł o uchylenie zarządzenia lub wyznaczenie terminu w dniach od daty doręczenia stronie pisma. Postanowieniami z dnia 17 kwietnia 2013 r. WSA w Krakowie odrzucił zażalenia jako niedopuszczalne. Wniesione przez skarżącego zażalenia na te postanowienia zostały oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zarządzeniami z dnia 31 marca 2014 r. sprawy ze skarg na wskazane w części wstępnej niniejszego rozstrzygnięcia postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 czerwca 2012 r. i z 14 czerwca 2012 r. zostały połączone celem łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia i dalszego prowadzenia pod sygnaturą I SA/Kr 1275/12. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 245§3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania żądanej pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd (referendarz sądowy), korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W świetle powyższych uwag Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący bowiem, będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów, nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. Mimo bowiem upływu bardzo długiego okresu czasu (od grudnia 2012 r. do chwili obecnej), nie przedłożył: - wyciągów z kont bankowych swoich oraz M.G., R.G. i M.G. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z lokat bankowych, - zeznania podatkowego swojego oraz M.G., R.G. i M.G. za 2011r. - dowodu przekazu lub przelewu emerytury M.G. za ostatni miesiąc, - zaświadczenia z zakładu pracy M.G. o wysokości uzyskiwanych przez nią zarobków, - zaświadczenia z właściwego Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością skarżącego i jego żony (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku, - spisu posiadanych przez M.G. nieruchomości wraz z podaniem ich wielkości i położenia oraz odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) na tą okoliczność. Strona nie wywiązała się zatem należycie z nałożonego na nią zobowiązania, co sprawia, że jej oświadczenia są niepełne i nie poddają się weryfikacji. Skoro wnioskodawca uchylił się od przedstawienia kompletnej dokumentacji wskazanej w wezwaniu z dnia 4 grudnia 2012 r., to powinien liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Dodatkowo należy podkreślić, że w udzielonych na wezwanie wyjaśnieniach skarżący wskazał, że nie posiada rachunku bankowego, podczas gdy przedłożone potwierdzenie przelewu emerytury wskazuje, że emerytura została przelana na konto W.G. nr [...]. Podważa to wiarygodność twierdzeń skarżącego co do jego sytuacji majątkowej. Ponadto trzeba zauważyć, że z przedłożonego przez skarżącego harmonogramu spłaty pożyczki/kredytu wynika, że w dniu 14 sierpnia 2012 r., a więc już po wniesieniu skarg do WSA w Krakowie na postanowienia Dyrektora Izby Celnej, zawarł on ze SKOK umowę kredytu na kwotę 71 tys. zł, którego miesięczna rata wynosi 1764,82 zł. Nie ulega wątpliwości, że udzielenie kredytu musiała poprzedzać analiza sytuacji finansowej skarżącego i weryfikacja w tym zakresie wypadła pozytywnie. Skarżący nie wyjaśnił na co przeznaczył tak znaczną - w porównaniu do jego miesięcznego dochodu - kwotę kredytu. Podkreślić również należy, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami zainicjowanego postępowania sądowego. Ustawodawca formułując w art. 246 p.p.s.a. przesłanki udzielenia prawa pomocy założył, że obciążenie związane z postępowaniem sądowym nie może wpływać na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które należy uznać wyłącznie koszty zamieszkania i wyżywienia, a nie wydatki związane ze spłatą zobowiązań cywilnoprawnych. Niedopuszczalna jest sytuacja, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykonuje ciążące na niej zobowiązania kredytowe, a żąda by koszty sądowe pokrywał za nią Skarb Państwa. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd doszedł do wniosku, że nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Brak pełnych danych uniemożliwia ocenę sytuacji majątkowej skarżącego, przez co należy uznać, że nie wykazał on, że jego położenie majątkowe uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.