I SA/Kr 1276/15

|Sygn. akt I SA/Kr 1276/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Ewa Michna (spr.), Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2015 r., sprawy ze skargi Marszałka Województwa M. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej, na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 2 lipca 2015 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przystąpienia do egzekucji, , I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie, organu I instancji,, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej, koszty postępowania w kwocie 340 zł (trzysta czterdzieści złotych)., W dniu 30 kwietnia 2015 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji tytułu wykonawczego nr 2 z dnia 13 lutego 2015 r. wystawionego przez wierzyciela - Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej wobec zobowiązanej A.J.. Organ egzekucyjny uzasadniał, że zobowiązana nie mieszka pod adresem wskazanym przez wierzyciela w tytule wykonawczym, tj. C., ul. K. natomiast jej aktualny adres to: [...], L. , dla której właściwym miejscowo organem egzekucyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. Po rozpatrzeniu zażalenia wierzyciela na ww. postanowienie, w którym podniesiono zarzut naruszenia art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnymi w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) oraz art. 65 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnymi w administracji – poprzez brak przekazania tytułów zgodnie z właściwością miejscową, organ odwoławczy – Dyrektor Izby Skarbowej, nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Organ podał, że wskazanie przez wierzyciela nieaktualnego w dniu wystawienia tytułu wykonawczego adresu zobowiązanej czyniło ten tytuł wadliwym od samego początku, uzasadniając tym samym nieprzystąpienie do egzekucji. Ponadto brak możliwości skutecznego doręczenia zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego stanowił faktyczną przeszkodę do wszczęcia i prowadzenia postepowania egzekucyjnego, jak również uniemożliwiał pouczenie o prawie wniesienia środków zaskarżania. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Marszałek Województwa M. podniósł zarzuty jak w zażaleniu na postanowienie organu I instancji i wniósł o uchylenie rozstrzygnięć wydanych w obu instancjach. Zdaniem skarżącego, art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie daje podstawy do zwrotu tytułu wykonawczego w przypadku podania w części A tytułu wykonawczego nieaktualnego adresu zamieszkania zobowiązanej. Zwrot tytułu wykonawczego na podstawie powołanego przepisu mógłby nastąpić jedynie w sytuacji całkowitego braku adresu zobowiązanej. Jeśli jednak adres widnieje w tytule wykonawczym, a jedynie organ egzekucyjny jest w posiadaniu informacji, że uległ on zmianie, to zgodnie z obowiązkiem wynikającym art. 65 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnymi w administracji winien przekazać tytuł wykonawczy właściwemu organu egzekucyjnemu, jeśli ta zmiana ma wpływ na zmianę właściwości organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd zauważa, że kilkakrotnie uchylał analogiczne rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych, przy czym skargi kasacyjne organów zostały oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie akceptuje bowiem poglądu prezentowanego przez organy o braku możliwości przesłania z urzędu tytułu wykonawczego do organu właściwego po ustaleniu, że ze względu na aktualny adres zobowiązanego, organem właściwym jest inny organ niż wynikający z adresu wskazanego w tytule wykonawczym przez wierzyciela. W związku z powyższym orzekający w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podziela pogląd wyrażony w najnowszych wyrokach: z dnia 12 czerwca 2015 r., I SA/Kr 696/15 oraz z dnia 14 lipca 2015 r., I SA/Kr 771/15 odwołujących się do poprzednich orzeczeń. Dodać przy tym należy, że wprawdzie w analogicznych sprawach przed innymi sądami administracyjnymi zapadały odmienne rozstrzygnięcia to jednak, ponieważ orzekający w sprawach "k" Naczelny Sąd Administracyjny prezentował wykładnię zbieżną z wykładnią wierzyciela – Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie dostrzega konieczności zmiany swojej, jednolitej linii orzeczniczej. Dodać też należy, że prezentowana przez Naczelny Sąd Administracyjny i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wykładnia odwołuje się do systemowego rozumienia celów i roli postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem sporu był sposób postępowania organu egzekucyjnego w sytuacji gdy przekazane mu przez wierzyciela tytuły wykonawcze zawierały nieaktualny (w dacie otrzymania przez organ egzekucyjny) adres zamieszkania zobowiązanej. Skarżący – wierzyciel wskazywał na konieczność zastosowania art. 65 §1 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli organ samodzielnie ustalił aktualny adres zamieszkania zobowiązanej. Natomiast organy uważały, że przed wszczęciem postępowania (doręczeniem tytułów wykonawczych zobowiązanej) niemożliwe było stosowanie powyższej procedury nawet w sytuacji gdy organy dysponowały prawidłowym adresem; bowiem w to miejsce należało zastosować art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. wydać postanowienie organu egzekucyjnego o nieprzystąpieniu do egzekucji. W rozpatrywanej sprawie organ wskazywał inny adres (jako właściwy) zobowiązanej, ale nie zgromadził w aktach sprawy dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Nie wiadomo więc na jakiej właściwie podstawie należało przyjąć, że właściwym adresem nie jest wskazany przez wierzyciela C., ul. K., ale [...], L.. Sąd na marginesie sprawy zauważa, że w oficjalnym spisie kodów pocztowych w ogóle nie ma miejscowości "L." – jest natomiast miejscowość "L.", do której został przypisany kod [...] (www.poczta-polska.pl na str. 651). W konsekwencji Sąd doszedł do wniosku, że niezależnie od poniższych uwag co do błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, zaskarżone postanowienia naruszają art. 107 §3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji pomyłki organu, gdyby wierzyciel umieścił taki (błędny) adres w nowym tytule wykonawczym to "nowy" organ egzekucyjny również mógłby nie przystąpić do egzekucji tytułu wykonawczego z powodu błędnego adresu. Sąd zauważa, że z urzędu (na podstawie akt w postępowaniach rozstrzyganych w analogicznych sprawach) jest mu znana okoliczność dysponowania przez organy stosunkowo łatwym dostępem do aplikacji pozwalających ustalić aktualnych adres – co tłumaczy wskazywanie w zaskarżonym postanowieniu "nowego" adresu (por. ww. wyrok I SA/Kr 696/15). Sąd podzielając poglądy zawarte w ww. wyroku, ponownie uznał, że organy błędnie zinterpretowały art. 29§ 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co doprowadziło do jego, błędnego zastosowania w sprawie. Wbrew twierdzeniom organów art. 65 §1 kpa (na który powołał się skarżący) jest stosowany, jeżeli nie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania. Przepis ten nie zawiera tego typu ograniczeń, a wręcz przeciwnie dotyczy sytuacji kiedy strona dopiero wnosi o wszczęcie postępowania, przy czym swoje podanie kieruje do organu niewłaściwego w sprawie. Zasada niezwłocznego, z urzędu, przekazywania organowi właściwemu podania wniesionego do organu niewłaściwego jest jedną z ugruntowanych reguł wszczynania postępowania administracyjnego. Brzmienie art. 65 §2 kpa (podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu) tylko potwierdza, że 65 §1 kpa stosuje się do sytuacji gdy nie doszło w ogóle do wszczęcia postępowania. Gdyby było odwrotnie, to 65 §2 kpa byłby przepisem martwym. Z treści art. 27 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że kierowany do egzekucji i wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy winien m. in. zawierać wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu. Wskazanie adresu zamieszkania lub siedziby zobowiązanego jest konieczne z uwagi na to, że okoliczność ta ma bezpośredni wpływ na ustalenie właściwości organu egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 powołanej ustawy właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Niemniej jednak organ egzekucyjny z urzędu bada swoją właściwość (miejscową i rzeczową) na zasadzie art. 19 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nakaz zbadania z urzędu swojej właściwości oznacza, że adres zamieszkania wskazany przez wierzyciela w tytule wykonawczym nie jest wiążący dla organu, a ma tylko znaczenie posiłkowe. Potwierdzają to akta administracyjne sprawy – organ egzekucyjny, działając w sposób prawidłowy, zgodnie z ww. zasadą, zweryfikował z urzędu informacje wierzyciela o aktualnym adresie. W tej sytuacji należałoby powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, który w wyroku z dnia 26 lutego 2014 r., II FSK 735/12 zwrócił uwagę, że podstawową zasadą przyświecającą ustawodawcy w dążeniu do sprawności działania organów administracyjnych przy załatwianiu spraw indywidualnych było ustanowienie prawa, które zapewniłoby działanie organów sprawne, bez zbędnej zwłoki. Powyższa zasada dotyczy także postępowania egzekucyjnego uregulowanego w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz kodeksie postępowania administracyjnego, którego przepisy stosuje się odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezentowane przez organy stanowisko godzi w podstawową zasadę załatwienia sprawy indywidualnej, które winno być przeprowadzone sprawnie i bez zbędnej zwłoki. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawierają uregulowania na wypadek stwierdzenia przez organ egzekucyjny swojej niewłaściwości. Wobec tego jest rzeczą oczywistą, że w tym zakresie winny mieć zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a konkretnie art. 65 § 1 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tym stanie rzeczy art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie może stanowić podstawy nieprzystąpienia do egzekucji i zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi w sytuacji, gdy konkretny organ nie jest właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego z powodu właściwości miejscowej, czy rzeczowej. W rozpoznawanej sprawie, co należy powtórnie podkreślić, organ znał adres zobowiązanej pomimo błędnego wskazania przez wierzyciela jej miejsca zamieszkania. Należało więc zastosować art. 65§1 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zaakceptowanie prezentowanej przez organy wykładni i zastosowania art. 29 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, mogłoby doprowadzić do wielokrotnego nieprzystępowania do egzekucji, gdyby zobowiązana ponownie zmieniła adres w okresie "krążenia" tytułu wykonawczego pomiędzy wierzycielem, a organem egzekucyjnym. Po zwrocie tytułów wykonawczych i ponownym przesłaniu ich przez wierzyciela, organ egzekucyjny zobowiązany byłby bowiem ponownie sprawdzić swoją właściwość miejscową i ustalić aktualny adres zobowiązanej. W sytuacji gdyby zobowiązana znowu zmieniła swoje miejsce zamieszkania cała procedura zostałaby powtórzona. Takie działanie sprzeczne byłoby z zasadą szybkości postępowania egzekucyjnego, co akcentował Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 26 lutego 2014 r., II FSK 735/12. Dodać też należy, że w typowych sytuacjach sprawdzanie aktualnego adresu zobowiązanej przez organ egzekucyjny nie nastręcza nadmiernych trudności – korzysta on bowiem z dostępu do baz danych (ewidencja NIP i System Rejestracji Centralnej). W przypadku wierzyciela jest to znacznie dłuższa procedura. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko Sądu co do wykładni zastosowania w sprawie art. 65 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 18 kpa. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 720 ze zm.) O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy zasądzając na rzecz skarżącego zwrot uiszczonej opłaty sądowej (100 zł) i wynagrodzenie dla pełnomocnika (240 zł).